Sarasvatī-avatāra-prasaṅgaḥ (Account of Sarasvatī’s Manifestation and the Humbling of the Devas)

Verse 1

मुनय ऊचुः । उमाया भुवनेशान्यास्सूत सर्वार्थवित्तम । अवतारं समाचक्ष्व यतो जाता सरस्वती

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ಸರ್ವಾರ್ಥವಿತ್ತಮ! ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಉಮೆಯ ಅವತಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು; ಯಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು।

Verse 2

या गीयते परब्रह्ममूलप्रकृतिरीश्वरी । निराकारापि साकारा नित्या नन्दमथी सती

ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ, ಈಶ್ವರಿಯಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಆಕೆ—ನಿರಾಕಾರಳಾದರೂ ಸಾಕಾರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ನಿತ್ಯ ಸತೀ, ಆನಂದವನ್ನು ಮಥಿಸುವವಳು।

Verse 3

सूत उवाच । तापसाः शृणुत प्रेम्णा चरित्रं परमं महत् । यस्य विज्ञानमात्रेण नरो याति परां गतिम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ತಪಸ್ವಿಗಳೇ, ಪ್ರೇಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪರಮ ಮಹತ್ತಾದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಇದರ ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನರನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 4

देवदानवयोर्युद्धमेकदासीत्परस्परम् । महामायाप्रभावेणामराणां विजयोऽभवत्

ಒಮ್ಮೆ ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರುಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಘೋರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಆದರೆ ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಮರರಾದ ದೇವರಿಗೇ ಜಯ ದೊರಕಿತು.

Verse 5

ततोऽवलिप्ता अमरास्स्वप्रशंसां वितेनिरे । वयं धन्या वयं धन्या किं करिष्यंति नोऽसुराः

ಆಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಜಯದಿಂದ ಅಹಂಕಾರಗೊಂಡ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನೇ ಹೊಗಳತೊಡಗಿದರು— “ನಾವು ಧನ್ಯರು, ನಾವು ಧನ್ಯರು; ಈಗ ಅಸುರರು ನಮಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು?”

Verse 6

ये प्रभावं समालोक्यास्माकं परमदुःसहम् । भीता नागालयं याता यातयातेति वादिनः

ನಮ್ಮಿಗೆ ಪರಮ ದುಸ್ಸಹವಾದ ಆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಭಯಗೊಂಡು ನಾಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದರು; ಮರುಮರು— “ಹಾಕಿ ಬಿಡಿ, ಹೊಡೆದು ತಳ್ಳಿ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು.

Verse 7

अहो बलमहो तेजो दैत्यवंशक्षयंकरम् । अहो भाग्यं सुमनसामेवं सर्वेऽभ्यवर्णयन्

“ಅಹೋ, ಎಂಥ ಬಲ! ಅಹೋ, ಎಂಥ ತೇಜಸ್ಸು—ದೈತ್ಯವಂಶನಾಶಕಾರಕ! ಅಹೋ, ಸಜ್ಜನರ ಭಾಗ್ಯ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್!” ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ವರ್ಣಿಸಿ ಹೊಗಳಿದರು.

Verse 8

तत आविरभूत्तेजः कूटरूपन्तदैव हि । अदृष्टपूर्वं तद्दृष्ट्वा विस्मिता अभवन्सुराः

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸು ಅವಿರ್ಭವಿಸಿತು; ಆ ಅಪೂರ್ವ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರುಗಳು ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು।

Verse 9

किमिदं किमिदं चेति रुद्धकण्ठास्समब्रुवन । अजानन्तः परं श्यामानु भावं मानभञ्जनम्

ಕಂಠ ಅಡ್ಡಿಯಾದಂತೆ ಅವರು ಮರುಮರು “ಇದೇನು, ಇದೇನು?” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಅಹಂಕಾರಭಂಜಿನಿ ಶ್ಯಾಮೆಯ ಪರಮ, ಗೂಢ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅವರು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 10

तत आज्ञापयद्देवान्देवानामधिनायकः । यात यूयं परीक्षध्वं याथातथ्येन किन्विति

ನಂತರ ದೇವರ ಅಧಿನಾಯಕನು ದೇವರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—“ನೀವು ಹೋಗಿ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ; ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು?”

Verse 11

सुरेन्द्रप्रेरितो वायुर्महसः सन्निधिं गतः । कस्त्वं भोरिति सम्बोध्यावोचदेनं च तन्महः

ಸುರೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವಾಯು ಆ ತೇಜೋಮಯ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶದ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದನು. “ಓ ಮಹಾನುಭಾವ, ನೀನು ಯಾರು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸೇ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿತು.

Verse 12

इति पृष्टस्तदा वायुर्महसातिगरीयसा । वायुरस्मि जगत्प्राणस्साभिमानोऽब्रवीदिदम्

ಅತೀ ತೇಜಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಗರೀಯಾನ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ವಾಯು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ವಾಯು; ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಶ್ವಾಸ ನಾನು.”

Verse 13

जंगमाजंगमं सर्वमोतप्रोतमिदं जगत् । मय्येव निखिलाधारे चालयाम्यखिलं जगत्

ಚಲಿಸುವುದೂ ಅಚಲವೂ ಆದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿದೆ. ನಾನೇ ನಿಖಿಲಾಧಾರ; ನನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಚಲಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 14

तदोवाच महातेजः शक्तोऽसि यदि चालने । धृतमेतत्तृणं वायो चालयस्व निजेच्छया

ಆಗ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ವಾಯು! ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾದರೆ, ನಾನು ಈ ತೃಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕದಲಿಸು.”

Verse 15

ततः सर्वप्रयत्नेनाकरोद्यत्नं सदागतिः । न चचाल यदा स्थानात्तदासौ लज्जितोऽभवत

ನಂತರ ಸದಾ ಚಂಚಲನಾದ ವಾಯು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಅದು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕದಲಲಿಲ್ಲ, ಆಗ ಅವನು ಲಜ್ಜಿತನಾದನು.

Verse 16

तूष्णीं भूत्वा ततो वायुर्जगामेन्द्रं सभां प्रति । कथयामास तद् वृत्तं स्वकीयाभिभवान्वितम्

ಆಗ ವಾಯು ಮೌನವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಸಭೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಾಭವসহ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಘಟನೆವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 17

सर्वेशत्वं वयं सर्वे मृषैवात्मनि मन्महे । न पारयामहे किंचिद्वि धातुं क्षुद्रवस्त्वपि

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ‘ಸರ್ವೇಶ್ವರರು’ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಪವಾದುದನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 18

ततश्च प्रेषयामास मरुत्वान्सकलान्सुरान् । न शेकुस्ते यदा ज्ञातुं तदेन्द्रः स्वयमभ्यगात्

ನಂತರ ಮರುತ್ವಾನ್ (ಇಂದ್ರ) ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು। ಅವರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾರದೆ ಹೋದಾಗ, ಇಂದ್ರನು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 19

मघवन्तमथायान्तं दृष्ट्वा तेजोतिदुःसहम् । बभूवान्तर्हितं सद्यो विस्मितोऽभूच्च वासवः

ಮಘವಾನ್ (ಇಂದ್ರ) ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ನೋಡಲಾರದಷ್ಟು ದುಃಸಹವಾದ ಆ ತೇಜಸ್ಸು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು; ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು।

Verse 20

चरित्रमीदृशं यस्य तमेव शरणं श्रये । इति संचिन्तयामास सहस्राक्षः पुनःपुनः

“ಇಂತಹ ಚರಿತ್ರೆಯುಳ್ಳವನನ್ನೇ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.” ಎಂದು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ) ಪುನಃ ಪುನಃ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र निर्व्याजकरुणातनुः । तेषामनुग्रहं कर्तुं हर्तुं गर्वं शिवांगना

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ, ನಿರ್ವ್ಯಾಜ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಿವಾಂಗನೆ, ಅವರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಗರ್ವವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು।

Verse 22

चैत्रशुक्लनवम्यां तु मध्याह्नस्थे दिवाकरे । प्रादुरासीदुमा देवी सच्चिदानन्दरूपिणी

ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರೂಪಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ ಉಮಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು।

Verse 23

महोमध्ये विराजन्ती भासयन्ती दिशो रुचा । बोधयन्ती सुरान्सर्वान्ब्रह्मैवाहमिति स्फुटम्

ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು ತನ್ನ ಕాంతಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮ.”

Verse 24

चतुर्भिर्दधती हस्तैर्वरपाशांकुशाभयान् । श्रुतिभिस्सेविता रम्या नवयौवनगर्विता

ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ವರದಮುದ್ರೆ, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ಅಭಯಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ಶ್ರುತಿಗಳು (ವೇದಗಳು) ಅವಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಅವಳು ಮನೋಹರಳಾಗಿ, ನವಯೌವನದ ಗರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 25

रक्ताम्बरपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना । कोटिकंदर्प्पसंकाशा चन्द्रकोटिसमप्रभा

ಅವಳು ರಕ್ತವರ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರಕ್ತಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಾನುಲೇಪನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರಂತೆ, ಅವಳ ಪ್ರಭೆ ಕೋಟಿ ಚಂದ್ರರ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು.

Verse 26

व्याजहार महामाया सर्वान्तर्य्यामिरूपिणी । साक्षिणी सर्वभूतानां परब्रह्मस्वरूपिणी

ಆಗ ಮಹಾಮಾಯೆ ನುಡಿದಳು—ಅವಳು ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಅಂತర్యಾಮಿರೂಪಿಣಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಣಿ, ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ.

Verse 27

उमोवाच । न ब्रह्मा न सुरारातिर्न पुरारातिरीश्वरः । मदग्रे गर्वितुं किंचित्का कथान्यसुपर्वणाम्

ಉಮೆ ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅಲ್ಲ, ದೇವಶತ್ರುವೂ ಅಲ್ಲ, ತ್ರಿಪುರಸಂಹಾರಕನಾದ ಈಶ್ವರನೂ ಅಲ್ಲ—ಯಾರೂ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಅಲ್ಪವೂ ಗರ್ವಿಸಲಾರರು; ಇನ್ನಿತರರ ಮಾತೇನು?

Verse 28

परं ब्रह्म परं ज्योतिः प्रणवद्वन्द्वरूपिणी । अहमेवास्मि सकलं मदन्यो नास्ति कश्चन

ನಾನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನೇ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ; ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಮತ್ತು ಅದರ ದ್ವಂದ್ವರূপವೇ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪ. ಇರುವುದೆಲ್ಲ ನಾನೇ; ನನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 29

निराकारापि साकारा सर्वतत्त्वस्वरूपिणी । अप्रतर्क्यगुणा नित्या कार्यकारणरूपिणी

ನಾನು ನಿರಾಕಾರಿಣಿಯಾದರೂ ಸಾಕಾರಿಣಿಯಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತೇನೆ; ಸರ್ವ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸ್ವರೂಪ ನಾನೇ. ನನ್ನ ಗುಣಗಳು ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಅತೀತ; ನಾನು ನಿತ್ಯ, ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 30

कदाचिद्दयिताकारा कदाचित्पुरुषाकृतिः । कदाचिदुभयाकारा सर्वाकाराहमीश्वरी

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾನು ದಯಿತಾ-ಆಕಾರಿಣಿ (ಸ್ತ್ರೀರೂಪ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪುರುಷಾಕೃತಿ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಭಯರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಈಶ್ವರಿ—ಸರ್ವಾಕಾರ ನಾನೇ.

Verse 31

विरञ्चिः सृष्टिकर्ताहं जगत्पाताहमच्युतः । रुद्रः संहारकर्ताहं सर्वविश्वविमोहिनी

ನಾನೇ ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ), ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ; ನಾನೇ ಅಚ್ಯುತ (ವಿಷ್ಣು), ಜಗತ್ತಿನ ಪಾಲಕ; ನಾನೇ ರುದ್ರ, ಸಂಹಾರಕರ್ತ; ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವವಿಶ್ವವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ನಾನೇ.

Verse 32

कालिका कमलावाणी मुखास्सर्वा हि शक्तयः । मदंशादेव संजातास्तथेमास्सकलाः कलाः

ಕಾಲಿಕಾ, ಕಮಲಾ, ವಾಣಿ—ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲಾ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು—ನನ್ನ ಅಂಶದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳೂ ನನ್ನ ಭಾಗದಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 33

मत्प्रभावाज्जितास्सर्वे युष्माभिर्द्दितिनन्दनाः । तामविज्ञाय मां यूयं वृथा सर्वेशमानिनः

ಹೇ ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರೇ! ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ. ನನ್ನನ್ನು ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವರূপವಾಗಿ ಅರಿಯದೆ, ತಾವೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಚೇಷ್ಟಿಸಿದ್ದೀರಿ.

