Mantra 29
Rishi: Yājñavalkya (general VS attribution)
Devata: Garbha / generative power (with implicit Agni as receiver due to svāhā)
Chandas: Yajus (non-ṛc), rhythmic prose
Samhita Patha (Devanagari)
यस्यै॑ ते य॒ज्ञियो॒ गर्भो॒ यस्यै॒ योनि॑र्हिरण्यी । अङ्गा॒न्यह्रु॑ता॒ यस्य॒ तं मा॒त्रा सम॑जीगम॒ᳪ स्वाहा॑
Transliteration
yásyai te yajñíyo gárbho yásyai yónir hiraṇyī | áṅgāny áhrutā yásya táṃ mātrā samájīgamam svā́hā
Translation
ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಯೋಗ್ಯ ಗರ್ಭವೋ, ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಯೋನಿಯು ಹಿರಣ್ಯಮಯವೋ, ಯಾರ ಅಂಗಗಳು ಅಹೃತ (ಅಹಿಂಸಿತ)ವಾಗಿವೆಯೋ—ಆ ಮಾತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ತಂದೆನು; ಸ್ವಾಹಾ।
Padapatha (Word Analysis)
यस्यै । ते । यज्ञियः । गर्भः । यस्यै । योनिः । हिरण्यी । अङ्गानि । अह्रुता । यस्य । तम् । मात्रा । सम्-अजीगमम् । स्वाहा ।
Word by Word
यस्यैto/for whom
यस्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्-
यज्ञियःfit for sacrifice; sacrificial
यज्ञियः:
विशेषण (of गर्भः)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ + यत्/इय प्रत्यय) अथवा यज्-धातु-निष्पन्न विशेषण
गर्भःembryo; womb-child
गर्भः:
कर्तृ/विषय (of implied ‘is/exists’)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
यस्यैto/for whom
यस्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
योनिःwomb; source; place of birth
योनिः:
कर्तृ/विषय (of implied ‘is/exists’)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
हिरण्यीgolden
हिरण्यी:
विशेषण (of योनिः)
TypeAdjective
Rootहिरण्यी (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + ई-प्रत्यय, ‘golden [f.]’)
अङ्गानिlimbs; members
अङ्गानि:
कर्म (with अह्रुता)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
अह्रुताnot taken away; intact
अह्रुता:
विशेषण (of अङ्गानि)
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootहृ (धातु) + नञ्/अ- (neg.) → a-hṛta (कृदन्त-विशेषण) ; Vedic form ‘अह्रुत’ = not taken away/undiminished
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
तम्him
तम्:
कर्म (object of समजीगमम्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मात्राby/with the mother
मात्रा:
करण (instrument/agentive means: ‘by/with the mother’)
TypeNoun
Rootमात्रा (प्रातिपदिक; ‘mother’/‘measure’: here ‘mother’ in instr.)
समजीगमम्I have approached; I have come together to
समजीगमम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु) with सम्-उपसर्ग; reduplicated perfect-like Vedic form (जिगम) → सम् + अजीगमम्
स्वाहाsvāhā (oblatory exclamation)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार; not a kāraka)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय; यज्ञीय-उद्गार)
Entities Mentioned
G
Garbha (generative/embryonic power)M
Mātṛ (Mother / womb-principle, yoni)A
Agni (implicit, as svāhā-recipient)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes