Adhyaya 15
Vidyesvara SamhitaAdhyaya 1561 Verses

Kṣetra–Kāla–Phala-kramaḥ (Hierarchy of Sacred Place, Time, and Ritual Fruit)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ದೇವಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಲ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು. ಸೂತನು ಶುದ್ಧ ಗೃಹದಿಂದ ಗೋಶಾಲೆ, ಜಲತೀರ, ಬಿಲ್ವ-ತುಳಸಿ-ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷಗಳು, ದೇವಾಲಯ, ತೀರ್ಥತಟ, ಮಹಾನದಿಗಳ ದಡಗಳವರೆಗೆ ಪುಣ್ಯವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ; ‘ಸಪ್ತಗಂಗಾ’ (ಗಂಗಾ, ಗೋದಾವರಿ, ಕಾವೇರಿ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿ, ಸಿಂಧು, ಸರಯೂ, ರೇವಾ/ನರ್ಮದಾ) ತೀರವನ್ನು ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು, ನಂತರ ಸಮುದ್ರತೀರ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗುಹ್ಯಾರ್ಥ—ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸುವ ಸ್ಥಳವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷೇತ್ರ; ಭಾವವು ಬಾಹ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಶುಭಕಾಲಕ್ರಮ—ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ವಿಷುವ, ಅಯನ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳು—ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುಗಾನುಸಾರ (ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ) ಕರ್ಮಫಲಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । देशादीन्क्रमशो ब्रूहि सूत सर्वार्थवित्तम् । सूत उवाच । शुद्धं गृहं समफलं देवयज्ञादिकर्मसु

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ಸರ್ವಾರ್ಥವಿತ್! ದೇಶಾದಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವಯಜ್ಞಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಗೃಹ (ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳ) ಸಮಾನವಾದ, ಯಥೋಚಿತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 2

ततो दशगुणं गोष्ठं जलतीरं ततो दश । ततो दशगुणं बिल्वतुलस्यश्वत्थमूलकम्

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆಗೆ ದಶಗುಣ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆಗೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದಶಗುಣ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷ, ತುಳಸಿ ಅಥವಾ ಅಶ್ವತ್ಥದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದಶಗುಣ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 3

ततो देवालयं विद्यात्तीर्थतीरं ततो दश । ततो दशगुणं नद्यास्तीर्थनद्यास्ततो दश

ಸಾಮಾನ್ಯ ತೀರ್ಥತೀರಕ್ಕಿಂತ ದೇವಾಲಯದ ಪುಣ್ಯವು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ನದಿಯ ಪುಣ್ಯ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು; ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪವಾದ ನದಿಯ ಪುಣ್ಯವು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು.

Verse 4

सप्तगंगानदीतीरं तस्या दशगुणं भवेत् । गंगा गोदावरी चैव कावेरी ताम्रपर्णिका

‘ಸಪ್ತಗಂಗಾ’ ನದಿಗಳ ತೀರದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮಹತ್ತಾದುದು; ಅಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಪುಣ್ಯ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ. (ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ) ಗಂಗಾ, ಗೋದಾವರಿ, ಕಾವೇರಿ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿಕಾ ಇವೆ.

Verse 5

सिंधुश्च सरयू रेवा सप्तगंगाः प्रकीर्तिताः । ततोऽब्धितीरं दश च पर्वताग्रे ततो दश

ಸಿಂಧು, ಸರಯೂ, ರೇವಾ ಇವುಗಳೂ ‘ಸಪ್ತಗಂಗಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು (ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು), ಆಮೇಲೆ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು (ಸ್ಥಳಗಳು) ಇವೆ.

Verse 6

सर्वस्मादधिकं ज्ञेयं यत्र वा रोचते मनः । कृते पूर्णफलं ज्ञेयं यज्ञदानादिकं तथा

ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸು ನಿಜವಾಗಿ ರುಚಿಸಿ ಆನಂದಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ತಿಳಿ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ—ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಅಥವಾ ಇತರ ಪುಣ್ಯಾನುಷ್ಠಾನವಾಗಿರಲಿ.

Verse 7

त्रेतायुगे त्रिपादं च द्वापरेऽर्धं सदा स्मृतम् । कलौ पादं तु विज्ञेयं तत्पादोनं ततोर्द्धके

ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಮೂರು ಪಾದಗಳಂತೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅರ್ಧ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಪಾದಮಾತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿ; ಅದರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ.

Verse 8

शुद्धात्मनः शुद्धदिनं पुण्यं समफलं विदुः । तस्माद्दशगुणं ज्ञेयं रविसंक्रमणे बुधाः

ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಿಗೆ ಶುದ್ಧ (ಪಾವನ) ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ ಸಮಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರವಿ ಸಂಕ್ರಮಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಪುಣ್ಯ ದಶಗುಣವೆಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

विषुवे तद्दशगुणमयने तद्दश स्मृतम् । तद्दश मृगसंक्रांतौ तच्चंद्र ग्रहणे दश

ವಿಷುವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ದಶಗುಣ; ಅಯನಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ದಶಗುಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ದಶಗುಣ, ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿಯೂ ದಶಗುಣವೇ.

Verse 10

ततश्च सूर्यग्रहणे पूर्णकालोत्तमे विदुः । जगद्रूपस्य सूर्यस्य विषयोगाच्च रोगदम्

ನಂತರ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ—ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಜಗದ್ರೂಪನಾದ ಸೂರ್ಯನು ವಿಷಯೋಗದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ರೋಗದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

अतस्तद्विषशांत्यर्थं स्नानदानजपांश्चरेत् । विषशांत्यर्थकालत्वात्स कालः पुण्यदः स्मृतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವಿಷಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಜಪವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ವಿಷಶಾಂತಿಗಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಕಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲವೇ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 12

जन्मर्क्षे च व्रतांते च सूर्यरागोपमं विदुः । महतां संगकालश्च कोट्यर्कग्रहणं विदुः

ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ರತಾಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಾನ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗಕಾಲವು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 13

तपोनिष्ठा ज्ञाननिष्ठा योगिनो यतयस्तथा । पूजायाः पात्रमेते हि पापसंक्षयकारणम्

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದವರು, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯಮಯುತ ಯತಿಗಳು—ಇವರೇ ಪೂಜೆ-ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಪಾಪಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 14

चतुर्विंशतिलक्षं वा गायत्र्या जपसंयुतः । ब्राह्मणस्तु भवेत्पात्रं संपूर्णफलभोगदम्

ಗಾಯತ್ರೀ ಜಪವನ್ನು—ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷವರೆಗೆ ಆದರೂ—ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां पंचदशोध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 16

गायकं त्रायते पाताद्गायत्रीत्युच्यते हि सा । यथाऽर्थहिनो लोकेऽस्मिन्परस्यार्थं न यच्छति

ಅವಳನ್ನು ‘ಗಾಯತ್ರೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಜಪಿಸುವವನನ್ನು ಪತನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದವನು ಪರಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾರನಂತೆ, ಶಿವೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥಬೋಧದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 17

अर्थवानिह यो लोके परस्यार्थं प्रयच्छति । स्वयं शुद्धो हि पूतात्मा नरान्संत्रातुमर्हति

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವನು ಪರರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಧನವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅವನು ತಾನೇ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಪೂತಾತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಉದ್ಧರಿಸಲು ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

गायत्रीजपशुद्धो हि शुद्धब्राह्मण उच्यते । तस्माद्दाने जपे होमे पूजायां सर्वकर्मणि

ಗಾಯತ್ರೀ ಜಪದಿಂದ ಶುದ್ಧನಾದವನೇ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ಅರ್ಹತೆ.

Verse 19

दानं कर्तुं तथा त्रातुं पात्रं तु ब्राह्मणोर्हति । अन्नस्य क्षुधितं पात्रं नारीनरमयात्मकम्

ದಾನಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅನ್ನದಾನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರನು ಹಸಿದವನೇ—ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಪುರುಷನಾಗಲಿ—ದೇಹಿಗಳ ಹಸಿವು ಒಂದೇ.

Verse 20

ब्राह्मणं श्रेष्ठमाहूय यत्काले सुसमाहितम् । तदर्थं शब्दमर्थं वा सद्बोधकमभीष्टदम्

ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅವನಿಂದ ಸತ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು—ಅದು ಯುಕ್ತ ಶಬ್ದ (ಮಂತ್ರ/ಬೋಧನೆ) ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಥವಾಗಲಿ—ಅದು ಸದ್ಬೋಧಕ, ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 21

इच्छावतः प्रदानं च संपूर्णफलदं विदुः । यत्प्रश्नानंतरं दत्तं तदर्धं फलदं विदुः

ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನೀಡಿದ ದಾನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೇಳಿದ ನಂತರ ನೀಡಿದ ದಾನ ಅರ್ಧಫಲದಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 22

यत्सेवकाय दत्तं स्यात्तत्पादफलदं विदुः । जातिमात्रस्य विप्रस्य दीनवृत्तेर्द्विजर्षभाः

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ತಿಳಿಯುವಂತೆ—ಸೇವಕನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಜನ್ಮಮಾತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದು ದೀನವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುವವನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವೂ ಅಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ ಫಲದಾಯಕ.

Verse 23

दत्तमर्थं हि भोगाय भूर्लोकेदशवार्षिकम् । वेदयुक्तस्य विप्रस्य स्वर्गे हि दशवार्षिकम्

ಭೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ದಾನಿಸಿದ ಧನವು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಪುಣ್ಯಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅದೇ ದಾನವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 24

गायत्रीजपयुक्तस्य सत्ये हि दशवार्षिकम् । विष्णुभक्तस्य विप्रस्य दत्तं वैकुंठदं विदुः

ಸತ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರೀಜಪದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು—ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮಾತಿನಂತೆ—ವೈಕುಂಠಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 25

शिवभक्तस्य विप्रस्य दत्तं कैलासदं विदुः । तत्तल्लोकोपभोगार्थं सर्वेषां दानमिष्यते

ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು—ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ—ಕೈಲಾಸಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ। ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ದಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ।

Verse 26

दशांगमन्नं विप्रस्य भानुवारे ददन्नरः । परजन्मनि चारोग्यं दशवर्षं समश्नुते

ಭಾನುವಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹತ್ತು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ರೋಗರಹಿತ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 27

बहुमानमथाह्वानमभ्यंगं पादसेवनम् । वासो गंधाद्यर्चनं च घृतापूपरसोत्तरम्

ಭಕ್ತನು (ಶಿವನಿಗೆ) ಗಾಢ ಗೌರವದಿಂದ ಆಹ್ವಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಭ್ಯಂಗ ಮಾಡಿ ಪಾದಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು; ವಸ್ತ್ರ ಅರ್ಪಿಸಿ ಗಂಧಾದಿಗಳಿಂದ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅಪೂಪ (ಸಿಹಿ) ಸಹಿತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಸ-ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 28

षड्रसं व्यंजनं चैव तांबूलं दक्षिणोत्तरम् । नमश्चानुगमश्चैव स्वन्नदानं दशांगकम्

ಷಡ್ರಸಗಳಿರುವ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಜನಗಳು, ತಾಂಬೂಲವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಬಲಗಡೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಕ್ರಮೆ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನುಗಮನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಸುಸಿದ್ಧ ಅನ್ನದಾನವು ದಶಾಂಗ ಪೂಜೆಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 29

दशांगमन्नं विप्रेभ्यो दशभ्यो वै ददन्नरः । अर्कवारे तथाऽऽरोग्यं शतवर्षं समश्नुते

ಅರ್ಕವಾರ (ಭಾನುವಾರ)ದಂದು ಹತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಶಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೋಜನದಾನ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 30

सोमवारादिवारेषु तत्तद्वारगुणं फलम् । अन्नदानस्य विज्ञेयं भूर्लोके परजन्मनि

ಸೋಮವಾರಾದಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾರದಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಆ ವಾರಗುಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅನ್ನದಾನದ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ।

Verse 31

सप्तस्वपि च वारेषु दशभ्यश्च दशांगकम् । अन्नं दत्त्वा शतं वर्षमारोग्यादिकमश्नुते

ಎಲ್ಲ ಏಳು ವಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ‘ದಶಾಂಗ’ವೆನ್ನುವ ಹತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದವನು, ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಾದಿ ಅನುಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

एवं शतेभ्यो विप्रेभ्यो भानुवारे ददन्नरः । सहस्रवर्षमारोग्यं शर्वलोके समश्नुते

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಾನುವಾರ ನೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಆರೋಗ್ಯ-ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶರ್ವನಾದ ಶಿವನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

सहस्रेभ्यस्तथा दत्त्वाऽयुतवर्षं समश्नुते । एवं सोमादिवारेषु विज्ञेयं हि विपश्चिता