Verse 34

यथा दारुमयीं योषां नर्तयत्यैन्द्रजालिकः । तथैव सर्वभूतानि नर्तयाम्यहमीश्वरी

ಯಥಾ ಒಬ್ಬ ಇಂದ್ರಜಾಲಿಕನು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸ್ತ್ರೀ-ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ನೃತ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ತಥೈವ ನಾನು—ಈಶ್ವರಿ—ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಚಲಿಸಿ ನೃತ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 35

मद्भयाद्वाति पवनः सर्वं दहति हव्यभुक् । लोकपालाः प्रकुर्वंति स्वस्वकर्माण्यनारतम्

ನನ್ನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ; ಹವ್ಯಭುಕ್ ಅಗ್ನಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಹಿಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಲೋಕಪಾಲಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

कदाचिद्देववर्गाणां कदाचिद्दितिजन्म नाम् । करोमि विजयं सम्यक्स्वतन्त्रा निजलीलया

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇವವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಿತಿಜನ್ಮರಾದ ದೈತ್ಯರಿಗೆ. ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರೆ; ನನ್ನ ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ಇವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 37

अविनाशि परं धाम मायातीतं परात्परम् । श्रुतयो वर्णयन्ते यत्त द्रूपन्तु ममैव हि

ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪರಮ ಧಾಮ—ಮಾಯಾತೀತ, ಪರಾತ್ಪರ—ಎಂದು ಶ್ರುತಿಗಳು ವರ್ಣಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೇ ಆಗಿದೆ.

Verse 38

सगुणं निर्गुणं चेति मद्रूपं द्विविधं मतम् । मायाशबलितं चैकं द्वितीयन्तदनाश्रितम्

ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಸಗುಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣ. ಒಂದು ಮಾಯೆಯಿಂದ ವರ್ಣವರ್ಣಿತವಾಗಿ ನಾನಾರೂಪವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯದು ಮಾಯೆಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಲ್ಲ, ಮತ್ತಾವುದಕ್ಕೂ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ।

Verse 39

एवं विज्ञाय मां देवास्स्वं स्वं गर्वं विहाय च । भजत प्रणयोपेताः प्रकृतिं मां सनातनीम्

ಹೇ ದೇವರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು, ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಗರ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಣಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು—ಸನಾತನೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು—ಆರಾಧಿಸಿರಿ।

Verse 40

इति देव्या वचः श्रुत्वा करुणागर्भितं सुराः । तुष्टुवुः परमेशानीं भक्तिसंनतकन्धराः

ದೇವಿಯ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವರುಗಳು ಪರಮೇಶಾನಿ (ಉಮಾ)ಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಠವನ್ನು ವಾಲಿಸಿ ಗೌರವಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು।

Verse 41

क्षमस्व जगदीशानि प्रसीद परमेश्वरि । मैवं भूयात्कदाचिन्नो गर्वो मातर्द्दयां कुरु

ಹೇ ಜಗದೀಶಾನಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು; ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗು. ಹೇ ಮಾತೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಗರ್ವ ಉದಯಿಸದಂತೆ ದಯೆ ತೋರಿಸು।

Verse 42

ततःप्रभृति ते दैवा हित्वा गर्वं समाहिताः । उमामाराधयामासुर्यथापूर्वं यथाविधि

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ದೇವರುಗಳು ಗರ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಉಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಾಧಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 43

इति वः कथितो विप्रा उमाप्रादुर्भवो मया । यस्य श्रवणमात्रेण परमं पदमश्नुते

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಉಮೆಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಇದರ ಕೇವಲ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪರಮಪದ—ಮೋಕ್ಷದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಧಾಮ—ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 49

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायामुमाप्रादुर्भाववर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ ಗ್ರಂಥ ‘ಉಮಾಸಂಹಿತೆ’ಯಲ್ಲಿ ‘ಉಮಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।