अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces
ಅಧ್ಯಾಯ 45ರಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಅಂಧಕ-ಯುದ್ಧದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾಗಿ, ಚಿತ್ತವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಅಂಧಕನು ಮಹಾದೈತ್ಯಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು, ಜ್ವಾಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹಾರುವ ಪತಂಗದಂತೆ ಪ್ರಾಣಘಾತಕ ಹಾಗೂ ವಿಘ್ನಭರಿತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಲ್ಲು, ಮರ, ಮಿಂಚು, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಸರ್ಪ, ಶಸ್ತ್ರ, ಭೂತಭಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಭೀಕರ ರಣಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಗಣ ವೀರಕನು ಅಜೇಯನಾಗಿ ನಿಂತು ಬಂದವನ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ದೈತ್ಯನು ಸೋತು ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಖಡ್ಗ ಮುರಿದಾಗ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಪ್ರಹ್ಲಾದಪಕ್ಷ, ವಿರೋಚನ, ಬಲಿ, ಬಾಣ, ಸಹಸ್ರಬಾಹು, ಶಂಬರ, ವೃತ್ರ ಮೊದಲಾದ ನಾಯಕರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ವೀರಕನು ಅವರನ್ನು ಚದುರಿಸಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಚೀರಿಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಸಿದ್ಧರು ಜಯಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ತಕಾದು ಮತ್ತು ಶವಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಭೀಕರ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬೋಧ—ಕಾಮಮೋಹಿತ ಅಹಂಕಾರಬಲವು ಶಿವನ ಗಣಬಲ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮನಿಯತಿಯ ಮುಂದೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । गतस्ततो मत्तगजेन्द्रगामी पीत्वा सुरां घूर्णितलोचनश्च । महानुभावो बहुसैन्ययुक्तः प्रचंडवीरो वरवीरयायी
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತ ಗಜೇಂದ್ರನಂತೆ ನಡೆದು ಮುಂದುವರಿದನು. ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಮಹಾಪ್ರಭಾವಿ, ಬಹುಸೈನ್ಯಸಹಿತ, ಅವನು ಪ್ರಚಂಡ ವೀರ—ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಕದನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।
Verse 2
ददर्श दैत्यः स्मरबाणविद्धो गुहां ततो वीरकरुद्धमार्गाम् । स्निग्धं यथा वीक्ष्य पतंगसंज्ञः दशाप्रदीपं च कृमिर्ह्युपेत्य
ಆಗ ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧನಾದ ಆ ದೈತ್ಯನು, ಒಬ್ಬ ವೀರನು ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದ ಗುಹೆಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಮೋಹದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅದರತ್ತ ಹಾಗೆಯೇ ಧಾವಿಸಿದನು; ದೀಪದ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಪತಂಗ ಓಡುವಂತೆ, ಹೊಳೆಯುವ ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಹುಳು ಹತ್ತಿ ನಾಶವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ।
Verse 3
तथा प्रदर्श्याशु पुनः पुनश्च संपीड्यमानोपि स वीरकेण । बभूव कामाग्निसुदग्धदेहोंऽधको महादैत्यपतिः स मूढः
ಹೀಗೆ ಆ ವೀರನು ಮರುಮರು ಹಿಡಿದು ನುಚ್ಚಿದರೂ, ಮೂಢನಾದ ಮಹಾದೈತ್ಯಪತಿ ಅಂಧಕನು ಶೀಘ್ರವೇ ಕಾಮಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾದ ದೇಹವಂತನಂತೆ ಆಯಿತನು।
Verse 4
पाषाणवृक्षाशनितोयवह्निभुजंगशस्त्रास्त्रविभीषिकाभिः । संपीडितोऽसौ न पुनः प्रपीड्यः पृष्टश्च कस्त्वं समुपागतोसि
ಕಲ್ಲು, ಮರ, ವಜ್ರ, ಜಲಪ್ರವಾಹ, ಅಗ್ನಿ, ಸರ್ಪ, ಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಭೀಕರತೆಯಿಂದ ಅವನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ, ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನುಚ್ಚು ನೂರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನು ಕೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದೆ?”
