Manu’s Progeny and the Birth of Iḍā (Genealogy and Dharma-Choice)

Verse 1

सूत उवाच । मनोर्वैवस्वतस्यासन्पुत्रा वै नव तत्समाः । पश्चान्महोन्नता धीराः क्षत्रधर्मपरायणाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು. ನಂತರ ಅವರು ಧೀರರು, ಮಹೋನ್ನತರು ಆಗಿ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದರು.

Verse 2

इक्ष्वाकुः शिबिनाभागौ धृष्टः शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभागः करूषश्च प्रियव्रतः

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಶಿಬಿ, ನಾಭಾಗ, ಧೃಷ್ಟ, ಶರ್ಯಾತಿ, ನರಿಷ್ಯಂತ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಭಾಗ; ಮತ್ತು ಕರೂಷ, ಪ್ರಿಯವ್ರತ—ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜಪುರುಷರು.

Verse 3

अकरोत्पुत्त्रकामस्तु मनुरिष्टिं प्रजापति । अनुत्पन्नेषु पुत्रेषु तत्रेष्ट्यां मुनिपुंगवः

ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮನುವು ಇಷ್ಟಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಪುತ್ರರು ಇನ್ನೂ ಹುಟ್ಟದಾಗ, ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನು ಅದೇ ಇಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 4

सा हि दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता । दिव्यसंहनना चैवमिला जज्ञे हि विश्रुता

ಅವಳು ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಳು. ದಿವ್ಯ ಕాంతಿಯ ದೇಹಸೌಷ್ಟವ ಹೊಂದಿದ ‘ಮಿಲಾ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ಯೆ ಜನಿಸಿದಳು.

Verse 5

तामिडेत्येव होवाच मनुर्दण्डधरस्तथा । अनुगच्छत्व मामेति तमिडा प्रत्युवाच ह

ಆಗ ದಂಡಧಾರಿ ಮನುವು ಅವಳನ್ನು ‘ಇಡಾ’ ಎಂದು ಕರೆದು—“ಇಲ್ಲಿ ಬಾ; ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಇಡಾ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು.

Verse 6

इडोवाच । धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् । मित्रावरुणयोरंशैर्जातास्मि वदतां वर

ಇಡಾ ಹೇಳಿದರು—“ಈ ವಾಕ್ಯ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ಪುತ್ರಕಾಮ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ತಿಳಿದುಕೋ—ನಾನು ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಅಂಶಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೇಳು.”

Verse 7

तयोस्सकाशं यास्यामि न मे धर्मे रुचिर्भवेत् । एवमुक्त्वा सती सा तु मित्रावरुणयोस्ततः

“ನಾನು ಆ ಇಬ್ಬರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು; ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ರುಚಿ ಇಲ್ಲ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಸತೀ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.

Verse 8

गत्वांतिकं वरारोहा प्रांजलिर्वाक्यमब्रवीत् । अंशैस्तु युवयोर्जाता मनुयज्ञे महामुनी

ಅವರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ಯೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಮನುಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 9

आगता भवतोरंति ब्रूतं किं करवाणि वाम् । अन्यान्पुत्रान्सृज विभो तैर्वंशस्ते भविष्यति

“ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ,” (ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು). “ಹೇಳಿ—ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ? ವಿಭೋ, ಇತರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು; ಅವರಿಂದ ನಿನ್ನ ವಂಶ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು.”

Verse 10

सूत उवाच । तां तथावादिनीं साध्वीमिडां मन्वध्वरोद्भवाम् । मित्रावरुणानामानौ मुनी ऊचतुरादरात्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಮನುನ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತಾಡಿದ ಆ ಸಾಧ್ವೀ ಇಡಾಳನ್ನು ಕಂಡು, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮುನಿಗಳು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು।

Verse 11

मित्रावरुणावूचतुः । अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयेण दमेन च । सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ द्वौ वरवर्णिनि

ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರು ಹೇಳಿದರು—ಧರ್ಮಜ್ಞೆ, ಸುಶ್ರೋಣಿ! ನಿನ್ನ ಈ ವಿನಯ, ದಮ (ಆತ್ಮಸಂಯಮ) ಮತ್ತು ಸತ್ಯದಿಂದ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆಯೇ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 12

आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं चैव गमिष्यसि । मनोर्वशकरः पुत्रस्त्वमेव च भविष्यसि

ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ನಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ಮತ್ತು ನೀನೇ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ‘ವಶಕರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಆಗುವೆ.

Verse 13

सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । जगत्प्रियो धर्मशीलौ मनुवंशविवर्द्धनः

ಅವನು ‘ಸುದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಮನುವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಮಹಾನ್‌ನು.

