शुक्रनिग्रहः — The Seizure/Neutralization of Śukra (Kāvya) and the Daityas’ Despondency

Verse 1

व्यास उवाच । शुक्रे निगीर्णे रुद्रेण किमकार्षुश्च दानवाः । अंधकेशा महावीरा वद तत्त्वं महामुने

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ! ರುದ್ರನು ಶುಕ್ರನನ್ನು ನುಂಗಿದಾಗ ದಾನವರು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ಆ ಅಂಧಕೇಶ ಮಹಾವೀರರ ವಿಷಯದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । काव्ये निगीर्णे गिरिजेश्वरेण दैत्या जयाशारहिता बभूवुः । हस्तैर्विमुक्ता इव वारणेन्द्राः शृंगैर्विहीना इव गोवृषाश्च

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಗಿರಿಜೇಶ್ವರನಾದ ಶಿವನು ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ)ನನ್ನು ನುಂಗಿದಾಗ ದೈತ್ಯರು ಜಯದ ಆಶೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಸೊಂಡಿಲಿಲ್ಲದ ಗಜರಾಜರಂತೆ, ಕೊಂಬಿಲ್ಲದ ಹಸು-ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ಆದರು.

Verse 3

शिरो विहीना इव देवसंघा द्विजा यथा चाध्ययनेन हीनाः । निरुद्यमास्सत्त्वगणा यथा वै यथोद्यमा भाग्यविवर्जिताश्च

ದೇವಸಂಘಗಳು ತಲೆ ಇಲ್ಲದವರಂತೆ ಆದವು; ಅಧ್ಯಯನವಿಲ್ಲದ ದ್ವಿಜರಂತೆ, ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದ ಸತ್ತ್ವಗಣರಂತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವರಂತೆ—ಅವರು ಶಕ್ತಿಹೀನರಾಗಿ ನಿರುತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಿಂತರು.

Verse 4

पत्या विहीनाश्च यथैव योषा यथा विपक्षाः खलु मार्गणौघाः । आयूंषि हीनानि यथैव पुण्यैर्व्रतैर्विहीनानि यथा श्रुतानि

ಪತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಗೆ ನಿರಾಧಾರಳೋ, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯರ್ಥವೋ; ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ, ವ್ರತ-ನಿಯಮವಿಲ್ಲದ ಶ್ರುತಿ ಅಧ್ಯಯನವೂ ಫಲಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

नन्दिना चा हृते शुक्रे गिलिते च विषादिना । विषादमगमन्दैत्या यतमानरणोत्सवाः

ನಂದಿಯು ಅವರ ತೇಜಸ್ಸು-ವೀರ್ಯ (ಶುಕ್ರ)ವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡನು, ವಿಷಾದಿಯು ಅದನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಟ್ಟನು; ಯುದ್ಧೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಆ ದೈತ್ಯರು ಘೋರ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 7

तान् वीक्ष्य विगतोत्साहानंधकः प्रत्यभाषत । दैत्यांस्तुहुंडाहुंडदीन्महाधीरपराक्रमः

ಉತ್ಸಾಹ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ದೈತ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಧೀರಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಅಂಧಕನು ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು—ಹುಂಡ, ಅಹುಂಡ ಮೊದಲಾದ ದಾನವರನ್ನು ಕರೆದು।

Verse 8

अंधक उवाच । कविं विक्रम्य नयता नन्दिना वंचिता वयम् । तनूर्विना कृताः प्राणास्सर्वेषामद्य नो ननु

ಅಂಧಕನು ಹೇಳಿದನು—ನಂದಿಯು ಕವಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ದು ನಮ್ಮನ್ನು ವಂಚಿಸಿದನು. ಇಂದು ನಾವೆಲ್ಲರ ಪ್ರಾಣಗಳು ದೇಹವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ, ಆಧಾರರಹಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 9

धैर्यं वीर्यं गतिः कीर्तिस्सत्त्वं तेजः पराक्रमः । युगपन्नो हृतं सर्वमेकस्मिन् भार्गवे हृते

ಆ ಒಬ್ಬನೇ ಭಾರ್ಗವನು ಬಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ನಮ್ಮ ಧೈರ್ಯ, ವೀರ್ಯ, ಗತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಸತ್ತ್ವ, ತೇಜಸ್ಸು, ಪರಾಕ್ರಮ—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇಸಲ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 10

