शिवस्तुतिवर्णनम् (Śiva-stuti-varṇanam) — “Description of Hymns in Praise of Śiva”

Verse 1

व्यास उवाच । तस्मिन् दैत्याधिपे पौरे सभ्रातरि विमोहिते । सनत्कुमार किं वासीत्तदाचक्ष्वाखिलं विभो

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಪುರಾಧಿಪತಿ ದೈತ್ಯರಾಜನು ಸಹೋದರನೊಡನೆ ಮೋಹಿತನಾದಾಗ, ಓ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಆಗ ಏನಾಯಿತು? ಓ ವಿಭೋ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । त्रिपुरे च तथाभूते दैत्ये त्यक्तशिवार्चने । स्त्रीधर्मे निखिले नष्टे दुराचारे व्यवस्थिते

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ತ್ರಿಪುರವು ಹಾಗೆ ಆದಾಗ—ದೈತ್ಯರು ಶಿವಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ; ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದಾಗ; ಅವರು ದುರಾಚಾರದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ—

Verse 3

कृतार्थ इव लक्ष्मीशो देवैस्सार्द्धमुमापतिम् । निवेदितुं तच्चरित्रं कैलासमगमद्धरिः

ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕೃತಾರ್ಥನಾದಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಉಮಾಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ಆ ಸಮಗ್ರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದನು।

Verse 4

तस्योपकंठं स्थित्वाऽसौ देवैस्सह रमापतिः । ततो भूरि स च ब्रह्मा परमेण समाधिना

ಅವನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರಮಾಪತಿ ವಿಷ್ಣು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಮಾಡಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು।

Verse 5

मनसा प्राप्य सर्वज्ञं ब्रह्मणा स हरिस्तदा । तुष्टाव वाग्भिरिष्ट्वाभिश्शंकरं पुरुषोत्तमः

ಆಗ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ ಹರಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಮನಸಾ ಸರ್ವಜ್ಞ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಇಷ್ಟವಾದ ಸ್ತುತಿವಚನಗಳು ಹಾಗೂ ವಂದನಾ ಪದಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शिवस्तुतिवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವಸ್ತುತಿವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 7

एवं कृत्वा महादेवं दंडवत्प्रणिपत्य ह । जजाप रुद्रमंत्रं च दक्षिणामूर्तिसंभवम्

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ ರುದ್ರಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು।

Verse 8

जले स्थित्वा सार्द्धकोटिप्रमितं तन्मनाः प्रभुः । संस्मरन् मनसा शंभुं स्वप्रभुं परमेश्वरम्

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಒಂದೂವರೆ ಕೋಟಿ ಕಾಲದವರೆಗೆ, ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಪ್ರಭು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಶಂಭುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 9

तावद्देवास्तदा सर्वे तन्मनस्का महेश्वरम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮಹೇಶ್ವರನಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವನನ್ನೇ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತರು।

Verse 10

देवा ऊचुः । नमस्सर्वात्मने तुभ्यं शंकरायार्तिहारिणे । रुद्राय नीलकंठाय चिद्रूपाय प्रचेतसे

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸರ್ವಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಶಂಕರ, ಆರ್ತಿಹಾರಿ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ರುದ್ರ, ನೀಲಕಂಠ, ಚಿದ್ರೂಪ ಸರ್ವಜ್ಞ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 11

गतिर्नस्सर्वदा त्वं हि सर्वापद्विनिवारकः । त्वमेव सर्वदात्माभिर्वंद्यो देवारिसूदन

ನೀನೇ ಸದಾ ನಮ್ಮ ಗತಿ ಹಾಗೂ ಶರಣು; ನೀನೇ ಎಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು. ಹೇ ದೇವರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ನೀನೇ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರಿಂದ ವಂದನೀಯನು.

Verse 12

त्वमादिस्त्वमनादिश्च स्वानंदश्चाक्षयः प्रभुः । प्रकृतेः पुरुषस्यापि साक्षात्स्रष्टा जगत्प्रभुः

ನೀನೇ ಆದಿ, ನೀನೇ ಅನಾದಿ; ನೀನೇ ಸ್ವಾನಂದಸ್ವರೂಪ, ಅಕ್ಷಯ ಪ್ರಭು. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷನಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ನೀನೇ, ಜಗದೀಶ್ವರ ನೀನೇ.

