न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया (Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । न्यासस्तु त्रिविधः प्रोक्तः स्थित्युत्पत्तिलयक्रमात् । स्थितिर्न्यासो गृहस्थानामुत्पत्तिर्ब्रह्मचारिणाम् । यतीनां संहृतिन्यासो वनस्थानां तथैव च । स एव भर्तृहीनायाः कुटुंबिन्याः स्थितिर्भवेत्

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು— “ನ್ಯಾಸವು ಸ್ಥಿತಿ, ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಲಯ ಎಂಬ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೂರ ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿ-ನ್ಯಾಸ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿ-ನ್ಯಾಸ. ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಹೃತಿ (ಲಯ)-ನ್ಯಾಸ; ವಾನಪ್ರಸ್ಥರಿಗೂ ಅದೇ. ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿ-ನ್ಯಾಸವು ಭರ್ತೃಹೀನ ಗೃಹಿಣಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.”

Verse 3

कन्यायाः पुनरुत्पत्तिं वक्ष्ये न्यासस्य लक्षणम् । अंगुष्ठादिकनिष्ठांतं स्थितिन्यास उदाहृतः । दक्षिणांगुष्ठमारभ्य वामांगुष्ठान्तमेव च । उत्पत्तिन्यास आख्यातो विपरीतस्तु संहृतिः

ಈಗ ಕನ್ಯಾ-ಶಕ್ತಿಯ ಪುನರುದ್ಭವಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಸದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ಸ್ಥಾಪನೆ ಸ್ಥಿತಿ-ನ್ಯಾಸ; ಬಲ ಅಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಡ ಅಂಗುಷ್ಟದವರೆಗೆ ಇರುವದು ಉತ್ಪತ್ತಿ-ನ್ಯಾಸ; ಇದರ ವಿರುದ್ಧಕ್ರಮ ಸಂಹೃತಿ-ನ್ಯಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 5

सबिंदुकान्नकारादीन्वर्णान्न्यस्येदनुक्रमात् । अंगुलीषु शिवं न्यस्येत्तलयोरप्यनामयोः । अस्त्रन्यासं ततः कृत्वा दशदिक्ष्वस्त्रमंत्रतः । निवृत्त्यादिकलाः पञ्च पञ्चभूतस्वरूपिणीः

ಬಿಂದುಸಹಿತ ‘ನ’ಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಎರಡೂ ಕರತಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು—ನಿರಾಮಯತೆಗೆ. ಆಮೇಲೆ ಅಸ್ತ್ರ-ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ದಶದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಬೇಕು. (ಇಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ) ನಿವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಐದು ಕಲೆಗಳು ಪಂಚಮಹಾಭೂತಸ್ವರೂಪಿಣಿಗಳು।

Verse 7

पञ्चभूताधिपैस्सार्धं ततच्चिह्नसमन्विताः । हृत्कण्टतालुभ्रूमध्यब्रह्मरन्ध्रसमाश्रयाः । तद्तद्बीजेन संग्रंथीस्तद्तद्बीजेषु भावयेत् । तासां विशोधनार्थाय विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत्

ಪಂಚಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಚಿಹ್ನೆಗಳೊಡನೆ ಹೃದಯ, ಕಂಠ, ತಾಲು, ಭ್ರೂಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಅವುಗಳ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 9

निरुद्ध्वा प्राणवायुं च गुणसंख्यानुसारतः । भूतग्रंथिं ततश्छिद्यादस्त्रेणैवास्त्रमुद्रया । नाड्या सुषुम्नयात्मानं प्रेरितं प्राणवायुना । निर्गतं ब्रह्मरन्ध्रेण योजयेच्छिवतेजसा

ಗುಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ತಡೆದು, ಅಸ್ತ್ರಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಭೂತಗ್ರಂಥಿಯನ್ನು ಛೇದಿಸಬೇಕು. ಸುಷುಮ್ನಾ ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಶಿವತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 11