Verse 14

सूत उवाच । निवृत्ता सा तु तच्छ्रुत्वा गच्छंती पितुरंतिके । बुधेनांतरमासाद्य मैधुनायोपमंत्रिता

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು; ತಂದೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬುಧನು ಅವಕಾಶ ಪಡೆದು ಅವಳನ್ನು ಮೈಥುನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು.

Verse 15

सोमपुत्रात्ततो जज्ञे तस्यां राजा पुरूरवाः । पुत्रोऽतिसुन्दरः प्राज्ञ उर्वशी पतिरुन्नतः

ನಂತರ ಸೋಮನ ಪುತ್ರಿಯಿಂದ ರಾಜ ಪುರೂರವನು ಜನಿಸಿದನು—ಅತಿಸುಂದರ, ಪ್ರಾಜ್ಞ, ಉನ್ನತ, ಮತ್ತು ಉರ್ವಶಿಯ ಪತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು.

Verse 16

जनयित्वा च सा तत्र पुरूरवसमादरात् । पुत्रं शिवप्रसादात्तु पुनस्सुद्युम्नतां गतः

ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆದರದಿಂದ ಪುರೂರವನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಶ್ರೀಶಿವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಪುನಃ ಸುದ್ಯುಮ್ನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 17

सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः । उत्कलश्च गयश्चापि विनताश्वश्च वीर्यवान्

ಸುದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಮೂರು ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದ್ದರು—ಉತ್ಕಲ, ಗಯ ಮತ್ತು ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ ವಿನತಾಶ್ವ।

Verse 18

उत्कलस्योत्कला विप्रा विनताश्वस्य पश्चिमाः । दिक्पूर्वा मुनि शार्दूल गयस्य तु गया स्मृताः

ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ! ವಿಪ್ರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಉತ್ಕಲನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು ‘ಉತ್ಕಲಾ’; ವಿನತಾಶ್ವನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಗಯನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು ‘ಗಯಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

प्रविष्टे तु मनौ तात दिवाकरतनुं तदा । दशधा तत्र तत्क्षेत्रमकरोत्पृथिवीं मनुः

ಓ ತಾತ! ಮನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿವಾಕರತನುವಿಗೆ (ಸೂರ್ಯಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ) ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆ ಹತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 20

इक्ष्वाकुः श्रेष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान् । वसिष्ठवचनादासीत्प्रतिष्ठानं महात्मनः

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಧ್ಯದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದನು; ವಸಿಷ್ಠರ ವಚನದಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಿರ ರಾಜಾಸನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 21

प्रतिष्ठां धर्मराज्यस्य सुद्युम्नोथ ततो ददौ । तत्पुरूरवसे प्रादाद्राज्यं प्राप्य महायशाः

ನಂತರ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಧರ್ಮಮಯ ರಾಜ್ಯದ ದೃಢ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ರಾಜಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುರೂರವಸನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 22

मानवो यो मुनिश्रेष्ठाः स्त्रीपुंसोर्लक्षणः प्रभुः । नरिष्यंताच्छकाः पुत्रा नभगस्य सुतो ऽभवत्

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ ಎರಡರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಪ್ರಭು ಮಾನವನು ನಭಾಗನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ನರಿಷ್ಯಂತೆಯಿಂದ ‘ಶಕ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು.

Verse 23

अंबरीषस्तु बाह्लेयो बाह्लकं क्षेत्रामाप्तवान् । शर्यातिर्मिथुनं त्वासीदानर्तो नाम विश्रुतः

ಬಾಹ್ಲೇಯನ ಪುತ್ರ ಅಂಬರೀಷನು ‘ಬಾಹ್ಲಕ’ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಶರ್ಯಾತಿಗೆ ಜವಳಿ ಸಂತಾನವಿತ್ತು; ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ‘ಆನರ್ತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 24

पुत्रस्सुकन्या कन्या च या पत्नी च्यवनस्य हि । आनर्तस्य हि दायादो रैभ्यो नाम स रैवतः

ಚ್ಯವನ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸುಕನ್ಯೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನೇ ಆನರ್ತನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ; ಅವನ ಹೆಸರು ರೈಭ್ಯ, ಮತ್ತು ಅವನು ರೈವತ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 25

आनर्तविषये यस्य पुरी नाम कुशस्थली । महादिव्या सप्तपुरीमध्ये या सप्तमी मता

ಆನರ್ತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಶಸ್ಥಲೀ ಎಂಬ ಪುರಿ ಇದೆ. ಅದು ಪರಮ ದಿವ್ಯ; ಸಪ್ತಪುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯದಾಗಿ ಗಣ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 26

तस्य पुत्रशतं त्वासीत्ककुद्मी ज्येष्ठ उत्तमः । तेजस्वी सुबलः पारो धर्मिष्ठो ब्रह्मपालकः

ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಕಕುದ್ಮೀ ಜ್ಯೇಷ್ಠನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆಗಿದ್ದನು—ತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಸ್ಥಿರಸ್ವಭಾವಿ, ಪರಮ ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಧರ್ಮದ ಪಾಲಕ।

Verse 27

ककुद्मिनस्तु संजाता रेवती नाम कन्यका । महालावण्यसंयुक्ता दिव्यलक्ष्मीरिवापरा

ಕಕುದ್ಮೀನಿಗೆ ರೇವತೀ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆ ಜನಿಸಿದಳು—ಅಪಾರ ಲಾವಣ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿವ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆಯೇ।

Verse 28

प्रष्टुं कन्यावरं राजा ककुद्मी कन्यया सह । ब्रह्मलोके विधेस्सम्यक्सर्वाधीशो जगाम ह

ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ವರನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಭೂಪತಿ ರಾಜ ಕಕುದ್ಮೀ ಪುತ್ರಿಯೊಡನೆ ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 29

आवर्तमाने गांधर्वे स्थितो लब्धक्षणः क्षणम् । शुश्राव तत्र गांधर्वं नर्तने ब्रह्मणोंऽतिके

ಗಾಂಧರ್ವ ಸಂಗೀತವು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಲಭಿಸಿದ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು; ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮೀಪ ನೃತ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆ ದಿವ್ಯ ಗಾಂಧರ್ವ ರಾಗವನ್ನು ಕೇಳಿದನು।

Verse 30

मुहूर्तभूतं तत्काले गतं बहुयुगं तदा । न किंचिद्बुबुधे राजा ककुद्मी मुनयस्स तु

ಓ ಮುನಿಗಳೇ, ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವೆಂದು ತೋರೆದ ಕಾಲವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಾಗಿ ಕಳೆದಿತ್ತು; ಆದರೂ ರಾಜ ಕಕುದ್ಮೀ ಅದನ್ನು ಏನೂ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 31

तदासौ विधिमा नम्य स्वाभिप्रायं कृतांजलिः । न्यवेदयद्विनीतात्मा ब्रह्मणे परमात्मने

ಆಗ ಅವನು ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ವಿನಯದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು.

Verse 32

तदभिप्रायमाकर्ण्य स प्रहस्य प्रजापतिः । ककुद्मिनं महाराजं समाभाष्य समब्रवीत्

ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ನಗಿದರು; ನಂತರ ಮಹಾರಾಜ ಕಕುದ್ಮಿನನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । शृणु राजन्रैभ्यसुत ककुद्मिन्पृथिवपिते । मद्वचः प्रीतितस्सत्यं प्रवक्ष्यामि विशेषतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ರೈಭ್ಯಸುತ ಕಕುದ್ಮಿನೇ, ಓ ಭೂಪತಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕನೇ, ಕೇಳು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಾನು ಸತ್ಯವಾದ ವಚನವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 34

कालेन संहृतास्ते वै वरा ये ते कृता हृदि । न तद्गोत्रं हि तत्रास्ति कालस्सर्वस्य भक्षकः

ಕಾಲದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನೀ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ವರಗಳೂ ಲಯಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಈಗ ಯಾವ ಗೋತ್ರವೂ ಕುಲವೂ ಇಲ್ಲ; ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭಕ್ಷಿಸುವನು.

Verse 35

त्वत्पुर्य्यपि हता पुण्यजनैस्सा राक्षसैर्नृप । अष्टाविंशद्द्वापरेऽद्य कृष्णेन निर्मिता पुनः

ಓ ನೃಪನೇ! ನಿನ್ನ ಆ ನಗರಿಯೂ ಒಮ್ಮೆ ಪುಣ್ಯಜನರೊಂದಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು; ಆದರೆ ಇಂದು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 36

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां मनुनवपुत्रवंशवर्णनंनाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ ಭಾಗವಾದ ಉಮಾಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮನುವಿನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರ ವಂಶವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮுப்பತ್ತಾರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 37

तद्गच्छ तत्र प्रीतात्मा वासुदेवाय कन्यकाम् । बलदेवाय देहि त्वमिमां स्वतनयां नृप

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ನೃಪ, ಪ್ರೀತಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸಭರಿತವೂ ಆದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು—ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು—ವಾಸುದೇವನಿಗಾಗಲಿ ಬಲದೇವನಿಗಾಗಲಿ ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀಡು।

