Adhyaya 57
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 5772 Verses

गजासुरतपः–देवलोकक्षोभः (Gajāsura’s Austerities and the Disturbance of the Worlds)

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ಗಜಾಸುರವಧದ ಪೂರ್ವಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ದೇವತೆಗಳು ನೆಮ್ಮದಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಮಹಿಷಾಸುರನ ವೀರಪುತ್ರ ಗಜಾಸುರನು ತಂದೆಯ ಮರಣವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಹಿಮಾಲಯದ ಕಣಿವೆಯ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಅಜೇಯತ್ವದ ವರಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಷರತ್ತು ಇಡುತ್ತಾನೆ—ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಮವಶರಾದವರಿಂದ, ತಾನು ಅವಧ್ಯನಾಗಿರಬೇಕು; ಇದು ವರದ ‘ಲೂಪ್ಹೋಲ್’ ಸೂಚನೆ. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿತೇಜ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ; ನದಿಗಳು-ಸಮುದ್ರಗಳು ಕುದಿಯುತ್ತವೆ, ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅಲುಗಾಡುತ್ತವೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ದಹಿಸುತ್ತವೆ, ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸಂಕಟವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಶಿವನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ವರಬಂಧಿತ ಅಸುರಭಯ ಶಮನವಾಗುವ ಸಮರಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्रेम्णा चरितं शशिमौलिनः । यथाऽवधीत्त्रिशूलेन दानवेन्द्रं गजासुरम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವ್ಯಾಸಾ! ಮಹಾಪ್ರೇಮದಿಂದ ಶಶಿಮೌಳಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪಾವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅವನು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ದಾನವೇಂದ್ರ ಗಜಾಸುರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು।

Verse 2

दानवे निहते देव्या समरे महिषासुरे । देवानां च हितार्थाय पुरा देवाः सुखं ययुः

ದೇವರ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಿಯು ಸಮರದಲ್ಲಿ ದಾನವ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು; ಆಗ ಪುರಾತನ ದೇವತೆಗಳು ಶಾಂತಿ-ಸೌಖ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತರಾಗಿ ಹೊರಟರು।

Verse 3

तस्य पुत्रो महावीरो मुनीश्वर गजासुरः । पितुर्वधं हि संस्मृत्य कृतं देव्या सुरार्थनात्

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ! ಅವನ ಪುತ್ರನು ಮಹಾವೀರ ಗಜಾಸುರನು. ಪಿತೃವಧವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ದೇವರ ವಿನಂತಿಗೆ ದೇವಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಅವನು ಆ (ವೈರದ) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 4

स तद्वैरमनुस्मृत्य तपोर्थं गतवान्वने । समुद्दिश्य विधिं प्रीत्या तताप परमं तपः

ಆ ವೈರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವನು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 5

अवध्योहं भविष्यामि स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितः । संविचार्येति मनसाऽभूत्तपोरतमानसः

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ—“ನಾನು ಅವಧ್ಯನಾಗುವೆನು; ಸ್ತ್ರೀ ಅಥವಾ ಪುರುಷರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಕಾಮದಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ”—ಎಂದು; ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ ತಪೋನಿಷ್ಠ ಮನಸ್ಸಿನವನಾದನು।

Verse 6

स तेपे हिमवद्द्रोण्यां तपः परमदारु णम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः पादांगुष्ठाश्रितावनिः

ಅವನು ಹಿಮವಂತನ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು—ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠದ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಂತು।

Verse 7

जटाभारैस्स वै रेजे प्रलयार्क इवांशुभिः । महिषासुरपुत्रोऽसौ गजासुर उदारधीः

ಭಾರವಾದ ಜಟಾಭಾರದಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಸೂರ್ಯನು ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಅವನು ಮಹಿಷಾಸುರನ ಪುತ್ರ ಗಜಾಸುರ—ಉದಾರಧೀ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠನು।

Verse 8

तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतस्सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्ध्वमधोलोकास्तापयन्विष्वगीरितः

ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಧೂಮಸಹಿತ ತಪೋಮಯ ಅಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ತಿರ್ಯಕ್, ಊರ್ಧ್ವ ಮತ್ತು ಅಧೋಲೋಕಗಳನ್ನು ತಾಪಗೊಳಿಸಿತು।

Verse 9

चुक्षुभुर्नद्युदन्वंतश्चाग्नेर्मूर्द्धसमुद्भवात् । निपेतुस्सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश

ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳು ಕುದಿದು ಕಳವಳಗೊಂಡವು; ಗ್ರಹಗಳೊಡನೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದು, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ದಹಿಸಿತು।

Verse 10

तेन तप्तास्तुरास्सर्वे दिवं त्यक्त्वा सवासवाः । ब्रह्मलोकं ययुर्विज्ञापयामासुश्चचाल भूः

ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಎಲ್ಲ ದಾನವರು, ಇಂದ್ರನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದರು; ಭೂಮಿಯೂ ಕಂಪಿಸಿತು।

Verse 11

देवा ऊचुः । विधे गजासुरतपस्तप्ता वयमथाकुलाः । न शक्नुमो दिवि स्थातुमतस्ते शरणं गताः

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮಾ! ಗಜಾಸುರನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗಿ ನಾವು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲಲಾರೆವು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ।

Verse 12

विधेह्युपशमं तस्य चान्याञ्जीवयितुं कृपा । लोका नंक्ष्यत्यन्यथा हि सत्यंसत्यं ब्रुवामहे

ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ಅವನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಇತರರನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಲೋಕಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವವು; ನಾವು ಸತ್ಯವನ್ನೇ—ಸತ್ಯವನ್ನೇ—ಹೇಳುತ್ತೇವೆ।

Verse 13

इति विज्ञापितो देवैर्वासवाद्यैस्स आत्मभूः । भृगुदक्षादिभिर्ब्रह्मा ययौ दैत्यवराश्रमम्

ಇಂತೆ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ದೇವರಿಂದ ವಿನಂತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆತ್ಮಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಭೃಗು ದಕ್ಷಾದಿ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೈತ್ಯನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 14

तपंतं तपसा लोका न्यथाऽभ्रापिहितं दिवि । विलक्ष्य विस्मितः प्राह विहसन्सृष्टिकारकः

ಆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳು ದಹಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು—ಆಕಾಶವು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆಯೇ—ನೋಡಿ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಮೃದು ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ दैत्येन्द्र तपस्सिद्धोसि माहिषे । प्राप्तोऽहं वरदस्तात वरं वृणु यथेप्सितम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಎದ್ದೇಳು, ಎದ್ದೇಳು, ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಮಹಿಷಾ! ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಫಲಿಸಿದೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನಾನು ವರದಾತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು।

Verse 17

गजासुर उवाच । नमस्ते देवदेवेश यदि दास्यसि मे वरम् । अवध्योऽहं भवेयं वै स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ಗಜಾಸುರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀವು ನನಗೆ ವರ ನೀಡಿದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದಲೂ ಕಾಮಕ್ಕೆ ಜಯಗೊಂಡ ಪುರುಷರಿಂದಲೂ ನಾನು ಅವಧ್ಯನಾಗಿರಲಿ।

Verse 18

महाबलो महावीर्योऽजेयो देवादिभिस्सदा । सर्वेषां लोकपालानां निखिलर्द्धिसुभुग्विभो

ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀನು ಮಹಾಬಲವಂತ, ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ; ದೇವಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ಸದಾ ಅಜೇಯ. ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿ-ಸಂಪತ್ತಿನ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಪಾಲಕರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवं वृतश्शतधृतिर्दानवेन स तेन वै । प्रादात्तत्तपसा प्रीतो वरं तस्य सुदुर्लभम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ದಾನವನು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಶತಧೃತಿ ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 20

एवं लब्धवरो दैत्यो माहिषिश्च गजासुरः । सुप्रसन्नमनास्सोऽथ स्वधाम प्रत्यपद्यत

ಈ ರೀತಿ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ, ಮಹಿಷೀ-ಸಂಭವ ದೈತ್ಯ ಗಜಾಸುರನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು.

Verse 21

स विजित्य दिशस्सर्वा लोकांश्च त्रीन्महासुरः । देवासुरमनुष्येन्द्रान्गंधर्वगरुडोरगान्

ಆ ಮಹಾಸುರನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ತ್ರಿಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ದೇವಾಸುರರ ನಾಯಕರು, ಮಾನವೇಂದ್ರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಉರಗ (ನಾಗ)ರನ್ನು ಸಹ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 22

इत्यादीन्निखिलाञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶ್ವಜಿತನು ತನ್ನ ತೇಜೋಬಲದಿಂದ ಲೋಕಪಾಲರ ಆಸನಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 23

देवोद्यानश्रिया जुष्टमध्यास्ते स्म त्रिविष्टपम् । महेन्द्रभवनं साक्षान्निर्मितं विश्वकर्मणा

ದೇವೋದ್ಯಾನಗಳ ಶ್ರೀಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ ಲೋಕವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಸాక్షಾತ್ ಭವನವಿತ್ತು.

Verse 24

तस्मिन्महेन्द्रस्य गृहे महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवंद्यांघ्रियुगः सुरादिभिः प्रतापितैरूर्जितचंडशासनः

ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾಬಲ, ಮಹಾಮನ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಏಕರಾಟನಾದವನು ಸುಖವಾಗಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ದಮನಗೊಂಡ ದೇವಾದಿಗಳು ಅವನ ಪಾದಯುಗ್ಮವನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಶಾಸನವು ಬಲಿಷ್ಠವೂ ಕಠೋರವೂ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 25

स इत्थं निर्जितककुबेकराड् विषयान्प्रियान् । यथोपजोषं भुंजानो नातृप्यदजितेन्द्रियः

ಹೀಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಪ್ರಿಯ ಭೋಗವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಇಷ್ಟದಂತೆ ಅವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಜಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ।

Verse 26

एवमैश्वर्यमत्तस्य दृप्तस्योच्छास्त्रवर्तिनः । काले व्यतीते महति पापबुद्धिरभूत्ततः

ಹೀಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತನಾಗಿ, ದರ್ಪದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ, ಅಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅವನಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಪಾಪಬುದ್ಧಿ ಉದಯವಾಯಿತು।

Verse 27

महिषासुरपुत्रोऽसौ संचिक्लेश द्विजान्वरान् । तापसान्नितरां पृथ्व्यां दानवस्सुखमर्दनः

ಅವನು ಮಹಿಷಾಸುರನ ಪುತ್ರನಾದ ದಾನವ, ಪರರ ಸುಖವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವವನು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಬಹಳ ಕಾಡಿ, ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು।

Verse 28

सुरान्नरांश्च प्रमथान्सर्वाञ्चिक्लेश दुर्मतिः । धर्मान्वितान्विशेषेण पूर्ववैरमनुस्मरन्

ಆ ದುರ್ಮತಿಯು ದೇವರು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮಥರನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಕಾಡಿದನು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರನ್ನು, ಪೂರ್ವವೈರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ.

Verse 29

एकस्मिन्समये तात दानवोऽसौ महाबलः । अगच्छद्राजधानीं व शंकरस्य गजासुरः

ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಾತ, ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ದಾನವ ಗಜಾಸುರನು ಶಂಕರನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟು ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದನು।

Verse 30

समागतेऽसुरेन्द्रे हि महान्कलकलो मुने । त्रातत्रातेति तत्रासीदानंदनवासिनाम्

ಓ ಮುನೇ, ಅಸುರೇಂದ್ರನು ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಗದ್ದಲ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆನಂದನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ “ತ್ರಾತಾ! ತ್ರಾತಾ! ರಕ್ಷಿಸಿರಿ!” ಎಂಬ ಕೂಗು ಮೊಳಗಿತು।

Verse 31

महिषाऽसुरपुत्रोऽसौ यदा पुर्यां समागतः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्यमदोद्धतः

ಮಹಿಷಾಸುರನ ಪುತ್ರನು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ತನ್ನ ಶೌರ್ಯದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಶಿವನ ಪ್ರಮಥಗಣಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನುಚ್ಚುನೂರಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 32

तस्मिन्नवसरे देवाश्शक्राद्यास्तत्पराजिताः । शिवस्य शरणं जग्मुर्नत्वा तुष्टुवुरादरात्

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಶಕ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾಗಿ ಶಿವನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು; ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆದರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 33

न्यवेदयन्दानवस्य तस्य काश्यां समागमम् । क्लेशाधिक्यं तत्रत्यानां तन्नाथानां विशेषतः

ಅವರು ಆ ದಾನವನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವವರ ಕಷ್ಟವು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕರಿಗೆ—ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು।

Verse 34

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव तव पुर्यां गतोसुरः । कष्टं दत्ते त्वज्जनानां तं जहि त्वं कृपानिधे

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ, ನಿನ್ನ ಪುರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಸುರನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಿನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಭಾರೀ ಕಷ್ಟ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಹೇ ಕೃಪಾನಿಧಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.

Verse 35

यत्रयत्र धरायां च चरणं प्रमिणोति हि । अचलां सचलां तत्र करोति निज भारतः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೆ ಅವನು ಪಾದವಿಟ್ಟು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ವಶಕ್ತಿ ಅಚಲ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 36

ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैस्सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णा स्युश्च शिलोच्चयाः

ಅವನ ಉರುಗಳ ಭಾರೀ ವೇಗದಿಂದ ಮರಗಳು ಶಿಖರಗಳೊಡನೆ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತವೆ; ಅವನ ಭುಜದಂಡದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಎತ್ತರದ ಶಿಲಾಕೂಟಗಳೂ ಪುಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 37

यस्य मौलिजसंघर्षाद्घना व्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तत्केशसंगजम्

ಅವನ ಮೌಲಿ-ಕೇಶಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಮೋಡಗಳೂ ಆಕಾಶವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೂ ಅವನ ಕೇಶಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ನೀಲಿಮೆಯನ್ನು ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 38

यस्य विश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमन्दकल्लोला भवंति तिमिभिस्सह

ಯಾರ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸಗಳ ಪ್ರಬಲ ಬಲದಿಂದ ಮಹಾಸಾಗರಗಳು ಮಹಾತರಂಗಗಳಿಂದ ಉಕ್ಕುತ್ತವೆ; ನದಿಗಳೂ ಮಹಾಮೀನಗಳೊಡನೆ ಉಗ್ರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕುದಿಯುತ್ತವೆ।

Verse 39

योजनानां सहस्राणि नव यस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोऽस्य हि

ಆ ಮಾಯಾವಿಯ ಎತ್ತರ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ದೇಹದ ವಿಸ್ತಾರವೂ ಅಷ್ಟೇ—ಮಾಯೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿದ ಆ ಮಹಾರೂಪ ಇಂತಿತ್ತು।

Verse 40

यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युताः नोह्यतेऽद्यापि सोऽयं स्माऽऽयाति सत्वरम्

ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪಿಂಗಲ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಕಾಂತಿ, ಮತ್ತೆ ಆ ಚಂಚಲವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡುವ ಮಿಂಚಿನ ಝಳಕು—ಇಂದಿಗೂ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಂತೆ ಸಹಿಸಲಾಗದು. ಇಗೋ, ಅವನೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।

Verse 41

यां यां दिशं समभ्येति सोयं दुस्सह दानवः । अवध्योऽहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ಆ ದುಸ್ಸಹ ದಾನವನು ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ “ನಾನು ಅವಧ್ಯನು; ನನ್ನನ್ನು ಯಾರೂ ಸಂಹರಿಸಲಾರರು” ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಾಮವಶರಾದ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರು ಅವನ ಅಧೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

इत्येवं चेष्टितं तस्य दानवस्य निवेदितम् । रक्षस्व भक्तान्देवेश काशीरक्षणतत्पर

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ದಾನವನ ವರ್ತನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಲಾಯಿತು. ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು—ನೀನು ಕಾಶೀ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರನಾಗಿರುವೆ.

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इति संप्रार्थितो देवैर्भक्तरक्षणतत्परः । तत्राऽऽजगाम सोरं तद्वधकामनया हरः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಭಕ್ತರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರನಾದ ಹರನು, ಅವನ ವಧೆಯ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸೋರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 44

आगतं तं समालोक्य शंकरं भक्तवत्सलम् । त्रिशूलहस्तं गर्जंतं जगर्ज स गजासुरः

ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ, ತ್ರಿಶೂಲಹಸ್ತನಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ನೋಡಿ ಗಜಾಸುರನೂ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 45

ततस्तयोर्महानासीत्समरो दारुणोऽद्भुतः । नानास्त्रशस्त्रसंपातैर्वीरारावं प्रकुर्वतोः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಭಯಂಕರವೂ ಅದ್ಭುತವೂ ಆದ ಮಹಾಸಮರ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಾನಾವಿಧ ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಯ ನಡುವೆ ಇಬ್ಬರೂ ವೀರಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದರು.

Verse 46

गजासुरोतितेजस्वी महाबलपराक्रमः । विव्याध गिरिशं बाणैस्तीक्ष्णैर्दानवघातिनम्

ಗಜಾಸುರಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ, ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಯುಕ್ತನಾದ ಅವನು ದಾನವಘಾತಕನಾದ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧಿಸಿದನು.

Verse 47

अथ रुद्रो रौद्रतनुः स्वशरैरतिदारुणैः । तच्छरांश्चिच्छिदे तूर्णमप्राप्तांस्तिलशो मुने

ನಂತರ ರುದ್ರನು ರೌದ್ರದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹೇ ಮುನೇ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಣಕಣವಾಗಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.

Verse 48

ततो गजासुरः कुद्धोऽभ्यधावत्तं महेश्वरम् । खड्गहस्तः प्रगर्ज्योच्चैर्हतोसीत्यद्य वै मया

ಆಮೇಲೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಗಜಾಸುರನು ಮಹೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿ—“ಇಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಹತನಾಗುವೆ!” ಎಂದನು।

Verse 49

ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्

ಆಗ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಬೇರೆ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವಧ್ಯನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮತ್ತೊಂದು ಶೂಲಾಯುಧದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 50

प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमाना जगौ हरम्

ಆ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಗಜಾಸುರ ದೈತ್ಯನು, ತಾನು ರಾಜಛತ್ರದಂತೆ ಆಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ, ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 51

गजासुर उवाच । देवदेव महादेव तव भक्तोऽस्मि सर्वथा । जाने त्वां त्रिदिवेशानं त्रिशूलिन्स्मरहारिणम्

ಗಜಾಸುರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವಾ! ನಾನು ಸರ್ವಥಾ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನು. ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ರಿದಿವೇಶ, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಹಾರಿ (ಕಾಮನ ಸಂಹಾರಕ) ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ।

Verse 52

तव हस्ते मम वधो महाश्रेयस्करो मतः । अंधकारे महेशान त्रिपुरांतक सर्वग

ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ನನ್ನ ವಧವಾಗುವುದು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ. ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ಹೇ ಸರ್ವಗ—ಈ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ (ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ) ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣು ಸೇರುತ್ತೇನೆ।

Verse 53

किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि तच्छृणुष्व कृपाकर । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय

ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿನಂತಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ಕೃಪಾಕರ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅಸತ್ಯವಲ್ಲ; ಹೇ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ, ವಿಚಾರಿಸು।

Verse 54

त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः

ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ವಂದನೀಯನು, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವದ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ. ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಮರಣಿಸಲೇಬೇಕು; ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇಂತಹ ಮರಣವೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 55

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य शंकरः करुणानिधिः । प्रहस्य प्रत्युवाचेशो माहिषेयं गजासुरम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಶಂಕರನು ನಗುತ್ತ, ಈಶ್ವರನು ಮಾಹಿಷೇಯ ಗಜಾಸುರನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 56

ईश्वर उवाच । महापराक्रमनिधे दानवोत्तम सन्मते । गजासुर प्रसन्नोस्मि स्वानकूलं वरं वृणु

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮನಿಧೇ, ಹೇ ದಾನವೋತ್ತಮ, ಹೇ ಸನ್ಮತಿಯಾದ ಗಜಾಸುರಾ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು।

Verse 57

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गजासुरवधो नाम सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಗಜಾಸುರವಧ’ ಎಂಬ ಏಳವತ್ತೇಳನೆಯಲ್ಲ, ಐವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 58

गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा दित्यं वसान मे । इमां कृत्तिं महेशान त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम्

ಗಜಾಸುರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದಿಗ್ವಾಸಸೇ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಆದಿತ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ಈ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿರಿ—ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ಇದು ನಿಮ್ಮ ತ್ರಿಶೂಲಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಪಾವನಗೊಂಡಿದೆ.

Verse 59

स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम् । दर्शनीयां महादिव्यां सर्वदैव सुखावहाम्

ಅವಳು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಮಾಣದವಳಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸುಖಕರಳಾಗಿ—ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪಣವಾಗಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೇ. ನೋಡಲು ಮನೋಹರಳಾಗಿ, ಮಹಾದಿವ್ಯಳಾಗಿ, ಸದಾ ಸುಖವನ್ನು ತರುವವಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 60

इष्टगंधिस्सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनाम्

ಅವಳು ಸದಾ ಇಷ್ಟವಾದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿರಲಿ; ಸದಾ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಮಳಳಾಗಿರಲಿ. ಅವಳು ಸದಾ ನಿರ್ಮಲಳಾಗಿರಲಿ; ಸದಾ ಪರಮ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಲಿ.

Verse 61

महातपोनलज्वालां प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधेस्ततः

ಹೇ ವಿಭೋ! ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಳಪಟ್ಟರೂ ನನ್ನ ಈ ಕೃತ್ತಿ ದಗ್ಧವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪುಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಸುಗಂಧದ ನಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು.

Verse 62

यदि पुण्यवती नैषा मम कृत्ति दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे

“ಇವಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುಣ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ದಿಗಂಬರ, ಮತ್ತು ಇದು ನನ್ನ ಕೃತ್ತಿ (ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರ) ಆಗಿದ್ದರೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ನಿನ್ನ ಅಂಗಸ್ಪರ್ಶ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?”

Verse 63

अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोऽसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्

ಹೇ ಶಂಕರಾ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ—ಇಂದಿನ ದಿನದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ನಾಮ ‘ಕೃತ್ತಿವಾಸ’ವಾಗಿರಲಿ.

Verse 64

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति स वचस्तस्य शंकरो भक्तवत्सलः । तथेत्युवाच सुप्रीतो महिषासुरजं च तम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದನು; ಮಹಿಷಾಸುರ ವಂಶಜನಾದ ಅವನನ್ನೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 65

पुनः प्रोवाच प्रीतात्मा दानवं तं गजासुरम् । भक्तप्रियो महेशानो भक्तिनिर्मलमानसम्

ನಂತರ ಪ್ರೀತಾತ್ಮನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು—ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಲಮನಸ್ಸಿನವನೂ ಆಗಿ—ಆ ದಾನವ ಗಜಾಸುರನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 66

ईश्वर उवाच । इदं पुण्यं शरीरं ते क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषां मुक्तिदायकम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಮುಕ್ತಿಸಾಧಕವಾದ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಈ ಪುಣ್ಯದೇಹವು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಲಿಂಗವಾಗಲಿ; ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಲಿ.

Verse 67

कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतं विमुक्तिदम्

ಇದು ‘ಕೃತ್ತಿವಾಸೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕ; ಎಲ್ಲಾ ಶಿವಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಶಿರೋಭೂತವಾಗಿದ್ದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 68

कथयित्वेति देवेशस्तत्कृतिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धि दिगंबरः

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ದೇವೇಶನು ಆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ದಿಗಂಬರನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನು ಗಜಾಸುರನ ಮಹಾ ಚರ್ಮದಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 69

महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नह्नि मुनीश्वर । हर्षमापुर्जनास्सर्वे काशीस्थाः प्रमथास्तथा

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಅದೇ ದಿನ ಮಹಾಮಹೋತ್ಸವ ಉಂಟಾಯಿತು. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಹರ್ಷಿಸಿದರು; ಪ್ರಮಥಗಣರೂ ಸಹ ಆನಂದಿಸಿದರು।

Verse 70

हरि ब्रह्मादयो देवा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं महेशानं नत्वा सांजलयस्ततः

ನಂತರ ಹರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಮಹೇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 71

हते तस्मिन्दानवेशे माहिषे हि गजासुरे । स्वस्थानं भेजिरे देवा जगत्स्वास्थ्यमवाप च

ದಾನವರಾಧಿಪತಿ, ಮಹಿಷದೇಹಿಯಾದ ಗಜಾಸುರನು ಹತನಾದಾಗ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದರು; ಜಗತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆದಿತು।

Verse 72

इत्युक्तं चरितं शंभोर्भक्तवात्सल्यसूचकम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धनम्

ಇಂತೆ ಶಂಭುವಿನ ಪಾವನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಭಕ್ತರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಭಕ್ತವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವರ್ಗ್ಯ ಪುಣ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು, ಆಯುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಧನ-ಧಾನ್ಯವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 73

य इदं शृणुयात्प्रीत्या श्रावयेद्वा शुचिव्रतः । स भुक्त्वा च महासौख्यं लभेतांते परं सुखम्

ಶುಚಿವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸುವವನು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Frequently Asked Questions

The narrative prelude to Śiva’s slaying of Gajāsura: Mahīṣāsura’s son undertakes extreme tapas to obtain a boon after recalling his father’s death at Devī’s hands.

Tapas is portrayed as morally ambivalent: when fueled by resentment it becomes a cosmic hazard, forcing the gods to seek higher divine regulation—implying that power without right orientation must be contained by Śiva’s sovereignty.

A fiery, smoky energy arises from Gajāsura’s head; waters churn, celestial bodies fall, the ten directions blaze, the earth trembles, and the devas abandon Svarga for Brahmaloka to report the disturbance.