विशोष्य वायुना पश्चाद्देहं कालाग्निना दहेत् । ततश्चोपरिभावेन कलास्संहृत्य वायुना । देहं संहृत्य वै दग्धं कलास्स्पृष्ट्वा सहाब्धिना । प्लावयित्वामृतैर्देहं यथास्थानं निवेशयेत्

ವಾಯುವಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ನಂತರ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಹಿಸಬೇಕು. ತರುವಾಯ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಸಂಹರಿಸಿ, ಅಮೃತದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ಲಾವಿತಗೊಳಿಸಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

Verse 13

अथ संहृत्य वै दग्धः कलासर्गं विनैव तु । अमृतप्लावनं कुर्याद्भस्मीभूतस्य वै ततः । ततो विद्यामये तस्मिन्देहे दीपशिखाकृतिम् । शिवान्निर्गतमात्मानं ब्रह्मरंध्रेण योजयेत्

ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ದೇಹಾಭಿಮಾನವನ್ನು ದಗ್ಧಮಾಡಿ, ಕಲೆಗಳ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಭಸ್ಮೀಭೂತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಅಮೃತಪ್ಲಾವನ’ವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಆ ವಿದ್ಯಾಮಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ದೀಪಶಿಖೆಯ ರೂಪವಾಗಿ ಶಿವನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಏಕೀಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 15

देहस्यान्तः प्रविष्टं तं ध्यात्वा हृदयपंकजे । पुनश्चामृतवर्षेण सिंचेद्विद्यामयं वपुः । ततः कुर्यात्करन्यासं करशोधनपूर्वकम् । देहन्यासं ततः पश्चान्महत्या मुद्रया चरेत्

ದೇಹದ ಒಳಗೆ, ಹೃದಯಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟನಾದ ಆ ಪರಮಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಪುನಃ ಅಮೃತವರ್ಷದಿಂದ ಮಂತ್ರಮಯ ದೇಹವನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಕೈಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಕರನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಆಮೇಲೆ ದೇಹನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಮಹಾಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 17

अंगन्यासं ततः कृत्वा शिवोक्तेन तु वर्त्मना । वर्णन्यासं ततः कुर्याद्धस्तपादादिसंधिषु । षडंगानि ततो न्यस्य जातिषट्कयुतानि च । दिग्बंधमाचरेत्पश्चादाग्नेयादि यथाक्रमम्

ನಂತರ ಶಿವನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ಅಂಗನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಕೈ, ಕಾಲು ಮೊದಲಾದ ಅಂಗಗಳ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಷಡಂಗಗಳನ್ನು ಶಬ್ದಗಳ ಷಟ್ ಜಾತಿಗಳೊಡನೆ ನ್ಯಸಿಸಿ, ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಿಗ್ಬಂಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 19

यद्वा मूर्धादिपञ्चांगं न्यासमेव समाचरेत् । तथा षडंगन्यासं च भूतशुद्ध्यादिकं विना । एवं समासरूपेण कृत्वा देहात्मशोधनम् । शिवभावमुपागम्य पूजयेत्परमेश्वरम्

ಅಥವಾ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಪಂಚಾಂಗನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಮಾಡಬಹುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಭೂತಶುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಷಡಂಗನ್ಯಾಸವೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ದೇಹ-ಆತ್ಮಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ, ಶಿವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 21

अथ यस्यास्त्यवसरो नास्ति वा मतिविभ्रमः । स विस्तीर्णेन कल्पेन न्यासकर्म समाचरेत् । तत्राद्यो मातृकान्यासो ब्रह्मन्यासस्ततः परः । तृतीयः प्रणवन्यासो हंसन्यासस्तदुत्तरः

ಇನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಸಮಯ/ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವೋ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ವಿಸ್ತೃತ ವಿಧಾನದಿಂದ ನ್ಯಾಸಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲದು ಮಾತೃಕಾನ್ಯಾಸ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಯಾಸ; ಮೂರನೆಯದು ಪ್ರಣವನ್ಯಾಸ, ಅದರ ನಂತರ ಹಂಸನ್ಯಾಸ.

Verse 22

अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ—ಶಿವೋಪದೇಶವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಮನನಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಭಾಗ ಇದು।

Verse 23

पञ्चमः कथ्यते सद्भिर्न्यासः पञ्चाक्षरात्मकः । एतेष्वेकमनेकं वा कुर्यात्पूजादि कर्मसु । अकारं मूर्ध्नि विन्यस्य आकारं च ललाटके । इं ईं च नेत्रयोस्तद्वतुं ऊं श्रवणयोस्तथा

ಐದನೆಯದು ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾದ ಪಂಚಾಕ್ಷರಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಸವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪೂಜಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಲಿ ಅನೇಕವನ್ನಾಗಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. ‘ಅ’ವನ್ನು ಶಿರೋಮೂರ್ಧ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ‘ಆ’ವನ್ನು ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ; ‘ಇ’ ‘ಈ’ಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ನೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಉ’ ‘ಊ’ಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು।

Verse 25

ऋं ःं कपोलयोश्चैव ऌअं ॡं नासापुटद्वये । एमेमोष्ठद्वयोरोमौं दंतपंक्तिद्वयोः क्रमात् । अं जिह्वायामथो तालुन्यः प्रयोज्यो यथाक्रमम् । कवर्गं दक्षिणे हस्ते न्यसेत्पञ्चसु संधिषु

‘ಋಂ’ ಮತ್ತು ‘ಃಂ’ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ಕಪೋಲಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಌಅಂ’ ಮತ್ತು ‘ॡಂ’ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ನಾಸಾಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಏ’ ಮತ್ತು ‘ಮೇ’ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ಓಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ, ‘ಓಮೌಂ’ ಅನ್ನು ದಂತಗಳ ಎರಡೂ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ‘ಅಂ’ ಅನ್ನು ಜಿಹ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ‘ಯಃ’ ಅನ್ನು ತಾಲುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಇಡಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಬಲಗೈಯ ಐದು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕ’-ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 27

चवर्गं च तथा वामहस्तसंधिषु विन्यसेत् । टवर्गं च तवर्गं च पादयोरुभयोरपि । पफौ तु पार्श्वयोः पृष्ठे नाभौ चापि बभौ ततः । न्यसेन्मकारं हृदये त्वगादिषु यथाक्रमम्

ಚ-ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಎಡಗೈಯ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು. ಟ-ವರ್ಗ ಮತ್ತು ತ-ವರ್ಗವನ್ನು ಎರಡೂ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ‘ಪ’ ‘ಫ’ಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ, ನಂತರ ‘ಬ’ ‘ಭ’ಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ‘ಮ’ಕಾರವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಚರ್ಮಾದಿ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದರಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ದೇಹ ಪವಿತ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 29

यकरादिसकारांतान्न्यसेत्सप्तसु धातुषु । हंकारं हृदयस्यांतः क्षकारं भ्रूयुगांतरे । एवं वर्णान्प्रविन्यस्य पञ्चाशद्रुद्रवर्त्मना । अंगवक्त्रकलाभेदात्पञ्च ब्रह्माणि विन्यसेत्

‘ಯ’ದಿಂದ ‘ಸ’ವರೆಗೆ ಇರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸಪ್ತ ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು. ‘ಹಂ’ಕಾರವನ್ನು ಹೃದಯದ ಒಳಗೆ, ‘ಕ್ಷ’ಕಾರವನ್ನು ಭ್ರೂಯುಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ಐವತ್ತು ವರ್ಣಗಳ ರುದ್ರಪಥದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರವಿನ್ಯಸಿಸಿ, ಅಂಗ-ಭೇದ, ವಕ್ತ್ರ-ಭೇದ ಮತ್ತು ಕಲಾ-ಭೇದದಂತೆ ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮಗಳನ್ನೂ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು।