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಾವಿರ (ಪಾತ್ರರಿಗೆ) ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮವಾರ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ವಾರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಫಲಭೇದವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 34

भानुवारे सहस्राणां गायत्रीपूतचेतसाम् । अन्नं दत्त्वा सत्यलोके ह्यारोग्यादि समश्नुते

ಭಾನುವಾರ ಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವವನು ಸತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಾದಿ ಪುಣ್ಯಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 35

अयुतानां तथा दत्त्वा विष्णुलोके समश्नुते । अन्नं दत्त्वा तु लक्षाणां रुद्र लोके समश्नुते

ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ವಿಷ್ಣುಲೋಕದ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ರುದ್ರಲೋಕ (ಶಿವಧಾಮ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

बालानां ब्रह्मबुद्ध्या हि देयं विद्यार्थिभिर्नरैः । यूनां च विष्णुबुद्ध्या हि पुत्रकामार्थिभिर्नरैः

ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಬಾಲಕರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯವರು ಯುವಕರನ್ನು ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 37

वृद्धानां रुद्र बुद्ध्या हि देयं ज्ञानार्थिभिर्नरैः । बालस्त्रीभारतीबुद्ध्या बुद्धिकामैर्नरोत्तमैः

ನಿಜ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುವ ಪುರುಷರು ವೃದ್ಧರನ್ನು ರುದ್ರಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಬಾಲಕರು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರನ್ನು ಭಾರತಿ (ಸರಸ್ವತಿ) ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 38

लक्ष्मीबुद्ध्या युवस्त्रीषु भोगकामैर्नरोत्तमैः । वृद्धासु पार्वतीबुद्ध्या देयमात्मार्थिभिर्जनैः

ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು ಯುವ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಆತ್ಮಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ವೃದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತೀಭಾವದಿಂದ ದಾನ-ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 39

शिलवृत्त्योञ्छवृत्त्या च गुरुदक्षिणयार्जितम् । शुद्धद्रव्यमिति प्राहुस्तत्पूर्णफलदं विदुः

ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ, ಕೊಯ್ಲಿನ ಬಳಿಕ ಉಳಿದುದನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುವ (ಉಞ್ಛವೃತ್ತಿ) ಜೀವನದಿಂದ, ಅಥವಾ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ‘ಶುದ್ಧ ದ್ರವ್ಯ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಂಥ ಶುದ್ಧ ಅರ್ಪಣವೇ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 40

शुक्लप्रतिग्रहाद्दत्तं मध्यमं द्रव्यमुच्यते । कृषिवाणिज्यकोपेतमधमं द्रव्यमुच्यते

ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಿಂದ ಪಡೆದ ಧನದಿಂದ ನೀಡುವ ದಾನವನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ದ್ರವ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧನವನ್ನು ದಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಧಮ ದ್ರವ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 41

क्षत्रियाणां विशां चैव शौर्यवाणिज्यकार्जितम् । उत्तमं द्रव्यमित्याहुः शूद्राणां भृतकार्जितम्

ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಧನ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರು ವಾಣಿಜ್ಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಧನವನ್ನು ‘ಉತ್ತಮ ದ್ರವ್ಯ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶೂದ್ರರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ಸೇವಾಕರ್ಮ (ವೇತನಶ್ರಮ)ದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಧನವೇ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 42

स्त्रीणां धर्मार्थिनां द्रव्यं पैतृकं भर्तृकं तथा । गवादीनां द्वादशीनां चैत्रादिषु यथाक्रमम्

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ದಾನಾರ್ಥ ಧನವು ಪೈತೃಕವೂ ಭರ್ತೃಕವೂ—ಎರಡೂ ವಿಧಿಸಮ್ಮತ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋದಾನಾದಿ ದ್ವಾದಶ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರಾದಿ ಮಾಸಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು।

Verse 43

संभूय वा पुण्यकाले दद्यादिष्टसमृद्धये । गोभूतिलहिरण्याज्यवासोधान्यगुडानि च

ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು—ಗೋವು, ಭೂಮಿ, ಎಳ್ಳು, ಚಿನ್ನ, ತುಪ್ಪ, ವಸ್ತ್ರ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿ।

