शुक्रस्य जठरस्थत्वं तथा मृत्युशमनी-विद्या (Śukra in Śiva’s belly and the death-subduing vidyā)

Verse 1

व्यास उवाच । तस्मिन्महति संग्रामे दारुणे लोमहर्षणे । शुक्रो दैत्यपतिर्विद्वान्भक्षितस्त्रिपुरारिणा

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಹಾ, ಭಯಂಕರ ಹಾಗೂ ರೋಮಾಂಚಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಅಧಿಪತಿ ಶುಕ್ರನು ತ್ರಿಪುರಾರಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಂದ ಗ್ರಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 2

इति श्रुतं समासान्मे तत्पुनर्ब्रूहि विस्तरात । किं चकार महायोगी जठरस्थः पिनाकिनः

ಇದನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳಿದೆ; ಈಗ ವಿವರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿರಿ. ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಮಹಾಯೋಗಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಜಠರಸ್ಥನಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು?

Verse 3

न ददाह कथं शभोश्शुक्रं तं जठरानलः । कल्पान्तदहनः कालो दीप्ततेजाश्च भार्गवः

ಶಂಭುವಿನ ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಜಠರಾಗ್ನಿ ಹೇಗೆ ದಹಿಸಲಿಲ್ಲ? ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ದಹಿಸುವ ಕಾಲನೂ, ದೀಪ್ತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭಾರ್ಗವನೂ ಸಹ ಅದನ್ನು ದಹಿಸಲಾರಿದರು.

Verse 4

विनिष्क्रांतः कथं धीमाच्छंभोर्जठरपंजरात् । कथमाराधयामास कियत्कालं स भार्गवः

ಆ ಧೀಮಂತ ಭಾರ್ಗವನು ಶಂಭುವಿನ ಪಂಜರದಂತ ಜಠರದಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೊರಬಂದನು? ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು, ಎಷ್ಟು ಕಾಲ?

Verse 5

अथ च लब्धवान्विद्यां तां मृत्युशमनीं पराम् । का सा विद्या परा तात यथा मृत्युर्हि वार्यते

ಮತ್ತೆ ಅವನು ಮರಣವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಆ ಪರಮ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ತಾತಾ! ಮರಣವೇ ನಿಜವಾಗಿ ತಡೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಪರಾವಿದ್ಯೆ ಯಾವುದು?

Verse 6

लेभेन्धको गाणपत्यं कथं शूला द्विनिर्गतः । देवदेवस्य वै शंभोर्मुनेर्लीलाविहारिणः

ಅಂಧಕನು ಗಾಣಪತ್ಯ—ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ—ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು? ಹಾಗೆಯೇ ದೇವದೇವನಾದ ಶಂಭು, ಮುನಿಯಂತೆ ಲೀಲಾವಿಹಾರಿಯಾಗಿರುವ ಶಿವನ ಶೂಲದಿಂದ ದ್ವಿರೂಪ ಶೂಲ ಹೇಗೆ ಹೊರಬಂದಿತು?

Verse 7

एतत्सर्वमशेषेण महाधीमन् कृपां कुरु । शिवलीलामृतं तात शृण्वत कथयस्व मे

ಓ ಮಹಾಧೀಮಾನ ಮುನಿವರ್ಯ, ಕರುಣೆ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏನೂ ಬಿಡದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ. ತಾತಾ, ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಶಿವಲೀಲಾಮೃತವನ್ನು ನನಗೆ ವರ್ಣಿಸಿರಿ.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा व्यासस्यामिततेजसः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಸನ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಮೊದಲು ಶ್ರೀಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಂತರ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शिवलीलामृतं परम् । धन्यस्त्वं शैवमुख्योसि ममानन्दकरः स्वतः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಾಸ, ಶಿವಲೀಲಾಮೃತವೆಂಬ ಪರಮ ರಸವನ್ನು ಕೇಳು. ನೀನು ಧನ್ಯನು, ಶೈವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು; ಸ್ವಭಾವತಃ ನೀನು ನನಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವವನು.

Verse 10

प्रवर्तमाने समरे शंकरांधकयोस्तयोः । अनिर्भेद्यपविव्यूहगिरिव्यूहाधिनाथयोः

ಶಂಕರ ಮತ್ತು ಅಂಧಕನ ನಡುವೆ ಸಮರವು ಉಗ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ—ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹಗಳ ಅಧಿನಾಯಕರು; ಅವರ ವ್ಯೂಹಗಳು ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಕೋಟೆಗಳಂತೆ, ಪರ್ವತಸಮಾನ ಸಾಲುಗಳಂತೆ ದೃಢವಾಗಿದ್ದವು—ಯುದ್ಧವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.

Verse 11

पुरा जयो बभूवापि दैत्यानां बलशालिनाम् । शिवप्रभा वादभवत्प्रमथानां मुने जयः

ಹಿಂದೆ ಬಲಶಾಲಿ ದೈತ್ಯರಿಗೇ ಜಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶಿವಪ್ರಭೆಯ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಪ್ರಮಥಗಣಗಳಿಗೆ ಜಯ ದೊರಕಿತು.

Verse 12

तच्छुत्वासीद्विषण्णो हि महादैत्योंधकासुरः । कथं स्यान्मे जय इति विचारणपरोऽभवत्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾದೈತ್ಯ ಅಂಧಕಾಸುರನು ಬಹಳ ವಿಷಣ್ಣನಾದನು. ನಂತರ “ನನಗೆ ಜಯ ಹೇಗೆ ಸಿಗುವುದು?” ಎಂದು ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿದನು.

Verse 13

अपसृत्य ततो युद्धादंधकः परबुद्धिमान् । द्रुतमभ्यगमद्वीर एकलश्शुक्रसन्निधिम्

ನಂತರ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಪರಮ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಅಂಧಕನು, ಹೇ ವೀರ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಶುಕ್ರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 14

प्रणम्य स्वगुरुं काव्यमवरुह्य रथाच्च सः । बभाषेदं विचार्याथ सांजलिर्नीतिवित्तमः

ತನ್ನ ಗುರು ಕಾವ್ಯನಿಗೆ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನಿಗೆ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು, ನೀತಿ-ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿವೇಕಿಯಾದವನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಚಿಂತಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 15

अंधक उवाच । भगवंस्त्वामुपाश्रित्य गुरोर्भावं वहामहे । पराजिता भवामो नो सर्वदा जयशालिनः

ಅಂಧಕನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಭಗವನ್! ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು ನಾವು ಗುರುಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಪರಾಜಿತರಾಗಬಾರದು; ಸದಾ ಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿರಲಿ.

Verse 16

त्वत्प्रभावात्सदा देवान्समस्तान्सानुगान्वयम् । मन्यामहे हरोषेन्द्रमुखानपि हि कत्तृणान्

ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾವು ಸದಾ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಅನುಚರರೊಡನೆ ತೃಣದಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತೇವೆ—ಹರಿ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದವರನ್ನೂ ಸಹ.

Verse 17

अस्मत्तो बिभ्यति सुरास्तदा भवदनुग्रहात् । गजा इव हरिभ्यश्च तार्क्ष्येभ्य इव पन्नगाः

ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ—ಆನೆಗಳು ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಭಯಪಡುವಂತೆ, ಸರ್ಪಗಳು ಗರುಡನನ್ನು ಭಯಪಡುವಂತೆ।

Verse 18

अनिर्भेद्यं पविव्यूहं विविशुर्दैत्य दानवाः । प्रमथानीकमखिलं विधूय त्वदनुग्रहात्

ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ದೈತ್ಯ-ದಾನವರು ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಪವಿ-ವ್ಯೂಹದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದರು; ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಮಥಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕದಡಿ ಚದುರಿಸಿದರು.

Verse 19

वयं त्वच्छरणा भूत्वा सदा गा इव निश्चलाः । स्थित्वा चरामो निश्शंकमाजावपि हि भार्गव

ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತಿಗಳಾಗಿ ಸದಾ ಹಸುಗಳಂತೆ ಅಚಲರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಹೇ ಭಾರ್ಗವ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 20

रक्षरक्षाभितो विप्र प्रव्रज्य शरणागतान् । असुराञ्छत्रुभिर्वीरैरर्दितांश्च मृतानपि

ಹೇ ವಿಪ್ರ, ‘ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು’ ಎಂದು ಪುನಃಪುನಃ ಕೂಗಿ ಶರಣಾಗತರು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೊರಟರು—ವೀರ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದವರು, ಅಸುರರಿಂದ ಹತರಾದವರೂ ಸಹ।

Verse 21

प्रथमैर्भीमविक्रांतैः क्रांतान्मृत्युप्रमाथिभिः । सूदितान्पतितान्पश्य हुंडादीन्मद्गणान्वरान्

ನೋಡು—ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಅಗ್ರ ಯೋಧರು, ಮರಣವನ್ನೇ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ದಾಳಿಕೋರರು, ಹುಂಡ ಮೊದಲಾದ ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿ ಹತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ।

Verse 22

यः पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा । त्वया प्राप्ता वरा विद्या तस्याः कालोयमागतः

ಯಾರು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಶರದ್ಕಾಲಗಳವರೆಗೆ ಕಣದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಕುಡಿದನೋ—ನಿನಗೆ ವರವಾಗಿ ದೊರೆತ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ಯೆಯ ಫಲ ನೀಡುವ ಕಾಲ ಈಗ ಬಂದಿದೆ।

Verse 23

अद्य विद्याफलं तत्ते सर्वे पश्यंतु भार्गव । प्रमथा असुरान्सर्वान् कृपया जीवयिष्यतः

ಇಂದು, ಹೇ ಭಾರ್ಗವ, ನಿನ್ನ ವಿದ್ಯೆಯ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಲಿ. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಮಥರು ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸುವರು.

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इत्थमन्धकवाक्यं स श्रुत्वा धीरो हि भार्गवः । तदा विचारयामास दूयमानेन चेतसा

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಅಂಧಕನ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಯೂ ಧೀರ ಭಾರ್ಗವನು ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಒಳಗಿನಿಂದ ದಹಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಆಗ ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 25

किं कर्तव्यं मयाद्यापि क्षेमं मे स्यात्कथं त्विति । सन्निपातविधिर्जीवः सर्वथानुचितो मम

“ಇನ್ನೂ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ನನಗೆ ಕ್ಷೇಮ ಹೇಗೆ ಸಿಗುವುದು?”—ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಕ್ರಮವು ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅನుచಿತವೆಂದು ತಿಳಿದೆ.

Verse 26

विधेयं शंकरात्प्राप्ता तद्गुणान् प्रति योजये । तद्रणे मर्दितान्वीरः प्रमथैश्शंकरानुगैः

ಶಂಕರನಿಂದ ಪಡೆದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವನ ಗುಣ-ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು. ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಪ್ರಮಥರು ಆ ವೀರನನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಿದರು.

Verse 27

शरणागतधर्मोथ प्रवरस्सर्वतो हृदा । विचार्य शुक्रेण धिया तद्वाणी स्वीकृता तदा

ಶರಣಾಗತರ ರಕ್ಷಣಾಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು. ಸಮಸ್ತ ಹೃದಯದಿಂದ, ಶುದ್ಧ ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಆಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 28

किंचित्स्मितं तदा कृत्वा सोऽब्रवीद्दानवाधिपम् । भार्गवश्शिवपादाब्जं सप्पा स्वस्थेन चेतसा

ಆಗ ಸ್ವಲ್ಪ ನಗೆ ಮಾಡಿ ಭಾರ್ಗವನು ದಾನವಾಧಿಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಶಿವನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸಮಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವನು ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 29

शुक्र उवाच । यत्त्वया भाषितं तात तत्सर्वं तथ्यमेव हि । एतद्विद्योपार्जनं हि दानवार्थं कृतं मया

ಶುಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ತಾತ, ನೀನು ಹೇಳಿದದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವೇ. ದಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 30

दुस्सहं कणधूमं वै पीत्वा वर्षसहस्रकम् । विद्येयमीश्वरात्प्राप्ता बंधूनां सुखदा सदा

ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಹೊಟ್ಟೆಯ (ಕಣ) ಹೊಗೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಉಸಿರಾಡಿ, ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಈಶ್ವರನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ಸದಾ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವದು.

Verse 31

प्रमथैर्मथितान्दैत्यान्रणेहं विद्ययानया । उत्थापयिष्ये म्लानानि शस्यानि जलभुग्यथा

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಥರು ನುಚ್ಚುನೂರಿಸಿದ ಆ ದೈತ್ಯರನ್ನು ನಾನು ಈ ವಿದ್ಯಾಬಲದಿಂದ ಪುನಃ ಎಬ್ಬಿಸುವೆನು; ನೀರು ಒಣಗಿದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವದೋ ಹಾಗೆ।

Verse 32

निर्व्रणान्नीरुजः स्वस्थान्सुप्त्वेव पुन रुत्थितान् । मुहूर्तेस्मिंश्च द्रष्टासि दैत्यांस्तानुत्थितान्निजान्

ಅವರು ಗಾಯರಹಿತರು, ನೋವರಹಿತರು, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ—ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದಂತೆ—ಪುನಃ ಎದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನೀನು ನಿನ್ನ ಆ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಎದ್ದಿರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುವೆ।

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सोधकं शुक्रो विद्यामावर्तयत्क विः । एकैकं दैत्यमुद्दिश्य स्मृत्वा विद्येशमादरात्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಕವಿ ಶುಕ್ರನು ಶೋಧನಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆವರ್ತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿದ್ಯೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಒಂದೊಂದೇ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.

Verse 34

विद्यावर्तनमात्रेण ते सर्वे दैत्यदानवाः । उत्तस्थुर्युगपद्वीरास्सुप्ता इव धृतायुधाः

ಆ ವಿದ್ಯೆಯ ಆವರ್ತನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಆ ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯ-ದಾನವ ವೀರರು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತರು—ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಯೋಧರಂತೆ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವರಾಗಿ.

Verse 35

सदाभ्यस्ता यथा वेदास्समरे वा यथाम्बुदा । श्रदयार्थास्तथा दत्ता ब्राह्मणेभ्यो यथापदि

ವೇದಗಳು ಸದಾ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುವಂತೆ, ಸಮರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಘಗಳು ಗುಂಪಾಗುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿಯಂತೆ ಯಥೋಚಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 36

उज्जीवितांस्तु तान्दृष्ट्वा हुंडादींश्च महासुरान् । विनेदुरसुराः सर्वे जलपूर्णा इवांबुदाः

ಅವರು ಪುನರ್ಜೀವಿತರಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಹುಂḍ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಸುರರನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಅಸುರರೂ ಜಲಭರಿತ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿ ಕೂಗಿದರು।

Verse 37

रणोद्यताः पुनश्चासन्गर्जंतो विकटान्रवान् । प्रमथैस्सह निर्भीता महाबलपराक्रमाः

ಅವರು ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಭೀಕರ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದರು। ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಥರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದರು—ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು।

Verse 38

शुक्रेणोज्जीवितान्दृष्ट्वा प्रमथा दैत्यदानवान् । विसिष्मिरे ततस्सर्वे नंद्याद्या युद्धदुर्मदाः

ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನು ದೈತ್ಯದಾನವರನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತರಾದ ನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮಥರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು.

Verse 39

विज्ञाप्यमेवं कर्मैतद्देवेशे शंकरेऽखिलम् । विचार्य बुद्धिमंतश्च ह्येवं तेऽन्योन्यमब्रुवन्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯವಿವರವನ್ನು ದೇವೇಶನಾದ ಶಂಕರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಚಿಂತಿಸಿ ಪರಸ್ಪರ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 40

आश्चर्यरूपे प्रमथेश्वराणां तस्मिंस्तथा वर्तति युद्धयज्ञे । अमर्षितो भार्गवकर्म दृष्ट्वा शिलादपुत्रोऽभ्यगमन्महेशम्

ಪ್ರಮಥೇಶ್ವರರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಆ ಯುದ್ಧಯಜ್ಞವು ಆಶ್ಚರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಾರ್ಗವ (ಪರಶುರಾಮ)ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿಲಾದಪುತ್ರ ನಂದಿ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ನೇರವಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 41

जयेति चोक्त्वा जययोनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम् । गणेश्वराणां रणकर्म देव देवैश्च सेन्द्रैरपि दुष्करं सत्

“ಜಯ!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ನಂದಿಯು ಆ ಉಗ್ರನಾದ, ಕನಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲ ತೇಜಸ್ವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದೇವಾ! ಗಣೇಶ್ವರರ ಈ ರಣಕಾರ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ದುಷ್ಕರ; ಇಂದ್ರಸಹಿತ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಹ.”

Verse 42

तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नस्संजीवतांस्तान्हि मृतान्विपक्षान् । आवर्त्य विद्यां मृतजीवदात्रीमेकेकमुद्दिश्य सहेलमीश

ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ಇಂದು ಭಾರ್ಗವನು ಮಾಡಿದುದು ನಮಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸತ್ತಿದ್ದ ವಿರೋಧಿಪಕ್ಷದ ಯೋಧರನ್ನೂ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೃತರಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆವಾಹಿಸಿ, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 43

तुहुंडहुंडादिककुंभजंभविपा कपाकादिमहासुरेन्द्राः । यमालयादद्य पुनर्निवृत्ता विद्रावयंतः प्रमथांश्चरंति

ತುಹುಂಡ, ಹುಂಡ, ಕುಂಭ, ಜಂಭ, ವಿಪಾಕ, ಕಪಾಕ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಸುರೇಂದ್ರರು ಇಂದು ಯಮಲೋಕದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಪ್ರಮಥರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ।

Verse 44

यदि ह्यसौ दैत्यवरान्निरस्तान्संजीवयेदत्र पुनः पुनस्तान् । जयः कुतो नो भविता महेश गणेश्वराणां कुत एव शांतिः

ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮರುಮರು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಓ ಮಹೇಶಾ! ನಮ್ಮ ಜಯ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಗಣೇಶ್ವರರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ?

Verse 45

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तः प्रमथेश्वरेण स नंदिना वै प्रमथेश्वरेशः । उवाच देवः प्रहसंस्तदानीं तं नंदिनं सर्वगणेशराजम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಪ್ರಮಥಾಧಿಪತಿ ನಂದಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೇವ (ಶಿವ) ನಗುತ್ತಾ ಸರ್ವಗಣರಾಜ ನಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 46

शिव उवाच । नन्दिन्प्रयाहि त्वरितोऽति मात्रं द्विजेन्द्रवर्यं दितिनन्दनानाम् । मध्यात्समुद्धृत्य तथा नयाशु श्येनो यथा लावकमंडजातम्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನಂದೀ! ಅತೀವ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗು. ದಿತಿಯ ಪುತ್ರರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ತಂದುಕೊ; ಗಿಡುಗವು ಗುಂಪಿನಿಂದ ಮರಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ।

Verse 47

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकयुद्धे शुक्रनिगीर्णनवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅಂಧಕಯುದ್ಧ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಶುಕ್ರನ ನಿಗೀರ್ಣನ ವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 48

तं रक्ष्यमाणं दितिजैस्समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नन्दी शरभो यथेभम्

ಪಾಶ, ಖಡ್ಗ, ಮರ, ಕಲ್ಲು, ಪರ್ವತಖಂಡಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ದಿತಿಜ ದಾನವರು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಬಲವಂತನಾದ ನಂದೀ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿ, ಶರಭನು ಆನೆಯನ್ನು ಮಣಿಸುವಂತೆ, ಕಾವ್ಯನನ್ನು (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನನ್ನು) ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು।

Verse 49

स्रस्तांबरं विच्युतभूषणं च विमुक्तकेशं बलिना गृहीतम् । विमोचयिष्यंत इवानुजग्मुः सुरारयस्सिंहरवांस्त्यजंतः

ಅವನ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಸರಿದಿದ್ದವು, ಆಭರಣಗಳು ಜಾರಿಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು—ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಂತನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ದೇವರ ಶತ್ರುಗಳು ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಬಿಡುವವರಂತೆ, ಸಿಂಹನಾದಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಾ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು।

Verse 50

दंभोलि शूलासिपरश्वधानामुद्दंडचक्रोपलकंपनानाम् । नंदीश्वरस्योपरि दानवेन्द्रा वर्षं ववर्षुर्जलदा इवोग्रम्

ವಜ್ರ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಖಡ್ಗ, ಪರಶು, ಭಾರೀ ಗದೆ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಖಂಡಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ದಾನವೇಂದ್ರರು ನಂದೀಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ಘೋರ ಆಯುಧವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು—ಉಗ್ರ ಮೇಘಗಳು ಪ್ರಚಂಡ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವಂತೆ।

Verse 51

तं भार्गवं प्राप्य गणाधिराजो मुखाग्निना शस्त्रशतानि दग्ध्वा । आयात्प्रवृद्धेऽसुरदेवयुद्धे भवस्य पार्श्वे व्यथितारिपक्षः

ಆ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ ಗಣಾಧಿರಾಜನು ತನ್ನ ಮುಖಾಗ್ನಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅಸುರ-ದೇವ ಯುದ್ಧವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಗ್ರವಾದಾಗ, ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ವ್ಯಥಿತಗೊಳಿಸಿ ಭವ (ಶಿವ)ನ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತನು।

Verse 52

अयं स शुक्रो भगवन्नितीदं निवेदयामास भवाय शीघ्रम् । जग्राह शुक्रं स च देवदेवो यथोपहारं शुचिना प्रदत्तम्

ಆಮೇಲೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು. ದೇವದೇವನು ಶುಕ್ರನನ್ನು, ಶುದ್ಧಭಾವದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಉಪಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ, ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 53

न किंचिदुक्त्वा स हि भूतगोप्ता चिक्षेप वक्त्रे फलवत्कवीन्द्रम् । हाहारवस्तैरसुरैस्समस्तैरुच्चैर्विमुक्तो हहहेति भूरि

ಏನೂ ಹೇಳದೆ, ಭೂತಗಣಗಳ ರಕ್ಷಕನು ಕವಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪಕ್ವ ಫಲದಂತೆ ತನ್ನ ಬಾಯಿಗೆ ಎಸೆದನು. ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರು ‘ಹಾ! ಹಾ!’ ಎಂದು ಕೂಗಿದರು; ‘ಹ ಹ ಹೇ’ ಎಂಬ ಭಾರೀ, ಉಚ್ಚ ಅಟ್ಟಹಾಸವು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೊರಟಿತು.