वैभ्राजवन-प्रसङ्गः / The Episode of Vaibhrāja and the Yogic Forest (Vibhrāja-vana)

Verse 1

भीष्म उवाच । मार्कण्डेय महाप्राज्ञ पितृभक्तिभृतां वर । किं जातं तु ततो ब्रूहि कृपया मुनिसत्तम

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಪಿತೃಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ದಯವಿಟ್ಟು, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅದರ ನಂತರ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು ಹೇಳು।

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । ते धर्मयोगनिरतास्सप्त मानसचारिणः । वाय्वंबुभक्षास्सततं शरीरमुपशोषयन्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ (ಅಂತರಮುಖ)ವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸದಾ ವಾಯು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಿದರು।

Verse 3

स राजांतःपुरवृतो नन्दने मघवा इव । क्रीडित्वा सुचिरं तत्र सभार्य्यस्स्वपुरं ययौ

ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ಆ ರಾಜನು ನಂದನದಲ್ಲಿ ಮಘವಾ (ಇಂದ್ರ)ನಂತೆ ಬಹುಕಾಲ ಕ್ರೀಡಿಸಿ, ನಂತರ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 4

अनूहो नाम तस्यासीत्पुत्रः परमधार्मिकः । तं वैभ्राजः सुतं राज्ये स्थापयित्वा वनं ययौ

ಅವನಿಗೆ ಅನೂಹ ಎಂಬ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು. ವೈಭ್ರಾಜನು ಆ ಪುತ್ರನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 5

तपः कर्तुं समारेभे यत्र ते सहचारिणः । स वै तत्र निराहारो वायुभक्षो महातपाः

ಅವನ ಸಹಚಾರಿಗಳು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ನಿರಾಹಾರನಾಗಿ ಕೇವಲ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸಿದನು.

Verse 6

ततो विभ्राजितं तेन विभ्राजं नाम तद्वनम् । बभूव सुप्रसिद्धं हि योगसिद्धिप्रदायकम्

ನಂತರ ಅವನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತಗೊಂಡ ಆ ವನವು ‘ವಿಭ್ರಾಜ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 7

तत्रैव ते हि शकुनाश्चत्वारो योगधर्मिणः । योगभ्रष्टास्त्रयश्चैव देहत्यागकृतोऽभवन्

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಯೋಗಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಮೂವರು ಯೋಗಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ ದೇಹತ್ಯಾಗಮಾಡಿ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।

Verse 9

स्मृतिमंतोऽत्र चत्वारस्त्रयस्तु परिमोहिताः । स्वतन्त्रस्याह्वयो जातो ब्रह्मदत्तो महौजसः

ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಸ್ಮೃತಿಮಂತರಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಮೂವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ‘ಸ್ವತಂತ್ರ’ ಎಂಬವನಿಂದ ಮಹೌಜಸ್ವಿಯಾದ ‘ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 10

छिद्रदर्शी सुनेत्रस्तु वेदवेदांगपारगौ । जातौ श्रोत्रियदायादौ पूर्वजातिसहाषितौ

ಛಿದ್ರದರ್ಶೀ ಮತ್ತು ಸುನೇತ್ರ—ಇಬ್ಬರೂ ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು—ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದಾಯಾದರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು; ಪೂರ್ವಜನ್ಮವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಂತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 11

पंचालो बह्वृचस्त्वासीदाचार्यत्वं चकार ह । द्विवेदः पुंडरीकश्च छंदोगोऽध्वर्युरेव च

ಪಾಂಚಾಲನು ಬಹ್ವೃಚ (ಋಗ್ವೇದ ಪಂಡಿತ)ನಾಗಿದ್ದು ಆಚಾರ್ಯತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿವೇದ ಮತ್ತು ಪುಂಡರೀಕ ಇದ್ದರು; ಒಬ್ಬ ಛಾಂದೋಗ (ಸಾಮವೇದ ಪರಂಪರಾವಿದ) ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಧ್ವರ್ಯು (ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ಯಜ್ಞಾಧಿಕಾರಿ) ಕೂಡ ಇದ್ದನು।

Verse 12

ततो राजा सुतं दृष्ट्वा ब्रह्मदत्तमकल्मषम् । अभिषिच्य स्वराज्ये तु परां गतिमवाप्तवान्

ನಂತರ ರಾಜನು ಪಾಪರಹಿತನಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದನು; ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಪರಮಗತಿ—ಮೋಕ್ಷ—ವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 13

पंचालः पुण्डरीकस्तु पुत्रौ संस्थाप्य मन्दिरे । विविशतुर्वनं तत्र गतौ परमिकां गतिम्

ಪಂಚಾಲ ಮತ್ತು ಪುಂಡರೀಕರು ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಿಪಾಕದಿಂದ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 14

ब्रह्मदत्तस्य भार्य्या तु सन्नितिर्माम भारत । सा त्वेकभावसंयुक्ता रेमे भर्त्रा सहैव तु

ಓ ಭಾರತ! ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನ ಪತ್ನಿ ಸನ್ನಿತಿ ಎಂಬವಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವಳು; ಏಕಭಾವನಿಷ್ಠಳಾಗಿ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದಳು।

Verse 15

शेषास्तु चक्रवाका वै कांपिल्ये सहचारिणः । जाताः श्रोत्रियदायादा दरिद्रस्य कुले नृप

ಆದರೆ ಉಳಿದ ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಓ ನೃಪ! ಕಾಂಪಿಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮಿಸಿದವು; ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದಾಯಾದರಾಗಿದ್ದರೂ ದರಿದ್ರನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು।

Verse 16

धृतिमान्सुमहात्मा च तत्त्वदर्शीं निरुत्सुकः । वेदाध्ययन सम्पन्नाश्चत्वारश्छिद्रदर्शिनः

ಅವರು ಧೃತಿವಂತರು, ಸుమಹಾತ್ಮರು, ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳು, ನಿರುತ್ಸುಕರು; ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನರಾದ ಆ ನಾಲ್ವರು ಆಚಾರ-ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು।

Verse 17

ते योगनिरतास्सिद्धाः प्रस्थितास्सर्व एव हि । आमंत्र्य च मिथः शंभोः पदाम्भोजं प्रणम्य तु

ಆ ಸಿದ್ಧರು ಯೋಗನಿರತರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೊರಟರು. ಪರಸ್ಪರ ವಿದಾಯ ಪಡೆದು ಶಂಭುವಿನ ಪದಾಂಬುಜಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು।

Verse 18

शूरा ये सम्प्रपद्यन्ते अपुनर्भवकांक्षिणः । पापम्प्रणाशयन्त्वद्य तच्छम्भोः परमम्पदम्

ಅಪುನರ್ಭವ (ಪುನರ್ಜನ್ಮರಹಿತ) ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗುವ ಶೂರ ಭಕ್ತರ ಪಾಪಗಳು ಇಂದು ನಾಶವಾಗಲಿ; ಅವರು ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ।

Verse 19

शारीरे मानसे चैव पापे वाग्जे महामुने । कृते सम्यगिदम्भक्त्या पठेच्छ्रद्धासमन्वितः

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಮೂಲಕ ಪಾಪಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ, ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು (ಸ್ತೋತ್ರ/ಉಪದೇಶ) ಪಠಿಸಬೇಕು; ಆಗ ಆ ದೋಷಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 20

मुच्यते सर्वपापेभ्यश्शिवनामानुकीर्तनात् । उच्चार्यमाण एतस्मिन्देवदेवस्य तस्य वै

ಶಿವನಾಮವನ್ನು ಮರುಮರು ಕೀರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವದೇವನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ನಾಮ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 21

विलयं पापमायाति ह्यामभाण्डमिवाम्भसि । तस्मात्तत्संचिते पापे समनंतरमेव च

ಪಾಪವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ—ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ ಕರಗುವಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಚಿತ ಪಾಪವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 22

जप्तव्यमेतत्पापस्य प्रशमाय महामुने । नरैः श्रद्धालुभिभूर्यस्सर्वकामफलाप्तये

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಪಾಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರು ಇದನ್ನು ಮರುಮರು ಜಪಿಸಬೇಕು।

Verse 23

पुष्ट्यर्थमिममध्यायं पठेदेनं शृणोति वा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो मोक्षं याति न संशयः

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪುಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವವನು ಸಹ, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 42

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां पितृकल्पे पितृभाववर्णनं नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ ವಿಭಾಗವಾದ ಉಮಾಸಂಹಿತೆಯ ಪಿತೃಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಪಿತೃಭಾವವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.