Verse 31

करन्यासाद्यमपि तैः कृत्वा वाथ न वा क्रमात् । शिरोवदनहृद्गुह्यपादेष्वेतानि कल्पयेत् । ततश्चोर्ध्वादिवक्त्राणि पश्चिमांतानि कल्पयेत् । ईशानस्य कलाः पञ्च पञ्चस्वेतेषु च क्रमात्

ಆ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕರನ್ಯಾಸಾದಿ ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ—ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಲಿ ಅಕ್ರಮದಿಂದಾಗಲಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ಶಿರಸ್ಸು, ಮುಖ, ಹೃದಯ, ಗುಹ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು। ನಂತರ ಊರ್ಧ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಂತವರೆಗೆ ಮುಖಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು। ಈ ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈಶಾನನ ಐದು ಕಲಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 33

ततश्चतुर्षु वक्त्रेषु पुरुषस्य कला अपि । चतस्रः प्रणिधातव्याः पूर्वादिक्रमयोगतः । हृत्कंठांसेषु नाभौ च कुक्षौ पृष्ठे च वक्षसि । अघोरस्य कलाश्चाष्टौ पादयोरपि हस्तयोः

ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ತತ್ತ್ವದ ನಾಲ್ಕು ಕಲಗಳನ್ನೂ ಪೂರ್ವಾದಿ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು। ಅವು ಹೃದಯ, ಕಂಠ, ಭುಜಗಳು, ನಾಭಿ, ಕುಕ್ಷಿ, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ವಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಸಿಸಬೇಕು। ಹಾಗೆಯೇ ಅಘೋರನ ಎಂಟು ಕಲಗಳನ್ನು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 35

पश्चात्त्रयोःदशकलाः पायुमेढ्रोरुजानुषु । जंघास्फिक्कटिपार्श्वेषु वामदेवस्य भावयेत् । घ्राणे शिरसि बाह्वोश्च कल्पयेत्कल्पवित्तमः । अष्टत्रिंशत्कलान्यासमेवं कृत्वानुपूर्वशः

ನಂತರ ವಿಧಿಜ್ಞ ಸಾಧಕನು ಹದಿಮೂರು ಕಲಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು—ಗುದ, ಉಪಸ್ಥ, ತೊಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ. ಜಂಘೆಗಳು, ನಿತಂಬ, ಕಟಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವಾಮದೇವಭಾವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ನಾಸಿಕಾ, ಶಿರಸ್ಸು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಕಲಾ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

पश्चात्प्रणवविद्धीमान्प्रणवन्यासमाचरेत् । बाहुद्वये कूर्परयोस्तथा च मणिबन्धयोः । पार्श्वोदरोरुजंघेषु पादयोः पृष्ठतस्तथा । इत्थं प्रणवविन्यासं कृत्वा न्यासविचक्षणः

ನಂತರ ಪ್ರಣವವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಜ್ಞಾನಿ ಸಾಧಕನು ಪ್ರಣವ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಣಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ; ಪಾರ್ಶ್ವ ಹಾಗೂ ಉದರದಲ್ಲಿ, ತೊಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಘೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೂ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಣವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 39

हंसन्यासं प्रकुर्वीत शिवशास्त्रे यथोदितम् । बीजं विभज्य हंसस्य नेत्रयोर्घ्राणयोरपि । विभज्य बाहुनेत्रास्यललाटे घ्राणयोरपि । कक्षयोः स्कन्धयोश्चैव पार्श्वयोस्तनयोस्तथा

ಶೈವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಂಸ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ‘ಹಂಸ’ ಬೀಜವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲೂ ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಯಲ್ಲಿ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಸಿಕದಲ್ಲೂ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಕಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭುಜಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।

Verse 41

कठ्योः पाण्योर्गुल्फयोश्च यद्वा पञ्चांगवर्त्मना । हंसन्यासमिमं कृत्वा न्यसेत्पञ्चाक्षरीं ततः । यथा पूर्वोक्तमार्गेण शिवत्वं येन जायते । नाशिवः शिवमभ्यस्येन्नाशिवः शिवमर्चयेत्

ಕಟಿ, ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಗುಲ್ಫಗಳು (ಕಾಲುಗುರುಳು) ಮೇಲೆ—ಅಥವಾ ಪಂಚಾಂಗ ಮಾರ್ಗದಂತೆ—ಈ ‘ಹಂಸ-ನ್ಯಾಸ’ವನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಶಿವತ್ವ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ—ಶಿವಭಾವವಿಲ್ಲದವನು ಶಿವಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಶಿವಾರ್ಚನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 43

नाशिवस्तु शिवं ध्यायेन्नाशिवम्प्राप्नुयाच्छिवम् । तस्माच्छैवीं तनुं कृत्वा त्यक्त्वा च पशुभावनाम् । शिवो ऽहमिति संचिन्त्य शैवं कर्म समाचरेत् । कर्मयज्ञस्तपोयज्ञो जपयज्ञस्तदुत्तरः

ಶಿವಭಾವವಿಲ್ಲದವನು ಶಿವನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬಾರದು; ಶಿವಪರಾಯಣನಲ್ಲದವನು ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹ-ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೈವಮಯವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪಶುಭಾವನೆ (ಬಂಧಿತ ಜೀವದ ಪಶುತ್ವ) ತ್ಯಜಿಸಿ, ‘ನಾನು ಶಿವನವನಾಗಿದ್ದೇನೆ/ಶಿವಮಯನು’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಶೈವಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಕರ್ಮಯಜ್ಞ, ತಪೋಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಉನ್ನತ ಜಪಯಜ್ಞ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 44

ध्यानयज्ञो ज्ञानयज्ञः पञ्च यज्ञाः प्रकीर्तिताः । कर्मयज्ञरताः केचित्तपोयज्ञरताः परे । जपयज्ञरताश्चान्ये ध्यानयज्ञरतास्तथा

ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞ—ಈ ರೀತಿ ಐದು ಯಜ್ಞಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕೆಲವರು ಕರ್ಮಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ತಪೋಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜಪಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞದಲ್ಲೂ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 46

ज्ञानयज्ञरताश्चान्ये विशिष्टाश्चोत्तरोत्तरम् । क्रमयज्ञो द्विधा प्रोक्तः कामाकामविभेदतः । कामान्कामी ततो भुक्त्वा कामासक्तः पुनर्भवेत् । अकामे रुद्रभवने भोगान्भुक्त्वा ततश्च्युतः

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಕಾಮಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಕಾಮ. ಕಾಮಿಯು ಇಷ್ಟಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಕಾಮಾಸಕ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಕಾಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಪತನಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 48

तपोयज्ञरतो भूत्वा जायते नात्र संशयः । तपस्वी च पुनस्तस्मिन्भोगान् भुक्त्वा ततश्च्युतः । जपध्यानरतो भूत्वा जायते भुवि मानवः । जपध्यानरतो मर्त्यस्तद्वैशिष्ट्यवशादिह

ತಪೋಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ತಪಸ್ವಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಚ್ಯುತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಜಪಧ್ಯಾನರತ ಆ ಮರಣಶೀಲನು, ಆ ಸಾಧನೆಯ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ವಿಶಿಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

ज्ञानं लब्ध्वाचिरादेव शिवसायुज्यमाप्नुयात् । तस्मान्मुक्तो शिवाज्ञप्तः कर्मयज्ञो ऽपि देहिनाम् । अकामः कामसंयुक्तो बन्धायैव भविष्यति । तस्मात्पञ्चसु यज्ञेषु ध्यानज्ञानपरो भवेत्

ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರ್ಮಯಜ್ಞವೂ ಮುಕ್ತನಿಗೆ ಬಂಧನಕಾರಕ ಕಡ್ಡಾಯ ಕರ್ಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿಷ್ಕಾಮನಾಗಿಯೂ ಕಾಮನೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿದವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಂಚಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 52

ध्यानं ज्ञानं च यस्यास्ति तीर्णस्तेन भवार्णवः । हिंसादिदोषनिर्मुक्तो विशुद्धश्चित्तसाधनः । ध्यानयज्ञः परस्तस्मादपवर्गफलप्रदः । बहिः कर्मकरा यद्वन्नातीव फलभागिनः

ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ಯಾರಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ, ಅವನು ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂಸಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಗೆ ವಿಶುದ್ಧ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅದು ಅಪವರ್ಗ ಅಂದರೆ ಮೋಕ್ಷಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಸೇವಕರಂತೆ ಮಾತ್ರ; ಪರಮ ಫಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲುದಾರರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 54

दृष्ट्वा नरेन्द्रभवने तद्वदत्रापि कर्मिणः । ध्यानिनां हि वपुः सूक्ष्मं भवेत्प्रत्यक्षमैश्वरम् । यथेह कर्मणां स्थूलं मृत्काष्ठाद्यैः प्रकल्पितम् । ध्यानयज्ञरतास्तस्माद्देवान्पाषाणमृण्मयान्

ರಾಜಭವನದಲ್ಲಿ (ಈ ನಿಯಮ) ಕಂಡಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕರ್ಮಕಾಂಡಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಧ್ಯಾನಿಗಳ ರೂಪವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಐಶ್ವರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥೂಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣು, ಮರ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧ್ಯಾನಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ರತರಾದವರೂ ಉಪಾಸನೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ದೇವಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

नात्यंतं प्रतिपद्यंते शिवयाथात्म्यवेदनात् । आत्मस्थं यः शिवं त्यक्त्वा बहिरभ्यर्चयेन्नरः । हस्तस्थं फलमुत्सृज्य लिहेत्कूर्परमात्मनः । ज्ञानाद्ध्यानं भवेद्ध्यानाज्ज्ञानं भूयः प्रवर्तते

ಶಿವನ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಜನರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಿವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುವವನು, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣ್ಣನ್ನು ಎಸೆದು ತನ್ನ ಮೊಣಕೈಯನ್ನು ನಕ್ಕಂತೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 58

तदुभाभ्यां भवेन्मुक्तिस्तस्माद्ध्यानरतो भवेत् । द्वादशान्ते तथा मूर्ध्नि ललाटे भ्रूयुगान्तरे । नासाग्रे वा तथास्ये वा कन्धरे हृदये तथा । नाभौ वा शाश्वतस्थाने श्रद्धाविद्धेन चेतसा

ಆ ಎರಡರಿಂದ—ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದ—ಮುಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿರಬೇಕು. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭೇದಿತವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದ್ವಾದಶಾಂತದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಶಿರೋಮಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ, ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಸಾಗ್ರದಲ್ಲಿ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ—ಆ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ—ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 60

बहिर्यागोपचारेण देवं देवीं च पूजयेत् । अथवा पूजयेन्नित्यं लिंगे वा कृतकेपि वा । वह्नौ वा स्थण्डिले वाथ भक्त्या वित्तानुसारतः । अथवांतर्बहिश्चैव पूजयेत्परमेश्वरम् । अंतर्यागरतः पूजां बहिः कुर्वीत वा न वा

ಬಾಹ್ಯ ಯಾಗೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ದೇವನನ್ನೂ ದೇವಿಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ನಿತ್ಯ ಲಿಂಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ನಿರ್ಮಿತ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಥಂಡಿಲದಲ್ಲಾಗಲಿ—ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಅಂತರ್‌ಯಾಗದಲ್ಲಿ ರತನಾದವನು ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದೂ ಸರಿ, ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವುದೂ ಸರಿ.