Verse 44

रौप्यं लवणकूष्मांडे कन्याद्वादशकं तथा । गोदानाद्दत्तगव्येन गोमयेनोपकारिणा

ರೌಪ್ಯ, ಲವಣ ಮತ್ತು ಕೂಷ್ಮಾಂಡ (ಬೂದುಗುಂಬಳ) ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಹನ್ನೆರಡು ಕನ್ಯಾದಾನವೂ. ಗೋदानದಿಂದ ಗವ್ಯ ಹಾಗೂ ಗೋಮಯದಿಂದಲೂ ಉಪಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಕರ ಸಹಾಯಕಗಳೆಂದು ಮಾನ್ಯ।

Verse 45

धनधान्याद्याश्रितानां दुरितानां निवारणम् । जलस्नेहाद्याश्रितानां दुरितानां तु गोजलैः

ಧನ-ಧಾನ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಜಲ, ಸ್ನೇಹ (ಎಣ್ಣೆ) ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೋಷಗಳು ಗೋ-ಜಲದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 46

कायिकादित्राणां तु क्षीरदध्याज्यकैस्तथा । तथा तेषां च पुष्टिश्च विज्ञेया हि विपश्चिता

ದೇಹಾದಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ಷೀರ, ದಧಿ ಮತ್ತು ಆಜ್ಯ (ತುಪ್ಪ)ಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಅರ್ಪಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧನೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 47

भूदानं तु प्रतिष्ठार्थमिह चाऽमुत्र च द्विजाः । तिलदानं बलार्थं हि सदा मृत्युजयं विदुः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಭೂದಾನವು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತಿಲದಾನವು ಬಲಾರ್ಥ; ಅದನ್ನು ಸದಾ ಮೃತ್ಯುಜಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 48

हिरण्यं जाठराग्नेस्तु वृद्धिदं वीर्यदं तथा । आज्यं पुष्टिकरं विद्याद्वस्त्रमायुष्करं विदुः

ಸುವರ್ಣವು ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ವೀರ್ಯ-ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತುಪ್ಪವು ಪೋಷಕವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಸ್ತ್ರವು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

धान्यमन्नं समृद्ध्यर्थं मधुराहारदं गुडम् । रौप्यं रेतोभिवृद्ध्यर्थं षड्रसार्थं तु लावणम्

ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮಧುರ ಆಹಾರಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಬೆಲ್ಲ. ವೀರ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಷಡ್ರಸಸಿದ್ಧಿಗೆ ಲವಣ (ಉಪ್ಪು)ವೇ.

Verse 50

सर्वं सर्वसमृद्ध्यर्थं कूष्मांडं पुष्टिदं विदुः । प्राप्तिदं सर्वभोगानामिह चाऽमुत्र च द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಸರ್ವ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ (ಬೂದಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ) ಪೋಷಕವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಭೋಗಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 51

यावज्जीवनमुक्तं हि कन्यादानं तु भोगदम् । पनसाम्रकपित्थानां वृक्षाणां फलमेव च

ಕನ್ಯಾದಾನವು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಲಸು, ಮಾವು, ಕಪಿತ್ಥ (ವುಡ್-ಆಪಲ್) ಮುಂತಾದ ಮರಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವುದು ಫಲವೇ ಅಲ್ಲವೇ.

Verse 52

कदल्याद्यौषधीनां च फलं गुल्मोद्भवं तथा । माषादीनां च मुद्गानां फलं शाकादिकं तथा

ಬಾಳೆ ಮೊದಲಾದ ಔಷಧಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಫಲಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪೊದೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲಗಳು; ಮತ್ತು ಮಾಷ, ಮುದ್ಗ ಮೊದಲಾದ ಕಾಳುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನ—ಸೊಪ್ಪು-ತರಕಾರಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಡನೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೀಯವಾಗಿವೆ।

Verse 53

मरीचिसर्षपाद्यानां शाकोपकरणं तथा । यदृतौ यत्फलं सिद्धं तद्देयं हि विपश्चिता

ಮೆಣಸು, ಸಾಸಿವೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶಾಕೋಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮಸಾಲಾ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಋತುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಪಕ್ವವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಫಲವನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತನು ಶಿವಾರ್ಪಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 54

श्रोत्रादींद्रियतृप्तिश्च सदा देया विपश्चिता । शब्दादिदशभोगार्थं दिगादीनां च तुष्टिदा

ಶ್ರವಣಾದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾದುದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಯು ಸದಾ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಶಬ್ದಾದಿ ದಶಭೋಗಗಳು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 55

वेदशास्त्रं समादाय बुद्ध्वा गुरुमुखात्स्वयम् । कर्मणां फलमस्तीति बुद्धिरास्तिक्यमुच्यते

ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಅವುಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ‘ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಫಲವಿದೆ’ ಎಂಬ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯಬುದ್ಧಿಯೇ ‘ಆಸ್ತಿಕ್ಯ’ (ಆಸ್ತಿಕ ವಿಶ್ವಾಸ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 56

बंधुराजभयाद्बुद्धिश्रद्धा सा च कनीयसी । सर्वाभावे दरिद्र स्तु वाचा वा कर्मणा यजेत्

ಬಂಧುಗಳ ಅಥವಾ ರಾಜಭಯದಿಂದ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಗಳು ಕುಗ್ಗುತ್ತವೋ, ಅವರ ಭಕ್ತಿಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಿರಿಯದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಾವದಲ್ಲಿಯೂ, ದರಿದ್ರನಾದರೂ, ವಾಕ್ಯದಿಂದ (ಜಪ-ಪ್ರಾರ್ಥನೆ) ಅಥವಾ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 57

वाचिकं यजनं विद्यान्मंत्रस्तोत्रजपादिकम् । तीर्थयात्राव्रताद्यं हि कायिकं यजनं विदुः

ಮಂತ್ರ, ಸ್ತೋತ್ರ, ಜಪಾದಿಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ಪೂಜೆಯೇ ವಾಚಿಕ ಯಜನವೆಂದು ತಿಳಿ. ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ವ್ರತಾದಿಗಳು ಕಾಯಿಕ (ಶಾರೀರಿಕ) ಯಜನವೆಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 58

येन केनाप्युपायेन ह्यल्पं वा यदि वा बहु । देवतार्पणबुद्ध्या च कृतं भोगाय कल्पते

ಯಾವುದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ—ಅಲ್ಪವಾಗಲಿ ಬಹುವಾಗಲಿ—ದೇವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಸಾದರೂಪ ಭೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 59

तपश्चर्या च दानं च कर्तव्यमुभयं सदा । प्रतिश्रयं प्रदातव्यं स्ववर्णगुणशोभितम्

ತಪಶ್ಚರ್ಯೆಯೂ ದಾನವೂ—ಎರಡನ್ನೂ ಸದಾ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ತನ್ನ ವರ್ಣ-ಗುಣಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿ ಆಶ್ರಯ ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 60

देवानां तृप्तयेऽत्यर्थं सर्वभोगप्रदं बुधैः । इहाऽमुत्रोत्तमं जन्मसदाभोगं लभेद्बुधः । ईश्वरार्पणबुद्ध्या हि कृत्वा मोक्षफलं लभेत्

ದೇವರ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಈ ಕರ್ಮವು ಪಂಡಿತರ মতে ಸರ್ವಭೋಗಪ್ರದ. ವಿವೇಕಿ ಭಕ್ತನು ಇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಪರದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಅರ್ಪಣಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಮೋಕ್ಷಫಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 61

य इमं पठतेऽध्यायं यः शृणोति सदा नरः । तस्य वैधर्मबुद्धिश्च ज्ञानसिद्धिः प्रजायते

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನಿಗೂ, ಸದಾ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವವನಿಗೂ ಧರ್ಮವಿವೇಕಬುದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿಯ ಫಲವು ಅವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ।

Frequently Asked Questions

It argues that ritual “phala” is not uniform: it scales according to kṣetra (place) and kāla (time). Yet it simultaneously introduces an interior criterion—where the mind truly inclines—suggesting that inner orientation can outweigh even highly ranked external locations.

The hierarchy encodes a Shaiva information model of sacrality: external sanctity (tīrtha, riverbanks, temples, mountains) and cosmic thresholds (saṅkramaṇa, viṣuva, ayana, eclipses) are treated as amplifiers of intention. The rahasya is that the ‘amplifier’ ultimately depends on bhāva—purity and focused resolve—making sacred geography a pedagogical ladder toward internalized sacredness.

No single iconic manifestation (e.g., a named form like Bhairava or Umā) is foregrounded in the sampled passage; instead, the chapter emphasizes Śiva-centered ritual ecology—devālaya worship, tīrtha practice, and auspicious kāla—by which Śiva’s presence is accessed through sanctified space-time rather than through a specific anthropomorphic form.