Verse 13

त्वमेव जगतां कर्ता भर्ता हर्ता त्वमेव हि । ब्रह्मा विष्णुर्हरो भूत्वा रजस्सत्त्वतमोगुणैः

ನೀನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಲೋಕಗಳ ಕರ್ತಾ, ಭರ್ತಾ ಮತ್ತು ಹಾರ್ತಾ. ರಜಸ್, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ ಗುಣಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಹರನಾಗಿ ನೀನೇ ಈ ವಿಶ್ವಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೀ.

Verse 14

तारकोसि जगत्यस्मिन्सर्वेषामधिपोऽव्ययः । वरदो वाङ्मयो वाच्यो वाच्यवाचकवर्जितः

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ತಾರಕ—ಎಲ್ಲರನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನು; ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಅವ್ಯಯ ಅಧಿಪತಿ. ನೀನು ವರದಾತ; ನೀನು ವಾಣಿ-ಸ್ವರೂಪ. ನೀನು ಪದಗಳಿಂದ ಸೂಚ್ಯವಾದ ಪರತತ್ತ್ವ, ಆದರೂ ವಾಚ್ಯ-ವಾಚಕ ಎಂಬ ದ್ವೈತದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

Verse 15

याच्यो मुक्त्यर्थमीशानो योगिभिर्योगवित्तमैः । हृत्पुंडरीकविवरे योगिनां त्वं हि संस्थितः

ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಯೋಗತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪಂಡಿತರಾದ ಯೋಗಿಗಳು, ಹೇ ಈಶಾನ, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಯಾಚಿಸಿ ಆವಾಹನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯ-ಪದ್ಮದ ಒಳಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನೆಲೆಸಿರುವೆ.

Verse 16

वदंति वेदास्त्वां संतः परब्रह्मस्वरूपिणम् । भवंतं तत्त्वमित्यद्य तेजोराशिं परात्परम्

ವೇದಗಳೂ ಸಿದ್ಧ ಸಂತರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ—ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಪರ, ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶದ ಅತുല ರಾಶಿ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

परमात्मानमित्याहुररस्मिन् जगति यद्विभो । त्वमेव शर्व सर्वात्मन् त्रिलोकाधिपते भव

ಹೇ ಸರ್ವವ്യാപಿ ವಿಭೋ! ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಶರ್ವ, ಹೇ ಸರ್ವಾತ್ಮನ್, ಹೇ ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತಿ—ನಮಗೆ ಶರಣಾಗಿ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸು.

Verse 18

दृष्टं श्रुतं स्तुतं सर्वं ज्ञायमानं जगद्गुरो । अणोरल्पतरं प्राहुर्महतोपि महत्तरम्

ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ! ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟದು, ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟದು, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟದು ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟದೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಅಂಶಮಾತ್ರ. ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ನೀನು ಅಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಮಹತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಮಹಾನ್.

Verse 19

सर्वतः पाणिपादांतं सर्वतोक्षिशिरोमुखम् । सर्वतश्श्रवणघ्राणं त्वां नमामि च सर्वतः

ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನ ಕೈಕಾಲುಗಳು ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವು; ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣು, ಶಿರ, ಮುಖಗಳು ಸರ್ವತ್ರ; ನಿನ್ನ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಘ್ರಾಣವೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ।

Verse 20

सर्वज्ञं सर्वतो व्यापिन् सर्वेश्वरमनावृतम् । विश्वरूपं विरूपाक्षं त्वां नमामि च सर्वतः

ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಅನಾವೃತ. ಹೇ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ನಿನ್ನ ರೂಪವೇ ವಿಶ್ವರೂಪ।

Verse 21

सर्वेश्वरं भवाध्यक्षं सत्यं शिवमनुत्तमम् । कोटि भास्करसंकाशं त्वां नमामि च सर्वतः

ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಭವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಅನುತ್ತಮ ಶಿವ; ನಿನ್ನ ಕಾಂತಿ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ।