धिगस्मान् कुलपूज्यो यैरेकोपि कुलसत्तमः । गुरुस्सर्वसमर्थश्च त्राता त्रातो न चापदि

ನಮಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಆದರೂ ಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪೂಜ್ಯ ಹಿರಿಯ—ಸರ್ವಸಮರ್ಥ ಗುರು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕ—ಇದ್ದರೂ, ಈ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

तद्यूयमविलंब्येह युध्यध्वमरिभिस्सह । वीरैस्तैः प्रमथैवीराः स्मृत्वा गुरुपदांबुजम्

ಆದುದರಿಂದ ವೀರರೇ, ಇಲ್ಲಿ ತಡಮಾಡದೆ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿರಿ; ಆ ವೀರ ಪ್ರಮಥರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೋರಾಡಿರಿ. ಗುರುವಿನ ಪದಾಂಬುಜವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳೇ, ಸಮರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿರಿ.

Verse 12

गुरोः काव्यस्य सुखदौ स्मृत्वा चरणपंकजौ । सूदयिष्याम्यहं सर्वान् प्रमथान् सह नन्दिना

ಗುರು ಕಾವ್ಯರ ಸುಖಪ್ರದ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಾನು ನಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮಥರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು।

Verse 13

अद्यैतान् विवशान् हत्वा सहदेवैस्सवासवैः । भार्गवं मोचयिष्यामि जीवं योगीव कर्मतः

ಇಂದು ಇವರನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಇಂದ್ರನೂ ಸೇರಿ ಸಂಹರಿಸಿ, ನಾನು ಭಾರ್ಗವನನ್ನು ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವೆನು—ಯೋಗಿ ಕರ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವಂತೆ।

Verse 14

स चापि योगी योगेन यदि नाम स्वयं प्रभुः । शरीरात्तस्य निर्गच्छेदस्माकं शेषपालिता

ಮತ್ತು ಅವನು—ಸಿದ್ಧ ಯೋಗಿ, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭು—ಯೋಗಬಲದಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪಾಲಿಸಲ್ಪಡಲಿ.

Verse 15

सनत्कुमार उवाच । इत्यन्धकवचः श्रुत्वा दानवा मेघनिस्स्वनाः । प्रमथान् निर्दयाः प्राहुर्मर्तव्ये कृतनिश्चयाः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಅಂಧಕನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ ದಾನವರು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಪ್ರಮಥರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು; ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

Verse 16

सत्यायुषि न नो जातु शक्तास्स्युः प्रमथा बलात् । असत्यायुपि किं गत्वा त्यक्त्वा स्वामिनमाहवे

ಸತ್ಯನ ಆಯುಷ್ಯ ಇರುವವರೆಗೆ ಪ್ರಮಥರು ಬಲದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಣಿಸಲಾರರು. ಆದರೆ ಸತ್ಯನ ಆಯುಷ್ಯವೇ ಅಸತ್ಯವಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಯುದ್ಧಮಧ್ಯೆ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ಏನು ಲಾಭ?

Verse 17

ये स्वामिनं विहायातो बहुमानधना जनाः । यांति ते यांति नियतमंधतामिस्रमालयम्

ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಾನ-ಧನಗಳ ಗರ್ವದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಿಮುಖರಾದ ಜನರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಂಧತಾಮಿಸ್ರ (ಅಂಧಕಾರ) ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 18

अयशस्तमसा ख्यातिं मलिनीकृत्य भूरिशः । इहामुत्रापि सुखिनो न स्युर्भग्ना रणाजिरे

ಹೇ ಮಹಾವೀರನೇ! ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಂಗಗೊಂಡು ಹಿಂತಿರುಗಿದವರು ಅಪಯಶಸ್ಸಿನ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಮಲಿನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಖಿಗಳಾಗರು।

Verse 19

किं दानै किं तपोभिश्च किं तीर्थपरिमज्जनैः । धारातीर्थे यदि स्नानं पुनर्भवमलापहे

ದಾನಗಳಿಂದ ಏನು, ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಏನು, ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಏನು? ಪುನರ್ಭವದ ಮಲವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಧಾರಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು.

Verse 20

संप्रथार्येति तद्वाक्यं दैत्यास्ते दनुजास्तथा । ममंथुः प्रमथानाजौ रणभेरीं निनाद्य च

“ಸಂಪ್ರಥಾರ್ಯತ—ಸಾಲಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಯಿರಿ!” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯರು ಹಾಗೂ ದನುಜರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಥರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸಲು ಧಾವಿಸಿ, ರಣಭೇರಿಯನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ನಾದಿಸಿದರು।

Verse 21

तत्र बाणासिवज्रौघैः कठिनैश्च शिलामयैः । भुशुण्डिभिंदिपालैश्च शक्ति भल्लपरश्वधैः

ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಬಾಣ, ಖಡ್ಗ, ವಜ್ರಸಮಾನ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾಯಿತು; ಕಠಿಣ ಶಿಲಾಮಯ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು, ಭುಶುಂಡಿ-ಭಿಂದಿಪಾಲಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ, ಭಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪರಶುಗಳೂ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 22

खट्वांगैः पट्टिशैश्शूलैर्लकुटैर्मुसलैरलम् । परस्परमभिघ्नंतः प्रचक्रुः कदनं महत्

ಖಟ್ವಾಂಗ, ಪಟ್ಟಿಶ, ಶೂಲ, ಲಕುಟ ಮತ್ತು ಮುಸಲಗಳಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಪುನಃಪುನಃ ಹೊಡೆದು, ಮಹಾ ಭೀಕರವಾದ ಕದನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು।

Verse 23

कार्मुकाणां विकृष्टानां पततां च पतत्त्रिणाम् । भिंदिपालभुशुंडीनां क्ष्वेडितानां रवोऽभवत्

ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಬಾಣಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆಯೇ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು; ಜೊತೆಗೆ ಭಿಂದಿಪಾಲ ಮತ್ತು ಭುಶುಂಡಿಗಳನ್ನು ಎಸೆದಾಗ ಸೀಸುವ, ಝಣಝಣಿಸುವ ಶಬ್ದವೂ ಕೇಳಿಬಂತು।

Verse 24

रणतूर्य्यनिनादैश्च गजानां बहुबृंहितैः । हेषारवैर्हयानां च महान्कोलाहलोऽभवत्

ರಣತೂರ್ಯಗಳ ನಿನಾದ, ಆನೆಗಳ ಪುನಃಪುನಃ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಘೋರ ಹೇಷಾರವಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 25

अस्तिस्वनैरवापूरि द्यावाभूम्योर्यदंतरम् । अभीरूणां च भीरूणां महारोमोद्गमोऽभवत्

ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಘೋರ ಸ್ವನದಿಂದ ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೆಲ್ಲ ತುಂಬಿತು; ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಭಯಭೀತರಲ್ಲೂ ಮಹಾ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 26

गजवाजिमहारावस्फुटशब्दग्रहाणि च । भग्नध्वजपताकानि क्षीणप्रहरणानि च

ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಮಹಾ ರವಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೊಳಗಿದವು; ಧ್ವಜ-ಪತಾಕೆಗಳು ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಆಯುಧಗಳೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಮುಗಿದಿದ್ದವು.

Verse 27

रुधिरोद्गारचित्राणि व्यश्वहस्तिरथानि च । पिपासितानि सैन्यानि मुमूर्च्छुरुभयत्र वै

ಎರಡೂ ಕಡೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ರಕ್ತ-ಗೋರದ ಭಯಾನಕ ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು—ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳು ಧ್ವಂಸವಾಗಿ ಬಿದ್ದವು; ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತ ಸೇನೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೊಂಡವು।

Verse 28

अथ ते प्रमथा वीरा नंदिप्रभृतयस्तदा । बलेन जघ्नुरसुरान्सर्वान्प्रापुर्जयं मुने

ಆಗ ನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ವೀರ ಪ್ರಮಥರು ತಮ್ಮ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಓ ಮುನೇ, ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 29

दृष्ट्वा सैन्यं च प्रमथेर्भज्यमानमितस्ततः । दुद्राव रथमास्थाय स्वयमेवांधको गणान्

ಪ್ರಮಥರು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇತ್ತಿತ್ತ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಂಧಕನು ತಾನೇ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಗಣರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 30

शरावारप्रयुक्तैस्तैर्वज्रपातैर्नगा इव । प्रमथा नेशिरे चास्त्रैर्निस्तोया इव तोयदाः

ಬಾಣವರ್ಷೆಯಿಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಆ ವಜ್ರಸಮಾನ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ, ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚು ಬಡಿದಂತೆ; ಪ್ರಮಥರು ಅಸ್ತ್ರಾಘಾತವನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ—ನೀರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಘಗಳಂತೆ.

Verse 31

यांतमायांतमालोक्य दूरस्थं निकटस्थितम् । प्रत्येकं रोमसंख्याभिर्विव्याधेषुभिरन्धकः

ಅವನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೂರದಲ್ಲೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲೂ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಂಧಕನು ದೇಹದ ರೋಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಅಸಂಖ್ಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಒಂದೊಂದನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರಿಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 32

दृष्ट्वा सैन्यं भज्यमानमंधकेन बलीयसा । स्कंदो विनायको नंदी सोमनंद्यादयः परे

ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಅಂಧಕನು ಸೇನೆಯನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಸ್ಕಂದನು, ವಿನಾಯಕ (ಗಣೇಶ), ನಂದಿ ಹಾಗೂ ಸೋಮನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಇತರರೂ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಾದರು।

Verse 33

प्रमथा प्रबला वीराश्शंकरस्य गणा निजाः । चुक्रुधुस्समरं चक्रुर्विचित्रं च महाबलाः

ಆಗ ಶಂಕರನ ಸ್ವಂತ ಗಣಗಳಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ವೀರ ಪ್ರಮಥರು ಕೋಪಗೊಂಡು, ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಭಯಂಕರವೂ ವಿಚಿತ್ರವೂ ಆದ ಸಮರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 34

विनायकेन स्कंदेन नंदिना सोमनंदिना । वीरेण नैगमेयेन वैशाखेन बलीयसा

ವಿನಾಯಕ, ಸ್ಕಂದ, ನಂದಿ, ಸೋಮನಂದಿ, ವೀರನಾದ ನೈಗಮೇಯ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ವೈಶಾಖ—ಇವರೆಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ (ಅವರು) ಸಮೇತರಾದರು.

Verse 35

इत्याद्यैस्तु गणैरुग्रैरंधकोप्यधकीकृतः । त्रिशूलशक्तिबाणौघधारासंपातपातिभिः

ಇಂತೆ ಆ ಉಗ್ರ ಗಣಗಳಿಂದ ಅಂಧಕನೂ ಸಹ ಕುಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದೀನನಾದನು—ತ್ರಿಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಧಾರೆಯಂತೆ ಧಾವಿಸಿ ಬಿದ್ದ ಭೀಕರ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ।

Verse 36

ततः कोलाहलो जातः प्रमथासुरसैन्ययोः । तेन शब्देन महता शुक्रश्शंभूदरे स्थ्ग्तिः

ನಂತರ ಪ್ರಮಥ ಮತ್ತು ಅಸುರ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಮಹಾಶಬ್ದದಿಂದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನೂ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು—ಶಂಭುವಿನ ಶಕ್ತಿವಲಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಥೈರ್ಯಸ್ಥಿತಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 37

छिद्रान्वेषी भ्रमन्सोथ विनिकेतो यथानिलः । सप्तलोकान्सपातालान्रुद्रदेहे व्यलोकयत्

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಚಿದ್ರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ, ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಅಶಾಂತವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಿದನು; ರುದ್ರದೇಹದೊಳಗೆ ಪಾತಾಳಗಳೊಡನೆ ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 38

ब्रह्मनारायणेन्द्राणां सादित्याप्सरसां तथा । भुवनानि विचित्राणि युद्धं च प्रमथासुरम्

ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾರಾಯಣ, ಇಂದ್ರರ ಹಾಗೂ ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ವಿಚಿತ್ರ ಭುವನಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಪ್ರಮಥರು–ಅಸುರರ ಯುದ್ಧವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿದನು।

