बाणासुरस्य क्रोधाज्ञा तथा अन्तःपुरयुद्धारम्भः (Bāṇāsura’s Wrathful Command and the Onset of Battle at the Inner Palace)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ बाणासुरः क्रुद्धस्तत्र गत्वा ददर्श तम् । दिव्यलीलात्तवपुषं प्रथमे वयसि स्थितम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಬಾಣಾಸುರನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡನು—ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೇಹವಿರುವವನನ್ನು, ಯೌವನದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು.

Verse 2

तं दृष्ट्वा विस्मितं वाक्यं किं कारणमथाब्रवीत् । बाणः क्रोध परीतात्मा युधि शौंडो हसन्निव

ಅವನನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡವನಾಗಿ ನೋಡಿ ಬಾಣನು ಹೇಳಿದನು—“ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?” ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವರಿತ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಟುವಾದ ಆ ಯೋಧನು ನಗುವಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 3

अहो मनुष्यो रूपाढ्यस्साहसी धैर्यवानिति । कोयमागतकालश्च दुष्टभाग्यो विमूढधीः

ಅಹೋ! ಈ ಮನುಷ್ಯನು ರೂಪವಂತನು, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವಂತನು. ಆದರೆ ಮರಣಕಾಲವು ಸಮೀಪಿಸಿರುವ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ಮತ್ತು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಇವನು ಯಾರು?

Verse 4

येन मे कुलचारित्रं दूषितं दुहिता हिता । तं मारयध्वं कुपिताश्शीघ्रं शस्त्रैस्सुदारुणैः

ಯಾರು ನನ್ನ ಕುಲದ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ದೂಷಿಸಿದ್ದಾರೋ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಭಯಂಕರ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕೊಂದು ಹಾಕಿ.

Verse 5

दुराचारं च तं बद्ध्वा घोरे कारा गृहे ततः । रक्षध्वं विकटे वीरा बहुकालं विशेषतः

ಆ ದುರುಚಾರಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಂತರ ಭಯಾನಕ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿರಿ. ಓ ವಿಕಟ ವೀರರೇ, ಆ ಘೋರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ—ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಾವಲು ಕಾಯಿರಿ।

Verse 6

न जाने कोयमभयः को वा घोरपराक्रमः । विचार्येति महाबुद्धिस्सं दिग्धोऽभूच्छरासुरः

“ಈ ನಿರ್ಭಯನು ಯಾರು? ಇಂತಹ ಘೋರ ಪರಾಕ್ರಮ ಯಾರದು?” ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದ ಮಹಾಬುದ್ಧಿ ಶರಾಸುರನು ಸಂಶಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 7

ततो दैत्येन सैन्यं तु दशसाहस्रकं शनैः । वधाय तस्य वीरस्य व्यादिष्टं पापबुद्धिना

ನಂತರ ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಆ ದೈತ್ಯನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಆ ವೀರನ ವಧೆಗೆಂದು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 8

तदादिष्टास्तु ते वीराः सर्वतोन्तःपुरं द्रुतम् । छादयामासुरत्युग्राश्छिंदि भिंदीति वादिनः

ಆಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ಆ ವೀರರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಆವರಿಸಿದರು. ಅತೀವ ಉಗ್ರರಾಗಿ “ಕತ್ತರಿಸು! ಭೇದಿಸು!” ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದರು।

Verse 9

शत्रुसैन्यं ततो दृष्ट्वा गर्जमानः स यादवः । अंतःपुरं द्वारगतं परिघं गृह्य चातुलम्

ನಂತರ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಯಾದವನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಅಂತಃಪುರದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಭಾರೀ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಿಘವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕನಾದನು।

Verse 10

निष्क्रांतो भवनात्तस्माद्वज्रहस्त इवांतकः । तेन तान्किंकरान् हत्वा पुनश्चांतःपुरं ययौ

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ವಜ್ರಹಸ್ತ ಅಂತಕನಂತೆ ಆ ಭವನದಿಂದ ಹೊರಟನು. ಅವನಿಂದ ಆ ಸೇವಕರು ಹತರಾದರು; ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 11

एवं दशसहस्राणि सैन्यानि मुनिसत्तम । जघान रोषरक्ताक्षो वर्द्धितश्शिवतेजसा

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಶಿವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು, ಧರ್ಮಕ್ರೋಧದಿಂದ ರಕ್ತನೇತ್ರನಾಗಿ, ಅವನು ದಶಸಹಸ್ರ ಸೈನ್ಯದಳಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 12

लक्षे हतेऽथ योधानां ततो बाणासुरो रुषा । कुभांडं स गृहीत्वा तु युद्धे शौंडं समाह्वयत्

ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಯೋಧರು ಹತರಾದ ಬಳಿಕ ಬಾಣಾಸುರನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದನು; ಕುಂಭಾಂಡನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಧೀರ ಶೌಂಡನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು।

Verse 13

अनिरुद्धं महाबुद्धिं द्वन्द्वयुद्धे महा हवे । प्राद्युम्निं रक्षितं शैवतेजसा प्रज्वलत्तनुम्

ಆ ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ಅನಿರುದ್ಧನು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ದೇಹ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನೂ ಶೈವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 14

ततो दशसहस्राणि तुरगाणां रथोत्तमान् । युद्धप्राप्तेन खड्गेन दैत्येन्द्रस्य जघान सः

ನಂತರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನು ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಶ್ವರಥಗಳಲ್ಲಿ ದಶಸಹಸ್ರವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು।

Verse 15

तद्वधाय ततश्शक्तिं कालवैश्वानरोपमाम् । अनिरुद्धो गृहीत्वा तां तया तं निजघान हि

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ಅನಿರುದ್ಧನು ಕಾಲನಂತೆಯೂ ವೈಶ್ವಾನರ ಅಗ್ನಿಯಂತೆಯೂ ಭಯಂಕರವಾದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 16

रथोपस्थे ततो बाणस्तेन शक्त्याहतो दृढम् । स साश्वस्तत्क्षणं वीरस्तत्रैवांतरधीयत

ಆಗ ರಥಾಸನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬಾಣನು ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ಆಘಾತಗೊಂಡನು. ಆದರೂ ಆ ವೀರನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಧಾನನಾದನು.

Verse 17

तस्मिंस्त्वदर्शनं प्राप्ते प्राद्युम्निरपराजितम् । आलोक्य ककुभस्सर्वास्तस्थौ गिरिरिवाचलः

ಅವನು ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಆ ಅಪರಾಜಿತ ಶತ್ರುವಿನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 18

अदृश्यमानस्तु तदा कूटयोधस्स दानवः । नानाशस्त्रसहस्रैस्तं जघान हि पुनः पुनः

ಆಗ ಆ ಕಪಟಯೋಧನಾದ ದಾನವನು ಕಾಣದೆಯೇ ಇದ್ದು, ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಸಹಸ್ರಗಳಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮರುಮರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 19

छद्मनां नागपाशैस्तं बबंध स महाबलः । बलिपुत्रो महावीरश्शिवभक्तश्शरासुरः

ಆಗ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಮಹಾವೀರ, ಬಲಿಯ ಪುತ್ರ, ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಶರಾಸುರನು ಕಪಟದಿಂದ ನಾಗಪಾಶಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು.

Verse 20

तं बद्ध्वा पंजरांतःस्थं कृत्वा युद्धादुपारमत् । उवाच बाणः संकुद्धस्सूतपुत्रं महाबलम्

ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಪಂಜರದೊಳಗೆ ಇರಿಸಿ ಬಾಣನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ ಬಾಣನು ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಸೂತಪುತ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 21

बाणासुर उवाच । सूतपुत्र शिरश्छिंधि पुरुषस्यास्य वै लघु । येन मे दूषितं पूतं बलाद्दुष्टेन सत्कुलम्

ಬಾಣಾಸುರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಸೂತಪುತ್ರ, ಈ ಪುರುಷನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸು. ಈ ದುಷ್ಟನು ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ನನ್ನ ಪೂಜ್ಯ ಸತ್ಕುಲವನ್ನು ಕಲుషಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 22

छित्वा तु सर्वगात्राणि राक्षसेभ्यः प्रयच्छ भोः । अथास्य रक्तमांसानि क्रव्यादा अपि भुंजताम्

ಇವನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಓ ವೀರ, ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು. ನಂತರ ಕ್ರವ್ಯಾದರೂ ಇವನ ರಕ್ತಮಾಂಸಗಳನ್ನು ಭುಂಜಿಸಲಿ।

Verse 23

अगाधे तृणसंकीर्णे कूपे पातकिनं जहि । किं बहूक्त्या सूतपुत्र मारणीयो हि सर्वथा

ಈ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಆಳವಾದ ಬಾವಿಗೆ ತಳ್ಳಿ ಕೊಂದು ಹಾಕಿ. ಎಲೈ ಸೂತಪುತ್ರನೇ, ಹೆಚ್ಚು ಮಾತುಗಳಿಂದೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಇವನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಕೊಲ್ಲಲೇಬೇಕು.

Verse 24

सनत्कु मार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धर्मबुद्धिर्निशाचरः । कुंभांडस्त्वब्रवीद्वाक्यं बाणं सन्मंत्रिसत्तमम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ನಿಶಾಚರನು ಕುಂಭಾಂಡನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಾಣನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 25

कुंभांड उवाच । नैतत्कर्तुं समुचितं कर्म देव विचार्यताम् । अस्मिन्हते हतो ह्यात्मा भवेदिति मतिर्मम

ಕುಂಭಾಂಡನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವ, ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಮುಚಿತವಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಚಾರಿಸಿರಿ. ನನ್ನ ಮತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಇವನು ಹತನಾದರೆ ಆತ್ಮನೇ ಹತನಾದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 26

अयं तु दृश्यते देव तुल्यो विष्णोः पराक्रमैः । वर्धितश्चन्द्र चूडस्य त्वद्दुष्टस्य सुतेचसा

ಹೇ ದೇವಾ! ಇವನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮವಂತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಚೂಡನಾದ ಶಿವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ನಿನ್ನ ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನ ದಾಹಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಇವನು ಬಲವರ್ಧಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 27

अथ चन्द्रललाटस्य साहसेन समत्स्वयम् । इमामवस्थां प्राप्तोसि पौरुषे संव्यवस्थितः

ಈಗ ಚಂದ್ರಲಲಾಟನಾದ (ಚಂದ್ರಚೂಡನಾದ) ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿದ ನಿನ್ನದೇ ಅಜಾಗರೂಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ದುರಾಸಾಹಸದಿಂದ, ಕೇವಲ ಪುರುಷಾಭಿಮಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು, ನೀನು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿರುವೆ.

Verse 28

अयं शिवप्रसादाद्वै कृष्णपौत्रो महाबलः । अस्मांस्तृणोपमान् वेत्ति दष्टोपि भुजगैर्बलात्

ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈ ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗನು ಮಹಾಬಲವಂತನು. ಸರ್ಪಗಳು ಬಲವಾಗಿ ಕಚ್ಚಿದರೂ ಸಹ, ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಷ್ಟೆ ಎಂದು ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । एतद्वाक्यं तु बाणाय कथयित्वा स दानवः । अनिरुद्धमुवाचेदं राजनीतिविदुत्तमः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಾಣನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ರಾಜ್ಯನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ದಾನವನು ನಂತರ ಅನಿರುದ್ಧನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 30

कुंभांड उवाच । कोसि कस्यासि रे वीर सत्यं वद ममाग्रतः । केन वा त्वमिहानीतो दुराचार नराधम

ಕುಂಭಾಂಡನು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ವೀರ, ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರವನಾಗಿದ್ದೀಯ? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಂದರು, ದುರುಚಾರ ನರಾಧಮ?”

Verse 31

दैत्येन्द्रं स्तुहि वीरं त्वं नमस्कुरु कृताजलिः । जितोस्मीति वचो दीनं कथयित्वा पुनःपुनः

ಹೇ ವೀರನೇ! ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸು; ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸು. ‘ನಾನು ಸೋತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ದೀನ ವಚನವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳು.

Verse 32

एवं कृते तु मोक्षस्स्यादन्यथा बंधनादि च । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रतिवाक्यमुवाच सः

ಇಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಮೋಕ್ಷವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬಂಧನಾದಿ ಫಲಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಪ್ರತಿವಚನವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 33

अनिरुद्ध उवाच । दैत्याऽधमसखे करर्पिडोपजीवक । निशाचर दुराचार शत्रुधर्मं न वेत्सि भोः

ಅನಿರುದ್ಧನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದೈತ್ಯಾಧಮನ ಸಖಾ, ಪರರ ಕೈಯನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಬದುಕುವವನೇ! ಓ ನಿಶಾಚರ ದುರುಚಾರ! ಶತ್ರುಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 34

दैन्यं पलायनं चाथ शूरस्य मरणाधिकम् । विरुद्धं चोपशल्यं च भवेदिति मतिर्मम

ಶೂರನಿಗೆ ದೈನ್ಯವೂ ಪಲಾಯನವೂ ಮರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದುಃಖಕರ. ಅದು ಧರ್ಮವಿರುದ್ಧ, ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನೇ ತರುತ್ತದೆ—ಇದೇ ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 35

क्षत्रियस्य रणे श्रेयो मरणं सन्मुखे सदा । न वीरमानिनो भूमौ दीनस्येव कृतांजलिः

ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಮರಣವೇ ಸದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ವೀರನೆಂದು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವವನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೀನನಂತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ।

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्यादि वीरवाक्यानि बहूनि स जगाद तम् । तदाकर्ण्य सबाणोऽसौ विस्मितोऽभूच्चुकोप च

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ವೀರವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಅವನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಯೋಧನು, ಆಯುಧ ಕೈಯಲ್ಲಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದಲೂ ಉರಿದನು।

Verse 37

तदोवाच नभोवाणी बाणस्याश्वासनाय हि । शृण्वतां सर्ववीराणामनिरुद्धस्य मंत्रिणः

ಆಗ ಬಾಣನಿಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಲು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು—ಎಲ್ಲ ವೀರರೂ ಹಾಗೂ ಅನಿರುದ್ಧನ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ।

Verse 38

व्योमवाण्युवाच । भो भो बाण महावीर न क्रोधं कर्तुमर्हसि । बलिपुत्रोसि सुमते शिवभक्त विचार्यताम्

ವ್ಯೋಮವಾಣಿ ಹೇಳಿದರು— ಓ ಬಾಣ ಮಹಾವೀರ, ಕ್ರೋಧಿಸಬೇಡ. ಓ ಸುಮತೇ, ನೀನು ಬಲಿಯ ಪುತ್ರ; ನೀನು ಶಿವಭಕ್ತ—ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸು.

Verse 39

शिवस्सर्वेश्वरस्साक्षी कर्मणां परमेश्वरः । तदधीनमिदं सर्वं जगद्वै सचराचरम्

ಶಿವನು ಸರ್ವೇಶ್ವರನು, ಕರ್ಮಗಳ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಸಾಕ್ಷಿ-ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನು. ಚರಾಚರಗಳೊಡನೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 40

स एव कर्ता भर्ता च संहर्ता जगतां सदा । रजस्सत्त्वतमोधारी विधिविष्णुहरात्मकः

ಅವನೇ ಸದಾ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತಾ, ಭರ್ತಾ ಮತ್ತು ಸಂಹರ್ತಾ. ರಜಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವನೇ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ), ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಹರರ ಅಂತರಾತ್ಮಸ್ವರೂಪನು।

Verse 41

सर्वस्यांतर्गतः स्वामी प्रेरकस्सर्वतः परः । निर्विकार्यव्ययो नित्यो मायाधीशोपि निर्गुणः

ಅವನು ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಇರುವ ಸ್ವಾಮಿ, ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರೇರಕ; ಆದರೂ ಸರ್ವತಃ ಪರ. ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಅವ್ಯಯ, ನಿತ್ಯ; ಮಾಯಾಧೀಶನಾಗಿದ್ದರೂ ನಿರ್ಗುಣನು।

Verse 42

तस्येच्छयाऽबलो ज्ञेयो बली बलि वरात्मज । इति विज्ञाय मनसि स्वस्थो भव महामते

ಹೇ ಬಲಿವರನ ಪುತ್ರನೇ! ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠನೂ ಅಬಲನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಇದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರಿತು, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಶಾಂತನಾಗಿರು.

Verse 43

गर्वापहारी भगवान्ना नालीलाविशारदः । नाशयिष्यति ते गर्वमिदानीं भक्तवत्सलः

ಗರ್ವವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಭಗವಾನ್, ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು—ಅವನೇ ಈಗ ನಿನ್ನ ಗರ್ವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವನು.

Verse 44

सनत्कुमार उवाच । इत्याभाष्य नभोवाणी विरराम महामुने । बाणासुरस्तद्वचनादनिरुद्धं न जघ्निवान्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು. ಆ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಬಾಣಾಸುರನು ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ.

Verse 45

किं तु स्वान्तःपुरं गत्वा पपौ पानमनुत्तमम् । मद्वाक्यं च विसस्मार विजहार विरुद्धधीः

ಆದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದನು; ಬುದ್ಧಿ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಕ್ರೀಡಾ-ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು।

Verse 46

ततोनिरुद्धो बद्धस्तु नागभोगैर्विषोल्बणैः । प्रिययाऽतृप्तचेतास्तु दुर्गां सस्मार तत्क्षणात्

ಆಮೇಲೆ ಅನಿರುದ್ಧನು ವಿಷದಿಂದ ಉಗ್ರವಾದ ನಾಗಭೋಗಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದನು; ಪ್ರಿಯೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು।

Verse 47

अनिरुद्ध उवाच । शरण्ये देवि बद्धोस्मि दह्यमानस्तु पन्नगैः । आगच्छ मे कुरु त्राणं यशोदे चंडरोषिणि

ಅನಿರುದ್ಧನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಿ, ಶರಣ್ಯೆ! ನಾನು ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಯಶೋದೆ, ಹೇ ಚಂಡರೋಷಿಣಿ, ಬಾ—ನನಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡು।

Verse 48

शिवभक्ते महादेवि सृष्टिस्थित्यंतकारिणी । त्वां विना रक्षको नान्यस्तस्माद्रक्ष शिवे हि माम्

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಶಿವಭಕ್ತೆ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಅಂತಕಾರಿಣಿ! ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ರಕ್ಷಕನಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಶಿವೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । तेनेत्थं तोषिता तत्र काली भिन्नांजनप्रभा । ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां संप्राप्तासीन्महानिशि

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಜನದಂತೆ ಶ್ಯಾಮಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಕಾಳಿ ದೇವಿ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದಳು; ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಗೆ ಮಹಾನಿಶೆ ಸಮೀಪಿಸಿತು.

Verse 50

गुरुभिर्मुष्टिनिर्घातैर्दारयामास पंजरम् । शरांस्तान्भस्मसात्कृत्वा सर्परूपान्भयानकान्

ಅವನು ಭಾರೀ ಮುಷ್ಟಿಘಾತಗಳಿಂದ ಆ ಪಂಜರವನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಸರ್ಪರೂಪ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ ನಿರ್ವೀರ್ಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 51

मोचयित्वा निरुद्धं तु ततश्चांतःपुरं ततः । प्रवेशयित्वा दुर्गा तु तत्रैवादर्शनं गता

ನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಳು. ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ದೇವಿ ದುರ್ಗೆ ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನವಾದಳು.

Verse 52

इत्थं देव्याः प्रसादात्तु शिवशक्तेर्मुनीश्वर । कृच्छ्रमुक्तोनिरुद्धोभूत्सुखी चैव गतव्यथः

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ದೇವಿ—ಶಿವಶಕ್ತಿ—ಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿರುದ್ಧನು ಕಷ್ಟವೂ ಬಂಧನವೂಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸುಖಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ದೂರನಾದನು.

Verse 53

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे ऊषाचरित्रे अनिरुद्धोषाविहारवर्णनंनाम त्रिपंचाशत्तमो ऽध्याय

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಊಷಾಚರಿತ್ರಾಂತರ್ಗತ ‘ಅನಿರುದ್ಧ-ಊಷಾ ವಿಹಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 54

पूर्वंवद्विजहारासौ तया स्वप्रियया सुखी । पीतपानस्सुरक्ताक्षस्स बाणसुतया ततः

ನಂತರ ಅವನು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಪಾನದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾದ ಬಾಣನ ಅಳಿಯನು, ಬಾಣನ ಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನೋದ-ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿ ಉಳಿದನು.