मृत्युञ्जय-विद्या-प्रादुर्भावः (The Manifestation/Transmission of the Mṛtyuñjaya Vidyā)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास यथा प्राप्ता मृत्युप्रशमनी परा । विद्या काव्येन मुनिना शिवान्मृत्युञ्जयाभिधात्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವ್ಯಾಸ, ಮರಣವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಆ ಪರಮ ವಿದ್ಯೆ ಹೇಗೆ ದೊರಕಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು. ಮುನಿ ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರ) ‘ಮೃತ್ಯುಂಜಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಶಿವನಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 2

पुरासौ भृगुदायादो गत्वा वाराणसीं पुरीम् । बहुकालं तपस्तेपे ध्यायन्विश्वेश्वरं प्रभुम्

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ವಂಶದ ಒಬ್ಬ ವಂಶಜನು ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 3

स्थापयामास तत्रैव लिंगं शंभोः परात्मनः । कूपं चकार सद्रम्यं वेदव्यास तदग्रतः

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮ ಶಂಭುವಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಮುಂದೆ, ಹೇ ವೇದವ್ಯಾಸ, ಸುಂದರವಾದ ಮಂಗಳಕರ ಕിണರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 4

मृतसंजीवनी नाम विद्या या मम निर्मला । तपोबलेन महता मयैव परिनिर्मिता

‘ಮೃತಸಂಜೀವನಿ’ ಎಂಬ ನನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ವಿದ್ಯೆ ಇದೆ. ಮಹತ್ತಾದ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಾನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 5

सहस्रकृत्वो देवेशं चन्दनैर्यक्षकर्दमैः । समालिलिंप सुप्रीत्या सुगन्धोद्वर्त्तनान्यनु

ಅತಿಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನು ದೇವೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಹಸ್ರ ಬಾರಿ ಚಂದನ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರ ಸುಗಂಧ ಲೇಪಗಳಿಂದ ಅಭ್ಯಂಗಮಾಡಿ, ನಂತರ ಇನ್ನಿತರ ಮಧುರ-ಸುಗಂಧ ಉದ್ವರ್ತನಾದಿ ಅಂಗರಾಗಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದನು।

Verse 6

राजचंपकधत्तूरैः करवीरकुशेशयैः । मालतीकर्णिकारैश्च कदंबैर्बकुलोत्पलैः

ಅದು ರಾಜಚಂಪಕ ಮತ್ತು ಧತ್ತೂರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ಕರವೀರ ಹಾಗೂ ಕಮಲಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಲತಿ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ಕದಂಬ, ಬಕುಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಲ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

Verse 7

मल्लिकाशतपत्रीभिस्सिंधुवारैस्सकिंशुकः । बन्धूकपुष्पैः पुन्नागैर्नागकेशरकेशरैः

ಅದು ಮಲ್ಲಿಕಾ ಮತ್ತು ಶತಪತ್ರಿ, ಸಿಂಧುವಾರ ಹಾಗೂ ಕಿಂಶುಕ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ, ಬಂಧೂಕ, ಪುನ್ನಾಗ ಮತ್ತು ನಾಗಕೇಶರದ ಸುಗಂಧಿತ ಕೇಸರಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪಾರ್ಘ್ಯವಾಯಿತು।

Verse 8

नवमल्लीचिबिलिकैः कुंदैस्समुचुकुन्दकैः । मन्दारैर्बिल्वपत्रैश्च द्रोणैर्मरुबकैर्वृकैः । ग्रन्थिपर्णैर्दमनकैः सुरम्यैश्चूतपल्लवैः

ಅವರು ನವಮಲ್ಲಿಕಾ ಮತ್ತು ಚಿಬಿಲಿಕಾ, ಶುಭ್ರ ಕುಂದ ಹಾಗೂ ಸಮುಚುಕಂದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ; ದಿವ್ಯ ಮಂದಾರ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ; ದ್ರೋಣ, ಮರುಬಕ ಮತ್ತು ವೃಕ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗಂಧಿತ ಗ್ರಂಥಿಪರ್ಣ, ದಮನಕ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮಾವಿನ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿದರು।

Verse 9

तुलसीदेवगंधारीबृहत्पत्रीकुशांकुरैः । नद्यावर्तैरगस्त्यैश्च सशालैर्देवदारुभिः

ಅವರು ತುಳಸಿ, ದೇವಗಂಧಾರಿ, ಬೃಹತ್ಪತ್ರಿ, কোমಲ ಕುಶಾಂಕುರಗಳು, ನದ್ಯಾವರ್ತ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಲಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೇವದಾರು ಅರ್ಪಣಗಳೊಂದಿಗೆ—ಶುಭ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು।

Verse 10

कांचनारैः कुरबकैर्दूर्वांकुरकुरुंटकैः । प्रत्येकमेभिः कुसुमैः पल्लवैरपरैरपि

ಕಾಂಚನಾರ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಕುರಬಕ ಪುಷ್ಪಗಳು, ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲಿನ কোমಲ ಅಂಕುರಗಳು, ಕುರುಂಟಕ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ—ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಷ್ಪದ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ತಾಜಾ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದಲೂ—ಶಿವಪೂಜೆ ಅಪಾರ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿತು।

Verse 11

पत्रैः सहस्रपत्रैश्च रम्यैर्नानाविधैश्शुभैः । सावधानेन सुप्रीत्या स समानर्च शंकरम्

ಅವನು ನಾನಾವಿಧವಾದ ರಮ್ಯ, ಶುಭ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಹಸ್ರದಳ (ಪದ್ಮ) ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 12

गीतनृत्योपहारैश्च संस्तुतः स्तुतिभिर्बहु । नाम्नां सहस्रैरन्यैश्च स्तोत्रैस्तुष्टाव शंकरम्

ಅವನು ಗೀತ‑ನೃತ್ಯೋಪಹಾರಗಳಿಂದ, ಅನೇಕ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ, ಸಹಸ್ರನಾಮಪಠಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು।

Verse 13

सहस्रं पञ्चशरदामित्थं शुक्रो महेश्वरम् । नानाप्रकारविधिना महेशं स समर्चयत्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶುಕ್ರನು ಹದಿನೈದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನೇಕ ವಿಧಿ‑ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ರತ‑ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 14

यदा देवं नानुलोके मनागपि वरोन्मुखम् । तदान्यं नियमं घोरं जग्राहातीव दुस्सहम्

ದೇವನು ವರ ನೀಡಲು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಒಲಿದಂತೆ ಕಾಣದಾಗ, ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಘೋರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹ ನಿಯಮ‑ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 15

प्रक्षाल्य चेतसोऽत्यंतं चांचल्याख्यं महामलम् । भावनावार्भिरसकृदिंद्रियैस्सहितस्य च

ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನ ‘ಚಾಂಚಲ್ಯ’ ಎಂಬ ಮಹಾಮಲವನ್ನು ಭಾವನಾರೂಪ ಜಲಗಳಿಂದ ಮರುಮರು ತೊಳೆಯುತ್ತ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಡನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 16

निर्मलीकृत्य तच्चेतो रत्नं दत्त्वा पिनाकिने । प्रययौ कणधूमौघं सहस्रं शरदां कविः

ಚಿತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಿ ಆ ಕವಿಯು ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ)ಗೆ ಒಂದು ರತ್ನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಮಕಣಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿ ಲೀನನಾಗಿ ಸಹಸ್ರ ಶರದಗಳು (ಸಾವಿರ ವರ್ಷ) ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದನು.

Verse 17

काव्यमित्थं तपो घोरं कुर्वन्तं दृढमानसम् । प्रससाद स तं वीक्ष्य भार्गवाय महेश्वरः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುವ ದೃಢಮನಸ್ಸಿನ ಭಾರ್ಗವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು।

Verse 18

तस्माल्लिंगाद्विनिर्गत्य सहस्रार्काधिकद्युतिः । उवाच तं विरूपाक्षस्साक्षाद्दाक्षायणीपतिः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಲಿಂಗದಿಂದ ಸಹಸ್ರ ಸೂರ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ತ್ರಿನೇತ್ರ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ—ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ (ಸತಿ)ಯ ಸాక్షಾತ್ ಪತಿ—ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 19

महेश्वर उवाच । तपोनिधे महाभाग भृगुपुत्र महामुने । तपसानेन ते नित्यं प्रसन्नोऽहं विशेषतः

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ತಪೋನಿಧೇ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ, ಓ ಭೃಗುಪುತ್ರ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಈ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 20

मनोभिलषितं सर्वं वरं वरय भार्गव । प्रीत्या दास्येऽखिलान्कामान्नादेयं विद्यते तव

ಹೇ ಭಾರ್ಗವನೇ! ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊ. ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವೆನು; ನಿನಗೆ ಕೊಡಲಾಗದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । निशम्येति वचश्शंभोर्महासुखकरं वरम् । स बभूव कविस्तुष्टो निमग्नस्सुखवारिधौ

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಸುಖಕರವಾದ ಶಂಭುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಕವಿ-ಋಷಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಸುಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತೆ ಆಯಿತ್.

Verse 22

उद्यदानंदसंदोह रोमांचाचितविग्रहः । प्रणनाम मुदा शंभुमंभो जनयनो द्विजः

ಏರುತ್ತಿದ್ದ ಆನಂದಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿ, ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ಅವನ ದೇಹ ಪುಲಕಿತವಾಯಿತು; ಜಲಜನ್ಮನಾದ ಆ ದ್ವಿಜಋಷಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಶಂಭುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 23

तुष्टावाष्टतनुं तुष्टः प्रफुल्लनयनाचलः । मौलावंजलिमाधाय वदञ्जयजयेति च

ಆನಂದಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅಷ್ಟತನುವಾದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಹರ್ಷದಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು ಜೋರಾಗಿ—“ಜಯ ಜಯ!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 24

भार्गव उवाच । त्वं भाभिराभिरभिभूय तमस्समस्तमस्तं नयस्यभिमतानि निशाचराणाम् । देदीप्यसे दिवमणे गगने हिताय लोकत्रयस्य जगदीश्वर तन्नमस्ते

ಭಾರ್ಗವನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭೋ! ನಿನ್ನ ಕಿರಣಮಯ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಅಸ್ತಮಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೀ; ರಾತ್ರಿಚರ ದೈತ್ಯರ ಅಭಿಮತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೀ. ದಿವ್ಯಮಣಿ! ಲೋಕತ್ರಯ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀನು ಗಗನದಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದೀ. ಜಗದೀಶ್ವರಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 25

लोकेऽतिवेलमतिवेलमहामहोभिर्निर्भासि कौ च गगनेऽखिललोकनेत्रः । विद्राविताखिलतमास्सुतमो हिमांशो पीयूष पूरपरिपूरितः तन्नमस्ते

ಹೇ ಹಿಮಾಂಶು, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ನೇತ್ರ! ಗಗನದಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಪಾರ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯ! ಎಲ್ಲ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುತ, ನೀನು ಅಮೃತಧಾರೆಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದೀಯ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 26

त्वं पावने पथि सदागतिरप्युपास्यः कस्त्वां विना भुवनजीवन जीवतीह । स्तब्धप्रभंजनविवर्द्धि तसर्वजंतोः संतोषिता हि कुलसर्वगः वै नमस्ते

ಹೇ ಪ್ರಭು! ಪಾವನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸದಾ ಇರುವ ಆಶ್ರಯ, ನಿತ್ಯ ಉಪಾಸ್ಯ. ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ—ಹೇ ಭುವನಜೀವನ—ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬದುಕಬಲ್ಲರು? ನೀನು ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯೂ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯ; ನೀನು ಎಲ್ಲ ಕುಲ-ಸಮುದಾಯಗಳ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆಧಾರ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 27

विश्वेकपावक न तावकपावकैकशक्तेरृते मृतवतामृतदिव्यकार्यम् । प्राणिष्यदो जगदहो जगदंतरात्मंस्त्वं पावकः प्रतिपदं शमदो नमस्ते

ಹೇ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಪಾವಕನೇ! ನಿನ್ನ ಪಾವಕಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಕಿರಣವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಮೃತಪ್ರಾಯರು ಅಮೃತತ್ವದಾಯಕ ದಿವ್ಯಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರರು. ನೀನೇ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಾಣದಾತ, ಜಗದಂತರಾತ್ಮ; ಪ್ರತಿಪದ ಶಮ ನೀಡುವ ನಿತ್ಯ ಅಗ್ನಿರೂಪ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 28

पानीयरूप परमेश जगत्पवित्र चित्रविचित्रसुचरित्रकरोऽसि नूनम् । विश्वं पवित्रममलं किल विश्वनाथ पानीयगाहनत एतदतो नतोऽस्मि

ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನೇ; ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಮಂಗಳಕರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆ. ಹೇ ವಿಶ್ವನಾಥ! ಈ ಜಲಾವಗಾಹನದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಕಾರಣ ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 29

आकाशरूपबहिरंतरुतावकाशदानाद्विकस्वरमिहेश्वर विश्वमेतत् । त्वत्तस्सदा सदय संश्वसिति स्वभावात्संकोचमेति भक्तोऽस्मि नतस्ततस्त्वाम्

ಹೇ ಈಶ್ವರ! ನೀನು ಆಕಾಶರೂಪ—ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ; ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಶ್ವವು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ಸದಯನೇ! ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಇದು ಸ್ವಭಾವತಃ ನಿರಂತರ ಉಸಿರಾಡುತ್ತದೆ; ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಭಕ್ತ; ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 30

विश्वंभरात्मक बिभर्षि विभोत्र विश्वं को विश्वनाथ भवतोऽन्यतमस्तमोरिः । स त्वं विनाशय तमो तम चाहिभूषस्तव्यात्परः परपरं प्रणतस्ततस्त्वाम्

ಹೇ ವಿಭೋ, ವಿಶ್ವಂಭರಸ್ವರೂಪನೇ! ನೀನೇ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಹೇ ವಿಶ್ವನಾಥ! ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಘೋರತಮ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ಯಾರು? ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಅಹಿಭೂಷಣ! ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ತಮಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡು. ಪರಾತ್ಪರ, ಪರಪರ, ಸ್ತುತಿಗೂ ಅತೀತ—ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ।

Verse 31

आत्मस्वरूप तव रूपपरंपराभिराभिस्ततं हर चराचररूपमेतत् । सर्वांतरात्मनिलयप्रतिरूपरूप नित्यं नतोऽस्मि परमात्मजनोऽष्टमूर्ते

ಹೇ ಹರಾ! ನೀನೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ; ನಿನ್ನ ರೂಪಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಹೇ ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮನ ಆಶ್ರಯಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಆದಿರೂಪ! ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮಜನ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತೇ, ನಿತ್ಯವೂ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 32

इत्यष्टमूर्तिभिरिमाभिरबंधबंधो युक्तौ करोषि खलु विश्वजनीनमूर्त्ते । एतत्ततं सुविततं प्रणतप्रणीत सर्वार्थसार्थपरमार्थ ततो नतोऽस्मि

ಹೇ ವಿಶ್ವಜನೀನಮೂರ್ತೇ! ನೀನು ಸ್ವತಃ ಬಂಧರಹಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೀಯ. ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಂದರವಾಗಿ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ನೀನೇ ಎಲ್ಲ ಗುರಿಗಳ ಸಾರ, ಪರಮಾರ್ಥ—ಆದುದರಿಂದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । अष्टमूर्त्यष्टकेनेत्थं परिष्टुत्येति भार्गवः । भर्गं भूमिमिलन्मौलिः प्रणनाम पुनःपुनः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಗಳ ಅಷ್ಟಕಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಭರ್ಗ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಭಾರ್ಗವ ಋಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ತಲೆಯೊಡ್ಡಿ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 34

इति स्तुतो महादेवो भार्गवेणातितेजसा । उत्थाय भूमेर्बाहुभ्यां धृत्वा तं प्रणतं द्विजम्

ಅತಿತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭಾರ್ಗವನು ಸ್ತುತಿಸಿದಂತೆ ಮಹಾದೇವನು ಎದ್ದು, ತನ್ನ ಎರಡು ಭುಜಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಣತವಾಗಿದ್ದ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು।

Verse 35

उवाच श्लक्ष्णया वाचा मेघनादगभीरया । सुप्रीत्या दशनज्योत्स्ना प्रद्योतितदिंगतरः

ಅವನು ಮೇಘನಾದದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ, ಮೃದು ವಾಣಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು; ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನ ದಂತಗಳ ಚಂದ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿತು।

Verse 36

महादेव उवाच । विप्रवर्य कवे तात मम भक्तोऽसि पावनः । अनेनात्युग्रतपसा स्वजन्याचरितेन च

ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹೇ ಕವಿ-ಮುನಿ, ಪ್ರಿಯ ವತ್ಸ! ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಪವಿತ್ರನು, ಪಾವನಕರನು. ಈ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ನಿನ್ನ ವಂಶೋಚಿತ ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೂ (ನೀನು ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ)।

Verse 37

लिंगस्थापनपुण्येन लिंगस्याराधनेन च । दत्तचित्तोपहारेण शुचिना निश्चलेन च

ಶಿವಲಿಂಗ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪುಣ್ಯದಿಂದ, ಲಿಂಗಾರಾಧನೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದ ಅಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ—ಸಮರ್ಪಿತಚಿತ್ತದಿಂದ—ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಭಕ್ತಿಯ ಫಲವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 38

अविमुक्तमहाक्षेत्रपवित्राचरणेन च । त्वां सुताभ्यां प्रपश्यामि तवादेयं न किंचन

ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಪವಿತ್ರತೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪಾದಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ನಿನಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 39

अनेनैव शरीरेण ममोदरदरीगतः । मद्वरेन्द्रियमार्गेण पुत्रजन्मत्वमेष्यसि

ಈ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಗರ್ಭಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನೀನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 40

यच्छाम्यहं वरं तेऽद्य दुष्प्राप्यं पार्षदैरपि । हरेर्हिरण्यगर्भाच्च प्रायशोहं जुगोप यम्

ಇಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಅದು ನನ್ನ ಪಾರ್ಷದರಿಗೆ ಸಹ ದುರ್ಲಭ. ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಇವರಿಂದಲೂ ನಾನು ಅದನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟಿದ್ದೆ।

Verse 42

त्वां तां तु प्रापयाम्यद्य मंत्ररूपां महाशुचे । योग्यता तेऽस्ति विद्यायास्तस्याश्शुचि तपोनिधे

ಓ ಮಹಾಶುಚೇ! ಇಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಂತ್ರರೂಪವಾದ ಆ ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ನಿರ್ಮಲ ತಪೋನಿಧೇ! ಆ ವಿದ್ಯೆಗೆ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀ.

Verse 43

यंयमुद्दिश्य नियतमेतामावर्तयिष्यसि । विद्यां विद्येश्वरश्रेष्ठं सत्यं प्राणि ष्यति धुवम्

ನೀನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆವರ್ತನೆ (ಜಪ) ಮಾಡುವೆಯೋ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ-ಶ್ರೇಷ್ಠನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸತ್ಯಜೀವನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 44

अत्यर्कमत्यग्निं च ते तेजो व्योम्नि च तारकम् । देदीप्यमानं भविता ग्रहाणां प्रवरो भव

ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಲಿ, ಉಗ್ರ ಅಗ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಪ್ರಬಲವಾಗಲಿ; ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ, ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗು.

Verse 46

तवोदये भविष्यंति विवाहादीनि सुव्रत । सर्वाणि धर्मकार्याणि फलवंति नृणामिह

ಹೇ ಸುವ್ರತನೇ! ನಿನ್ನ ಶುಭೋದಯದಿಂದ ವಿವಾಹಾದಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳು ನಡೆಯುವವು; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮಾಡಿದ ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳು ಫಲಪ್ರದವಾಗುವವು।

Verse 47

सर्वाश्च तिथयो नन्दास्तव संयोगतश्शुभाः । तव भक्ता भविष्यंति बहुशुक्रा बहु प्रजाः

ಹೇ ನಂದ (ನಂದಿನ)! ನಿನ್ನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಎಲ್ಲ ತಿಥಿಗಳು ಶುಭವಾಗುತ್ತವೆ; ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಸಮೃದ್ಧರಾಗುವರು—ಬಹು ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಬಹು ಸಂತಾನದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗುವರು।

Verse 48

त्वयेदं स्थापितं लिंगं शुक्रेशमिति संज्ञितम् । येऽर्चयिष्यंति भनुजास्तेषां सिद्धिर्भविष्यति

ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ‘ಶುಕ್ರೇಶ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಭಾನು ವಂಶಜರು ಇದನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

आवर्षं प्रतिघस्रां ये नक्तव्रतपरायणाः । त्वद्दिने शुक्रकूपे ये कृतसर्वोदकक्रियाः

ಮಳೆಗಾಲವಿಡೀ ಪ್ರತಿದಿನ ನಕ್ತವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುವವರು, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ದಿನದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರಕೂಪದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಉದಕಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವರು—ಅಂತಹ ಭಕ್ತರು ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಆರಾಧನೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 50

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे मृतसंजीविनीविद्याप्राप्तिवर्णनं नाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಮೃತಸಂಜೀವಿನೀ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಾಪ್ತಿವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 51

पुंस्त्वसौभाग्यसंपन्ना भविष्यंति न संशयः । उपेतविद्यास्ते सर्वे जनास्स्युः सुखभागिनः

ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಅವರು ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪನ್ನರಾಗುವರು. ಆ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಸಮ್ಯಕ್ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಸುಖಭಾಗಿಗಳಾಗುವರು.

Verse 52

इति दत्त्वा वरान्देवस्तत्र लिंगे लयं ययौ । भार्गवोऽपि निजं धाम प्राप संतुष्टमानसः

ಹೀಗೆ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ದೇವನು ಆ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಲೀನನಾದನು. ಭಾರ್ಗವನು ಕೂಡ ಸಂತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತನ್ನ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 53

इति ते कथितं व्यास यथा प्राप्ता तपोबलात् । मृत्युंजयाभिधा विद्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

ಓ ವ್ಯಾಸ, ತಪೋಬಲದಿಂದ ‘ಮೃತ್ಯುಂಜಯಾ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆ ಹೇಗೆ ಲಭಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?