Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स्नात्वा त्रयोदशीदिने श्राद्धं कृत्वा विधानतः । देवैः संस्थापितं देवं सम्पूज्य वृषभध्वजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकमवाप्नुयात्

Transliteration

snātvā trayodaśīdine śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ | devaiḥ saṃsthāpitaṃ devaṃ sampūjya vṛṣabhadhvajam | sarvapāpavinirmukto rudralokamavāpnuyāt

Translation

ತ್ರಯೋದಶೀ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ) ದೇವರನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದವನು, ಸರ್ವಪಾಪವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: स्ना, अर्थ: स्नानं कृत्वा

• त्रयोदशी-दिने: on the thirteenth day
• त्रयोदशी-दिने: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदशी (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (त्रयोदश्याः दिनम्)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: कृ, अर्थ: कृत्वा

• विधानतः: according to rule
• विधानतः: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb), अर्थ: विधानेन/विधिपूर्वकं

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• संस्थापितम्: installed/established
• संस्थापितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्थाप् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं (देवम्)

• देवम्: the deity
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• सम्पूज्य: having duly worshipped
• सम्पूज्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund), ल्यप्-प्रत्यय (सम्पूज्य = सम्यक् पूजयित्वा)

• वृषभध्वजम्: the Bull-bannered one (Śiva)
• वृषभध्वजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य ध्वजः वृषभः सः (शिवः)

• सर्वपापविनिर्मुक्तः: freed from all sins
• सर्वपापविनिर्मुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + वि + निर् + मुच् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP) ‘विनिर्मुक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समास: तत्पुरुष (सर्वपापेभ्यः विनिर्मुक्तः)

• रुद्रलोकम्: Rudra’s world
• रुद्रलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य लोकः)

• अवाप्नुयात्: may attain
• अवाप्नुयात्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa) addressed in adjacent verses; likely the frame-listener of this section

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a Narmadā ghat on Trayodaśī: bathing, then offering piṇḍa/tarpaṇa to pitṛs, then approaching a Deva-established Śiva-liṅga with Nandin-banner symbolism; priests, lamps, bilva leaves, river flowing behind.

Characters & Entities

• Trayodaśī
• śrāddha
• Vṛṣabhadhvaja (Śiva)
• Rudraloka
• devas
• Deva-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When tīrtha, sacred time, and correct ritual converge—snāna, śrāddha, and Śiva-pūjā—purification is complete and the highest Śaiva fruit is promised.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Deva-tīrtha, where the devas established a form of Śiva (Vṛṣabhadhvaja).

What ritualistic prescription is mentioned?

On Trayodaśī: (1) snāna, (2) śrāddha as per vidhi, and (3) full worship of Vṛṣabhadhvaja (Śiva) established by the devas.