Verse 39

स वर्षाणां शतं कुक्षौ भवस्य परितो भ्रमन् । न तस्य ददृशे रन्ध्रं शुचे रंध्रं खलो यथा

ಅವನು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭವ (ಶಿವ)ನ ಉದರದೊಳಗೆ ಸುತ್ತಾಡಿದನು; ಆದರೂ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ—ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ದುಷ್ಟನು ನಿರ್ದೋಷ ಹಾಗೂ ಜಾಗರೂಕನಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷದ ಚಿಲುಮೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾರದಂತೆ।

Verse 40

शांभवेनाथ योगेन शुक्ररूपेण भार्गवः । इमं मंत्रवरं जप्त्वा शंभोर्जठरपंजरात्

ನಂತರ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ನು ಶಾಂಭವಯೋಗದಿಂದ ಶುಕ್ರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನ ಪಂಜರದಂತಿರುವ ಉದರದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು।

Verse 41

निष्क्रांतं लिंगमार्गेण प्रणनाम ततश्शिवम् । गौर्य्या गृहीतः पुत्रार्थं तदविघ्नेश्वरीकृतः

ಲಿಂಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅವನು ನಂತರ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು. ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ಗೌರೀ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಅವಿಘ್ನೇಶ್ವರೀ—ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿ—ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು।

Verse 42

अथ काव्यं विनिष्क्रातं शुक्रमार्गेण भार्गवम् । दृष्ट्वोवाच महेशानो विहस्य करुणानिधिः

ನಂತರ ಶುಕ್ರಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಭಾರ್ಗವ ಕಾವ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮಹೇಶನು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 43

महेश्वर उवाच । शुक्रवन्निस्सृतो यस्माल्लिंगान्मे भृगुनन्दन । कर्मणा तेन शुक्लत्वं मम पुत्रोसि गम्यताम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭೃಗುನಂದನ! ನೀನು ನನ್ನ ಲಿಂಗದಿಂದ ಶುಕ್ರದಂತೆ ಹೊರಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಶುಕ್ಲತ್ವ (ಪವಿತ್ರತೆ) ಪಡೆದಿದ್ದೀ. ನೀನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನು—ಹೋಗು।

Verse 44

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तो देवेन शुक्रोर्कसदृशद्युतिः । प्रणनाम शिवं भूयस्तुष्टाव विहितांजलिः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಸೂರ್ಯಸದೃಶ ದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳ ಶುಕ್ರನು ಪುನಃ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 45

शुक्र उवाच । अनंतपादस्त्वमनंतमूर्तिरनंतमूर्द्धांतकरश्शिवश्च । अनंतबाहुः कथमीदृशं त्वां स्तोष्ये ह नुत्यं प्रणिपत्य मूर्ध्ना

ಶುಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಅನಂತ ಪಾದಗಳವನು, ನಿನ್ನ ಮೂರ್ತಿ ಅನಂತ; ಓ ಶಿವಾ, ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸುಗಳೂ ಕೈಗಳೂ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವು. ಅನಂತ ಬಾಹುಗಳಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ, ಸ್ತೋತ್ರ-ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಿ?

Verse 46

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनंतमूर्तिस्त्वमिष्टदस्सर्वसुरासुराणाम् । अनिष्टदृष्टश्च विमर्दकश्च स्तोष्ये ह नुत्यं कथमीदृशं त्वाम्

ನೀನು ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ, ನೀನು ಅನಂತಮೂರ್ತಿ; ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡುವವನು ನೀನೇ. ಆದರೆ ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವವನು ಕೂಡ ನೀನೇ—ಇಂತಹ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಸ್ತೋತ್ರ-ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಿ?

Verse 47

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा शिवं शुक्रः पुनर्नत्वा शिवाज्ञया । विवेश दानवानीकं मेघमालां यथा शशी

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಶುಕ್ರನು ಪುನಃ ನಮನ ಮಾಡಿ, ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ದಾನವಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಮೇಘಮಾಲೆಯೊಳಗೆ ಚಂದ್ರನು ಸೇರುವಂತೆ.

Verse 48

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्र संहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शुक्रनिगीर्णनं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಶುಕ್ರನಿಗೀರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।