Verse 5
निशम्य तद्गां स्वमतं स तस्मै चकार युद्धं स तु वीरकेण । मुहूर्तमाश्चर्यवदप्रमेयं संख्ये जितो वीरतरेण दैत्यः
ಆ ಮಾತನ್ನೂ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನೂ ಕೇಳಿ ಅವನು ಆ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು; ವೀರಕನೂ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಸಮರಿಸಿದನು. ಕೆಲಕಾಲ ಆ ಸಮರವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೂ ಅಪರಿಮಿತವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವೀರನಾದ ವೀರಕನಿಂದ ದೈತ್ಯನು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 6
ततस्तु संग्रामशिरो विहाय क्षुत्क्षामकंठस्तृषितो गतोऽभूत् । चूर्णीकृते खड्गवरे च खिन्ने पलायमानो गतविस्मयः सः
ನಂತರ ಅವನು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚೂಣಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನು—ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಠ ಒಣಗಿತ್ತು, ದಾಹದಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಖಡ್ಗವು ಚೂರಾಗಿ, ದಣಿದು ಅವನು ಓಡಿ ಹೋದನು; ಅವನ ಅಹಂಕಾರವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿತು।
Verse 7
चक्रुस्तदाजिं सह वीरकेण प्रह्लादमुख्या दितिजप्रधानाः । लज्जांकुशाकृष्टधियो बभूवुस्सुदारुणाः शस्त्रशतैरनेकैः
ಆಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮುಂತಾದ ದಿತಿಜಪ್ರಧಾನರು ವೀರಕನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. ಲಜ್ಜೆಯೆಂಬ ಅಂಕುಶದಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಅವರ ಮನಗಳು ಉಗ್ರವಾದವು; ಅನೇಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ನೂರಾರುಗಳಿಂದ ಅವರು ರಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರರಾದರು।
Verse 8
विरोचनस्तत्र चकार युद्धं बलिश्च बाणश्च सहस्रबाहुः । भजिः कुजंभस्त्वथ शंबरश्च वृत्रादयश्चाप्यथ वीर्यवंतः
ಅಲ್ಲಿ ವಿರೋಚನನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಿ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಬಾಹು ಬಾಣನೂ. ಭಜಿ, ಕುಜಂಭ, ಶಂಬರ, ಹಾಗೂ ವೃತ್ರ ಮುಂತಾದ ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತರು ಸಹ ಸಮರಿಸಿದರು।
Verse 9
ते युद्ध्यमाना विजिताः समंताद्द्विधाकृता वै गणवीरकेण । शेषे हतानां बहुदानवानामुक्तं जयत्येव हि सिद्धसंघैः
ಯುದ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಗಣವೀರನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಚಿದ್ರಿತರಾದರು. ಅನೇಕ ದಾನವರು ಹತರಾದ ಬಳಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ ಸಿದ್ಧಸಂಘಗಳು “ಜಯ! ಜಯವೇ!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು।
Verse 10
भेरुंडजानाभिनयप्रवृत्ते मेदोवसामांससुपूयमध्ये । क्रव्यादसंघातसमाकुले तु भयंकरे शोणितकर्दमे तु
ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಮೃಗಗಳು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು; ಮೇದ, ವಸಾ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಂಧ ಪುಯ್ಯದ ನಡುವೆ, ಕ್ರವ್ಯಾದರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ರಕ್ತಕರ್ಡಮವಾಗಿ ಅತಿಭಯಾನಕವಾಯಿತು।
Verse 11
भग्नैस्तु दैत्यैर्भगवान् पिनाकी व्रतं महापाशुपतं सुघोरम् । प्रियेः मया यत्कृतपूर्वमासीद्दाक्षायणीं प्राह सुसांत्वयित्वा
ದೈತ್ಯರು ಭಂಗಗೊಂಡಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಪಿನಾಕೀ (ಶಿವ) ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ (ಸತಿ)ಯನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಪ್ರಿಯೆ, ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ಅತಿಘೋರ ಮಹಾಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।”
Verse 12
शिव उवाच । तस्माद्बलं यन्मम तत्प्रणष्टं मर्त्यैरमर्त्यस्य यतः प्रपातः । पुण्यक्षयाही ग्रह एव जातो दिवानिशं देवि तव प्रसंगात्
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಆ ಬಲ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ; ಮರ್ಥ್ಯರ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಮರನಿಗೂ ಪತನ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಸಂಗದಿಂದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯವೆಂಬ ಸರ್ಪಸಮಾನ ‘ಗ್ರಹ’ ಹುಟ್ಟಿ, ನನಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತಾಪ ನೀಡುತ್ತಿದೆ।”
Verse 13
उत्पाद्य दिव्यं परमाद्भुतं तु पुनर्वरं घोरतरं च गत्वा । तस्माद्व्रतं घोरतरं चरामि सुनिर्भयः सुन्दरि वै विशोका
ದಿವ್ಯವಾದ ಪರಮಾದ್ಭುತ ವರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಘೋರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಘೋರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸುಂದರಿ, ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಭಯನು, ನಿಶ್ಶೋಕನು।
Verse 14
सनत्कुमार उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं महात्मा उपाद्य घोषं शनकैश्चकार । स तत्र गत्वा व्रतमुग्रदीप्तो गतो वनं पुण्यतमं सुघोरम्
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— ಇಷ್ಟೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ವ್ರತಧಾರಿಯಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಾದರೂ ಅತಿಘೋರವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।
Verse 15
चर्तुं हि शक्यं तु सुरासुरैर्यत्र तादृशं वर्षसहस्रमात्रम् । सा पार्वती मंदरपर्वतस्था प्रतीक्ष्यमाणागमनं भवस्य
ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಸಹ ಕೇವಲ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಪಾರ್ವತಿ, ಭವ (ಶ್ರೀ ಶಿವ)ನ ಆಗಮನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು।
Verse 16
पतिव्रता शीलगुणोपपन्ना एकाकिनी नित्यमथो विभीता । गुहांतरे दुःखपरा बभूव संरक्षिता सा सुतवीरकेण
ಅವಳು ಪತಿವ್ರತೆ, ಶೀಲಸದುಗುಣಸಂಪನ್ನಳು; ಏಕಾಕಿನಿಯಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಭಯಭೀತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಗುಹಾಂತರದಲ್ಲಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಳು; ಆದರೆ ವೀರ ಯುವಕ ಸುತವೀರಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
Verse 17
ततस्स दैत्यो वरदानमत्तस्तैर्योधमुख्यैस्सहितो गुहां ताम् । विभिन्नधैर्यः पुनराजगाम शिलीमुखैर्मारसमुद्भवैश्च
ನಂತರ ವರದಾನದ ಮದದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ಆ ದೈತ್ಯನು, ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಆ ಗುಹೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದನು. ಶಿಲೀಮುಖ ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಸಮುದ್ಭವ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನ ಧೈರ್ಯ ಚೂರಾಗಿತ್ತು.
Verse 18
अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं हित्वा तदा भोजनपाननिद्राः । रात्रिं दिवं पंचशतानि पंच क्रुद्धस्स सैन्यैस्सह वीरकेण
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು; ಆಗ ಆಹಾರ, ಪಾನ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತನ್ನ ಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ವೀರಕನೊಂದಿಗೆ ಐನೂರು ಐದು ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು.
Verse 19
खड्गैस्सकुंतैस्सह भिंदिपालर्गदाभुशुंडीभिरथो प्रकांडैः । शिलीमुखैरर्द्धशशीभिरुग्रैर्वितस्तिभिः कूर्ममुखैर्ज्वलद्भिः
ಕತ್ತಿಗಳು, ಈಟಿಗಳು, ಭಿಂದಿಪಾಲಗಳು, ಗದೆಗಳು, ಭುಶುಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ; ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳು, ಉಗ್ರ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೂರ್ಮಮುಖ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹರಿಸಿದರು.
Verse 20
नाराचमुख्यै निशितैश्च शूलैः परश्वधैस्तोमरमुद्गरैश्च । खड्गैर्गुडैः पर्वतपादपैश्च दिव्यैरथास्त्रैररपि दैत्यसंघैः
ದೈತ್ಯರ ಸಮೂಹಗಳು ಸಹ ದಿವ್ಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ—ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ನಾರಾಚಗಳು, ಶೂಲಗಳು, ಕೊಡಲಿಗಳು, ತೋಮರಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ-ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು.
Verse 21
न दीधितिर्भिन्नतनुः पपात द्वारं गुहाया पिहितं समस्तम् । तैरायुधैर्दैत्यभुजप्रयुक्तैर्गुहामुखे मूर्छित एव पश्चात्
ಆಗ ದೀಧಿತಿಯು, ತನ್ನ ಶರೀರವು ಛಿದ್ರಗೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಗುಹೆಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು. ದೈತ್ಯರ ಭುಜಗಳಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಗುಹೆಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದನು.
Verse 22
आच्छादितं वीरकमस्त्रजालैर्दैत्यैश्च सर्वैस्तु मुहूर्तमात्रम् । अपावृतं कर्तुमशक्यमासीन्निरीक्ष्य देवी दितिजान् सुघोरान्
ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯರ ಘನ ಅಸ್ತ್ರಜಾಲದಿಂದ ಆ ವೀರನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆವರಿತನಾದನು. ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ದಿತಿಪುತ್ರರನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿಗೆ ಆ ಆವರಣವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಿತು।
Verse 23
भयेन सस्मार पितामहं तु देवी सखीभिस्सहिता च विष्णुम् । सैन्यं च मद्वीरवरस्य सर्वं सस्मारयामास गुहांतरस्था
ಭಯಾಕುಲಳಾದ ದೇವಿ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರನ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಕರೆಸಿದಳು।
Verse 24
ब्रह्मा तया संस्मृतमात्र एव स्त्रीरूपधारी भगवांश्च विष्णुः । इन्द्रश्च सर्वेः सह सैन्यकैश्च स्त्रीरूपमास्थाय समागतास्ते
ಅವಳು ಕೇವಲ ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಂದನು; ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವೂ ಸ್ತ್ರೀರೂಪ ಧರಿಸಿ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರನು ಸಹ ತನ್ನ ಸರ್ವ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀರೂಪ ಪಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.
Verse 25
भूत्वा स्त्रियस्ते विविशुस्तदानीं मुनीन्द्रसंघाश्च महानुभावाः । सिद्धाश्च नागास्त्वथ गुह्यकाश्च गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्याः
ಸ್ತ್ರೀರೂಪಗಳಾಗಿ ಅವರು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು—ಮಹಾನುಭಾವ ಮುನೀಂದ್ರರ ಸಂಘಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯಕರೂ—ಪರ್ವತರಾಜಪುತ್ರಿ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಅಂತರಗುಹೆಗೆ.
Verse 26
यस्मात्सुराज्य सनसंस्थितानामंतः पुरे संगमनं विरुद्धम् । ततस्सहस्राणि नितंबिनीनामनंतसंख्यान्यपि दर्शयंत्यः
ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರಿಗೆ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಆಗ ನಿತಂಬಿನಿಯರ ಸಹಸ್ರಗಳು—ಅನಂತಸಂಖ್ಯೆಯೂ—ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಬಂದವು.
Verse 27
रूपाणि दिव्यानि महाद्भुतानि गौर्ये गुहायां तु सवीरकार्यैः । स्त्रियः प्रहृष्टा गिरिराजकन्या गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्या
ಗೌರಿಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ವೀರಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಹಾ-ಅದ್ಭುತ ರೂಪಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಹರ್ಷಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಗಿರಿರಾಜಕನ್ಯೆ ಪಾರ್ವತಿಯೂ ಗುಹೆಯ ಅಂತಃಕಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
Verse 28
स्त्रीभिस्सहस्रैश्च शतैरनेकैर्नेदुश्च कल्पांतरमेघघोषाः । भेर्य्यश्च संग्रामजयप्रदास्तु ध्मातास्सुशंखाः सुनितम्बिनीभिः
ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನೂರಾರು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಪಾಂತದ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ನಾದಗಳು ಮೊಳಗಿದವು. ಯುದ್ಧಜಯ ನೀಡುವ ಭೇರಿಗಳು ಬಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸುನಿತಂಬಿನಿಯರು ಶುಭ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು.
Verse 29
मूर्छां विहायाद्भुत चंडवीर्यस्स वीरको वै पुरतः स्थितस्तु । प्रगृह्य शस्त्राणि महारथानां तैरेव शस्त्रैर्दितिजं जघान
ಮೂರ್ಚೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಉಗ್ರ ಪರಾಕ್ರಮದ ವೀರಕನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು. ಮಹಾರಥಿಗಳ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅದೇ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 30
ब्राह्मी ततो दंड करा विरुद्धा गौरी तदा क्रोधपरीतचेताः । नारायणी शंखगदासुचक्रधनुर्द्धरा पूरितबाहुदंडा
ನಂತರ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವರಿತಚಿತ್ತಳಾದ ಗೌರೀ ನಾರಾಯಣೀ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರकटಿಸಿ—ಶಂಖ, ಗದೆ, ಖಡ್ಗ, ಚಕ್ರ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಭುಜಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದಳು.
Verse 31
विनिर्ययौ लांगलदण्डहस्ता व्योमालका कांचनतुल्यवर्णा । धारासहस्राकुलमुग्रवेगं बैडौजसी वज्रकरा तदानीम्
ನಂತರ ಲಾಂಗಲದಂಡವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ವ್ಯೋಮಮಾಲೆಯಂತೆ ಹಾರ ಧರಿಸಿ, ಕಂಚನಸಮಾನ ವರ್ಣಳಾಗಿ ಅವಳು ಹೊರಟಳು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಬಲಿಷ್ಠ ಬೈಡೌಜಸೀ ಸಾವಿರಾರು ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ ಉಗ್ರವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದಳು.