Verse 38

सूत उवाच । इत्यादिष्टो नृपोऽयं तं नत्वा तां च पुरीं गतः । गतान्बहून्युगाञ्ज्ञात्वा विस्मितः कन्यया युतः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆ ನಗರಿಗೆ ಹೋದನು. ಅನೇಕ ಯುಗಗಳು ಕಳೆದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕನ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು।

Verse 39

ततस्तु युवतीं कन्यां तां च स्वां सुविधानतः । कृष्णभ्रात्रे बलायाशु प्रादात्तत्र स रेवतीम्

ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯೌವನವತಿ ಪುತ್ರಿ ರೇವತಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಸಹೋದರನಾದ ಬಲದೇವನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 40

ततो जगाम शिखरं मेरोर्दिव्यं महाप्रभुः । शिवमाराधयामास स नृपस्तपसि स्थितः

ನಂತರ ಆ ಮಹಾಪ್ರಭು ರಾಜನು ಮೇರುಪರ್ವತದ ದಿವ್ಯ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 41

ऋषय ऊचुः । तत्र स्थितो बहुयुगं ब्रह्मलोके स रेवतः । युवैवागान्मर्त्यलोकमेतन्नः संशयो महान्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ರೇವತನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯುಗಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು; ಆದರೂ ಯುವನಾಗಿಯೇ ಮর্ত್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು. ಇದು ನಮ್ಮ ಮಹಾ ಸಂಶಯ।

Verse 42

सूत उवाच । न जरा क्षुत्पिपासा वा विकारास्तत्र संति वै । अपमृत्युर्न केषांचिन्मुनयो ब्रह्मणोंऽतिके

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿ ಜರೆಯಿಲ್ಲ, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ದೇಹವಿಕಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೆಲ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಅಪಮೃತ್ಯುವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 43

अतो न राजा संप्राप जरां मृत्युं च सा सुता । स युवैवागतस्तत्र संमंत्र्य तनयावरम्

ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಜರೆಯೂ ಮರಣವೂ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಪುತ್ರಿಗೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನು ಯುವನಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಪುತ್ರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರನನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದನು।

Verse 44

गत्वा द्वारावतीं दिव्यां पुरीं कृष्णविनिर्मिताम् । विवाहं कारयामास कन्यायाः स बलेन हि

ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದಿವ್ಯ ದ್ವಾರಾವತೀ ಪುರಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಬಲದಿಂದ ಆ ಕನ್ಯೆಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 45

तस्य पुत्रशतं त्वासीद्धार्मिकस्य महाप्रभो । कृष्णस्यापि सुता जाता बहुस्त्रीभ्योऽमितास्ततः

ಓ ಮಹಾಪ್ರಭೋ, ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣನಿಗೂ ಅನೇಕ ಪತ್ನಿಯರಿಂದ ನಂತರ ಅಪಾರ ಸಂತಾನ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 46

अन्ववायो महांस्तत्र द्वयोरपि महात्मनोः । क्षत्रिया दिक्षु सर्वासु गता हृष्टास्सुधार्मिकाः

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಮಹಾನ್ ವಂಶಪರಂಪರೆ ಉದಯವಾಯಿತು. ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸುಧಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದರು.

Verse 47

इति प्रोक्तो हि शर्यातेर्वंशोऽन्येषां वदाम्यहम् । मानवानां हि संक्षेपाच्छृणुतादरतो द्विजाः

ಇಂತೆ ಶರ್ಯಾತಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಇತರ ಮಾನವ ವಂಶಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 48

नाभागो दिष्टपुत्रोऽभूत्स तु ब्राह्मणतां गतः । स्वक्षत्रवंशं संस्थाप्य ब्रह्मकर्मभिरावृतः

ನಾಭಾಗನು ದಿಷ್ಟನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ತನ್ನ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಚಿತ ಕರ್ಮ‑ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಲೀನನಾದನು.

Verse 49

धृष्टाद्धार्ष्टमभूत्क्षत्रं ब्रह्मभूयं गतं क्षितौ । करूषस्य तु कारूषाः क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः

ಧೃಷ್ಟನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ‘ಧಾರ್ಷ್ಟ’ ಎಂಬ ವಂಶ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನೂ ಪಡೆದಿತು. ಮತ್ತು ಕರೂಷನಿಂದ ‘ಕಾರೂಷ’ರು—ಯುದ್ಧಗರ್ವದಿಂದ ಮದಿಸಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು—ಹುಟ್ಟಿದರು.

Verse 50

नृगो यो मनुपुत्रस्तु महादाता विशेषतः । नानावसूनां सुप्रीत्या विप्रेभ्यश्च गवां तथा

ಮನುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ನೃಗನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾದಾತನು. ಅವನು ಹರ್ಷಭರಿತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ನಾನಾವಿಧ ಧನಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೋವುಗಳನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 51

गोदातव्यत्ययाद्यस्तु स्वकुबुद्ध्या स्वपापतः । कृकलासत्वमापन्नः श्रीकृष्णेन समुद्धृतः

ಆದರೆ ಗೋಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ತಿರುವುಮಾಡಿದವನು—ತನ್ನ ಕುಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪಾಪದಿಂದ—ಕೃಕಲಾಸತ್ವ (ಹಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ) ಪಡೆದನು; ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 52

तस्येकोभूत्सुतः श्रेष्ठः प्रयातिर्धर्मवित्तथा । इति श्रुतं मया व्यासात्तत्प्रोक्तं हि समासतः

ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು—ಪ್ರಯಾತಿ—ಅವನು ಧರ್ಮವಿತ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಇದನ್ನು ನಾನು ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಕೇಳಿದೆ; ಅದನ್ನೇ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.

Verse 53

वृषघ्नस्तु मनोः पुत्रो गोपालो गुरुणा कृतः । पालयामास गा यत्तो रात्र्यां वीरासनव्रतः

ಮನುವಿನ ಪುತ್ರ ವೃಷಘ್ನನನ್ನು ಗುರುವು ಗೋಪಾಲನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನು ಶ್ರಮದಿಂದ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಾಸನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ನಿಯಮಿತ ಜಾಗರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 54

स एकदाऽऽगतं गोष्ठे व्याघ्रं गा हिंसितुं बली । श्रुत्वा गोकदनं बुद्धो हंतुं तं खड्गधृग्ययौ

ಒಮ್ಮೆ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಹುಲಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲು ಬಂದಿತು. ಗೋವುಗಳ ಆಕ್ರಂದನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಜ್ಞಾನಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಮೃಗವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಹೊರಟನು.

Verse 55

अजानन्नहनद्बभ्रोश्शिरश्शार्दूलशंकया । निश्चक्राम सभीर्व्याघ्रो दृष्ट्वा तं खड्गिनं प्रभुम्

ಗುರುತಿಸದೆ ಅವನು ಹುಲಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಕಂದು ಜಿಂಕೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಖಡ್ಗಧಾರಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡ ಹುಲಿ ಭಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು.

Verse 56

मन्यमानो हतं व्याघ्रं स्वस्थानं स जगाम ह । रात्र्यां तस्यां भ्रमापन्नो वर्षवातविनष्टधीः

ಹುಲಿ ಸತ್ತಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆದರೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಳೆ-ಗಾಳಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಕುಸಿದು, ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದನು.

Verse 57

व्युष्टायां निशि चोत्थाय प्रगे तत्र गतो हि सः । अद्राक्षीत्स हतां बभ्रुं न व्याघ्रं दुःखितोऽभवत्

ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಎದ್ದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕಂದು ಜಿಂಕೆ ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು, ಹುಲಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲ; ಅವನು ದುಃಖಿತನಾದನು.

Verse 58

श्रुत्वा तद्वृत्तमाज्ञाय तं शशाप कृतागसम् । अकामतोविचार्य्येति शूद्रो भव न क्षत्रियः

ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಡೆದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು— “ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದೆಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಶೂದ್ರನಾಗು, ಕ್ಷತ್ರಿಯನಲ್ಲ.”

Verse 59

एवं शप्तस्तु गुरुणा कुलाचार्य्येण कोपतः । निस्सृतश्च पृषध्रस्तु जगाम विपिनं महत्

ಹೀಗೆ ಗುರು ಹಾಗೂ ಕುಲಾಚಾರ್ಯನು ಕೋಪದಿಂದ ಶಪಿಸಿದನು; ಆಗ ಪೃಷಧ್ರನು ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಮಹಾ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 60

निर्विण्णः स तु कष्टेन विरक्तोऽभूत्स योगवान् । वनाग्नौ दग्धदेहश्च जगाम परमां गतिम्

ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ವಿಣ್ಣನಾಗಿ, ವೈರಾಗ್ಯವಂತನಾಗಿ, ಯೋಗನಿಷ್ಠನಾದನು. ಅರಣ್ಯಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ದಗ್ಧವಾದಾಗ ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 61

कविः पुत्रो मनोः प्राज्ञश्शिवानुग्रहतोऽभवत् । भुक्त्वा सुखं दिव्यं मुक्तिं प्राप सुदुर्लभाम्

ಮನುವಿನ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಪುತ್ರ ಕವಿ ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ದಿವ್ಯ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।