Verse 22

विश्वदेवमनाद्यंतं षट्त्रिंशत्कमनीश्वरम् । प्रवर्तकं च सर्वेषां त्वां नमामि च सर्वतः

ಹೇ ವಿಶ್ವದೇವಾ! ನೀನು ಅನಾದಿ-ಅನಂತನು; ಮுப்பತ್ತಾರು ತತ್ತ್ವಸಮೂಹರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದರೂ ನೀನೇ ಅನುತ್ತರ ಈಶ್ವರನು. ಸರ್ವರ ಪ್ರವರ್ತಕ ನೀನು; ನಾನು ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವಥಾ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 23

प्रवर्तकं च प्रकृतेस्सर्वस्य प्रपितामहम् । सर्वविग्रहमीशं हि त्वां नमामि च सर्वतः

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ನೀನು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವವನು, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಆದ್ಯ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ. ನೀನೇ ಸರ್ವರೂಪಧಾರಿ ಈಶ್ವರ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವಥಾ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 24

एवं वदंति वरदं सर्वावासं स्वयम्भुवम् । श्रुतयः श्रुतिसारज्ञं श्रुतिसारविदश्च ये

ಶ್ರುತಿಗಳು ಹೀಗೆ ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ—ವರದ, ಸರ್ವತ್ರ ವಾಸಿಸುವ ಆಶ್ರಯ, ವೇದಸಾರದ ಜ್ಞಾತ; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿದವರೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

अदृश्यमस्माभिरनेकभूतं त्वया कृतं यद्भवताथ लोके । त्वामेव देवासुरभूसुराश्च अन्ये च वै स्थावरजंगमाश्च

ಅನೇಕ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಕಾಣದಿದ್ದುದನ್ನು ನೀವು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಜವಾಗಿ ದೇವರುಗಳು, ಅಸುರರು, ಭೂಸುರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಮಗೇ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

पाह्यनन्यगतीञ्शंभो सुरान्नो देववल्लभ । नष्टप्रायांस्त्रिपुरतो विनिहत्यासुरान्क्षणात्

ಹೇ ಶಂಭೋ, ಬೇರೆ ಗತಿಯಿಲ್ಲದವರ ಆಶ್ರಯ—ಹೇ ದೇವವಲ್ಲಭ—ನಮ್ಮ ದೇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ತ್ರಿಪುರದಿಂದ ನಾವು ನಾಶಪ್ರಾಯರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು.

Verse 27

मायया मोहितास्तेऽद्य भवतः परमेश्वर । विष्णुना प्रोक्तयुक्त्या त उज्झिता धर्मतः प्रभो

ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾ! ಇಂದು ಅವರು ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿ ಸತ್ಪಥವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 28

संत्यक्तसर्वधर्मांश्च बोद्धागमसमाश्रिताः । अस्मद्भाग्यवशाज्जाता दैत्यास्ते भक्तवत्सल

ಎಲ್ಲ (ವೈದಿಕ) ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೌದ್ಧಾಗಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ನಮ್ಮ ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ಬಲದಿಂದಲೇ ಆ ದೈತ್ಯರು ಜನಿಸಿದರು—ಹೇ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ।

Verse 29

सदा त्वं कार्यकर्त्ताहि देवानां शरणप्रद । वयं ते शरणापन्ना यथेच्छसि तथा कुरु

ನೀನೇ ಸದಾ ದೇವರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನು, ಶರಣಪ್ರದಾತನು. ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತರು; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಮಾಡು।

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा महेशानं देवास्तु पुरतः स्थिताः । कृतांजलिपुटा दीना आसन् संनतमूर्तयः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ದೇವರುಗಳು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು. ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ದೀನರಾಗಿಯೂ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿಯೂ, ನತಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಿರರಾದರು।

Verse 31

स्तुतश्चैवं सुरेन्द्राद्यैर्विष्णोर्जाप्येन चेश्वरः । अगच्छत्तत्र सर्वेशो वृषमारुह्य हर्षितः

ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳ ಸ್ತುತಿಯಿಂದಲೂ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜಪಾರಾಧನೆಯಿಂದಲೂ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಈಶ್ವರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 32

विष्णुमालिंग्य नंदिशादवरुह्य प्रसन्नधीः । ददर्श सुदृशा तत्र नन्दीदत्तकरोऽखिलान्

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ನಂದೀಶ (ನಂದಿ) ಯಿಂದ ಇಳಿದು, ಪ್ರಸನ್ನಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಆ ಸುನೇತ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ನಂದಿಯ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಂಡನು।

Verse 33

अथ देवान् समालोक्य कृपादृष्ट्या हरिं हरः । प्राह गंभीरया वाचा प्रसन्नः पार्वतीपतिः

ನಂತರ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ಹರನು ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಹರಿಯ (ವಿಷ್ಣು) ಮೇಲೆ ಕರುಣಾದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಗಂಭೀರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 34

शिव उवाच । ज्ञातं मयेदमधुना देवकार्यं सुरेश्वर । विष्णोर्मायाबलं चैव नारदस्य च धीमतः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ! ಈಗ ನಾನು ಈ ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆನು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾಯಾಬಲವನ್ನೂ, ಧೀಮಂತನಾದ ನಾರದನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಸಹ ಅರಿತೆನು.

Verse 35

तेषामधर्मनिष्ठानां दैत्यानां देवसत्तम । पुरत्रयविनाशं च करिष्येऽहं न संशयः

ಹೇ ದೇವಸತ್ತಮ! ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾದ ಆ ದೈತ್ಯರ ತ್ರಿಪುರವಿನಾಶವನ್ನೂ ನಾನು ಮಾಡುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 36

परन्तु ते महादैत्या मद्भक्ता दृढमानसाः । अथ वध्या मयैव स्युर्व्याजत्यक्तवृषोत्तमाः

ಆದರೆ ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯರು ನನ್ನ ಭಕ್ತರು, ದೃಢಮನಸ್ಕರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವೃಷೋತ್ತಮ, ಅವರು ನನ್ನಿಂದಲೇ ವಧ್ಯರಾಗಬೇಕು—ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರು ನೆಪವಿಟ್ಟು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 37

विष्णुर्हन्यात्परो वाथ यत्त्याजितवृषाः कृताः । दैत्या मद्भक्तिरहितास्सर्वे त्रिपुरवासिनः

ವಿಷ್ಣು ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಶಕ್ತಿ—ತ್ರಿಪುರವಾಸಿಗಳಾದ ಆ ದೈತ್ಯರೆಲ್ಲರನ್ನು ಧರ್ಮತ್ಯಾಗಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಅವರು ನನ್ನ (ಶಿವನ) ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರೇ.

Verse 38

इति शंभोस्तु वचनं श्रुत्वा सर्वे दिवौकसः । विमनस्का बभूवुस्ते हरिश्चापि मुनीश्वर

ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿ ದೇವರೆಲ್ಲರೂ ಮನನೊಂದುಹೋದರು; ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಕೂಡ ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 39

देवान् विष्णुमुदासीनान् दृष्ट्वा च भवकृद्विधिः । कृतांजलिपुरश्शंभुं ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೈಮುಗಿದು ಶಂಭುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । न किंचिद्विद्यते पापं यस्मात्त्वं योगवित्तमः । परमेशः परब्रह्म सदा देवर्षिरक्षकः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಭೋ, ನಿನ್ನ ಕುರಿತು ಪಾಪವೆಂಬುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನೀನು ಯೋಗದ ಪರಮ ಜ್ಞಾನಿ. ನೀನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ; ಸದಾ ದೇವರುಗಳೂ ಋಷಿಗಳೂ ರಕ್ಷಕನು.

Verse 41

तवैव शासनात्ते वै मोहिताः प्रेरको भवान् । त्यक्तस्वधर्मत्वत्पूजाः परवध्यास्तथापि न

ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಅವರು ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿ ನೀನೇ. ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವರು ಇತರರಿಂದ ಸಂಹಾರಯೋಗ್ಯರಾದರೂ, ಆದರೂ ಅವರು (ಸಂಹರಿಸಬೇಕಾದವರು) ಅಲ್ಲ.

Verse 42

अतस्त्वया महादेव सुरर्षिप्राणरक्षक । साधूनां रक्षणार्थाय हंतव्या म्लेच्छजातयः

ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಮಹಾದೇವ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಕನೇ, ಸಾಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕು.

Verse 43

राज्ञस्तस्य न तत्पापं विद्यते धर्मतस्तव । तस्माद्रक्षेद्द्विजान् साधून्कंटकाद्वै विशोधयेत्

ಧರ್ಮದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಾಪ ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ದ್ವಿಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕಂಟಕಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು.

Verse 44

एवमिच्छेदिहान्यत्र राजा चेद्राज्यमात्मनः । प्रभुत्वं सर्वलोकानां तस्माद्रक्षस्व मा चिरम्

ರಾಜನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸಿದರೆ, ತಡಮಾಡದೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 45

मुनीन्द्रेशास्तथा यज्ञा वेदाश्शास्त्रादयोखिलाः । प्रजास्ते देवदेवेश ह्ययं विष्णुरपि ध्रुवम्

ಓ ದೇವದೇವೇಶ, ಮುನೀಶ್ವರರು, ಯಜ್ಞಗಳು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾಗೂ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಿನ್ನವರೇ. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈ ವಿಷ್ಣುವು ಕೂಡ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 46

देवता सार्वभौमस्त्वं सम्राट्सर्वेश्वरः प्रभो । परिवारस्तवैवैष हर्यादि सकलं जगत्

ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೇಶ್ವರ. ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ಪರಿವಾರವೇ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 47

युवराजो हरिस्तेज ब्रह्माहं ते पुरोहितः । राजकार्यकरः शक्रस्त्वदाज्ञापरि पालकः

ಹೇ ತೇಜಸ್ವಿ ಹರಿ! ನೀನು ಯುವರಾಜನಾಗುವೆ. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿನ್ನ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿರುವೆ. ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುವನು।

Verse 48

देवा अन्येपि सर्वेश तव शासनयन्त्रिताः । स्वस्वकार्यकरा नित्यं सत्यं सत्यं न संशयः

ಹೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ! ಇತರ ದೇವರೂ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯವೇ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शंकरस्सुरपो विधिम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು— ಬ್ರಹ್ಮನ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾಗಿ ದೇವಾಧಿಪ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 50

शिव उवाच । हे ब्रह्मन् यद्यहं देवराजस्सम्राट् प्रकीर्त्तितः । तत्प्रकारो न मे कश्चिद्गृह्णीयां यमिह प्रभुः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನಾನು ದೇವರಾಜನಿಗೂ ಸಮ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರನಂತೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 51

रथो नास्ति महादिव्यस्तादृक् सारथिना सह । धनुर्बाणादिकं चापि संग्रामे जयकारकम्

ಅತಿದಿವ್ಯವಾದ ರಥವೂ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಾರಥಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಾದಿಗಳೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಜಯ ನೀಡುವಂತಹವುಗಳಲ್ಲ।

Verse 52

यमास्थाय धनुर्बाणान् गृहीत्वा योज्य व मनः । निहनिष्याम्यहं दैत्यान् प्रबलानपि संगरे

ಯಮನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಧನುರ್ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ದೈತ್ಯರನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 53

सनत्कुमार उवाच । अद्य सब्रह्मका देवास्सेन्द्रोपेन्द्राः प्रहर्षिताः । श्रुत्वा प्रभोस्तदा वाक्यं नत्वा प्रोचुर्महेश्वरम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು: ಇಂದು ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತರಾದರು. ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.

Verse 54

देवा ऊचुः वयं भवाम देवेश तत्प्रकारा महेश्वर । रथादिका तव स्वा मिन्संनद्धास्संगराय हि

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ! ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ನಾವು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ನಮ್ಮ ರಥಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸುಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 55

इत्युक्त्वा संहतास्सर्वे शिवेच्छामधिगम्य ह । पृथगूचुः प्रसन्नास्ते कृताञ्जलिपुटास्सुराः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಅಂಜಲಿ ಮಡಚಿ, ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು.