Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 37
न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया
Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification
पश्चात्प्रणवविद्धीमान्प्रणवन्यासमाचरेत् । बाहुद्वये कूर्परयोस्तथा च मणिबन्धयोः । पार्श्वोदरोरुजंघेषु पादयोः पृष्ठतस्तथा । इत्थं प्रणवविन्यासं कृत्वा न्यासविचक्षणः
paścātpraṇavaviddhīmānpraṇavanyāsamācaret | bāhudvaye kūrparayostathā ca maṇibandhayoḥ | pārśvodarorujaṃgheṣu pādayoḥ pṛṣṭhatastathā | itthaṃ praṇavavinyāsaṃ kṛtvā nyāsavicakṣaṇaḥ
ನಂತರ ಪ್ರಣವವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಸಾಧಕನು ಪ್ರಣವ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಣಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ; ಪಾರ್ಶ್ವ ಹಾಗೂ ಉದರದಲ್ಲಿ, ತೊಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಘೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೂ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಣವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ।
Suta Goswami (narrating Shiva’s yogic-ritual discipline as taught in the Vayu Samhita context)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Sadāśiva
Mantra: Oṃ
Role: liberating
FAQs
It teaches Praṇava-nyāsa—placing Oṁ upon the body—to consecrate the practitioner as a fit vessel for Shiva-worship, aligning body and mind with Pati (Shiva) so the bonds (pāśa) loosen and inner purity supports liberation.
Nyāsa is a preparatory rite before pūjā and dhyāna: by installing Oṁ in the limbs, the devotee approaches the Liṅga (Saguna Shiva) with a sanctified body-mandala, making external worship mirror internal Shiva-presence.
Perform Praṇava-nyāsa by touching the specified body parts while mentally reciting Oṁ, as a mantra-śuddhi and deha-śuddhi practice prior to Shaiva japa, dhyāna, or Liṅga-pūjā.