Verse 32
सहस्रनेत्रा युधि सुस्थिरा च सदुर्जया दैत्यशतैरधृष्या । वैश्वानरी शक्तिरसौम्यवक्त्रा याम्या च दंडोद्यतपाणिरुग्रा
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ಸಹಸ್ರನೇತ್ರಾ’ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಳು—ಅತಿದುರ್ಜಯ, ನೂರಾರು ದಾನವರಿಂದಲೂ ಅಜೇಯ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ‘ವೈಶ್ವಾನರೀ’ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದ್ದಳು, ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ನಗುಹೀನ ಮುಖವಳಾಗಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಮದಿಕ್ಕಿನ ‘ಯಾಮ್ಯಾ’ ಶಕ್ತಿ, ಉಗ್ರವಾಗಿ ದಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದವಳಾಗಿ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಜೇಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು।
Verse 33
सुतीक्ष्णखङ्गोद्यतपाणिरूपा समाययौ नैरृति घोरचापा । तोयालिका वारणपाशहस्ता विनिर्गता युद्धमभीप्समाना
ನೈಋತಿ ಬಂದಳು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ರೂಪದಿಂದ, ಭೀಕರವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನೂ ಧರಿಸಿ. ತೋಯಾಲಿಕವೂ ಹೊರಬಂದಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆನೆ-ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ।
Verse 34
प्रचंडवातप्रभवा च देवी क्षुधावपुस्त्वंकुशपाणि रेव । कल्पान्तवह्निप्रतिमां गदां च पाणौ गृहीत्वा धनदोद्भवा च
ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಚಂಡ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದೇವಿ ಕ್ಷುಧಾರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು; ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶವಿತ್ತು. ರೇವತೀ ಹಾಗೂ ಧನದ (ಕುಬೇರ)ದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದೇವಿಯೂ ಕಲ್ಪಾಂತಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು.
Verse 35
याक्षेश्वरी तीक्ष्णमुखा विरूपा नखायुधा नागभयंकरी च । एतास्तथान्याश्शतशो हि देव्यः सुनिर्गताः संकुलयुद्धभूमिम्
ಯಾಕ್ಷೇಶ್ವರಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣಮುಖಾ, ವಿರೂಪಾ, ನಖಾಯುಧಾ, ನಾಗಭಯಂಕರೀ—ಇವರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನೂರಾರು ದೇವಿಯರು—ಸಂಕುಲವಾದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಹೊರಟು ಬಂದರು.
Verse 36
दृष्ट्वा च तत्सैन्यमनंतपारं विवर्णवर्णाश्च सुविस्मिताश्च । समाकुलास्संचकिताभयाद्वै देव्यो बभूबुर्हृददीनसत्त्वाः
ಆ ಅನಂತ, ಅಪಾರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ದೇವಿಯರು ವರ್ಣಹೀನರಾದರು, ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಒಳಗಿಂದ ನಡುಗಿದರು. ಭಯದಿಂದ ಅವರು ಅಶಾಂತರೂ ಚಕಿತರೂ ಆಗಿ, ಹೃದಯದ ಧೈರ್ಯ-ಸ್ಥೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
Verse 37
चक्रुस्समाधाय मनस्समस्तास्ता देववध्वो विधिशक्तिमुख्याः । सुसंमत त्वेन गिरीशपुत्र्याः सेनापतिर्वीरसुघोरवीर्यः
ಆಗ ವಿಧಾತೃಶಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಮುಖರಾದ ಸಮಸ್ತ ದೇವವಧೂಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಗಿರೀಶಕನ್ಯೆ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪೂರ್ಣ ಅನುಮೋದನೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ವೀರ್ಯಸಂಪನ್ನನಾದ ವೀರನು ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತನಾದನು।
Verse 38
चक्रुर्महायुद्धमभूतपूर्वं निधाय बुद्धौ दितिजाः प्रधानाः । निवर्तनं मृत्युमथात्मनश्च नारीभिरन्ये वरदानसत्त्वाः
ದಿತಿಪುತ್ರರಾದ ಪ್ರಧಾನ ದಾನವ ಯೋಧರು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಅಪೂರ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಇತರರೂ ವರದಾನದಿಂದ ಬಂದ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ, ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ವಮರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಮರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತರಾದರು।
Verse 39
अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं गौरी तदानीं सहिता सखीभिः । कृत्वा रणे चाद्भुतबुद्धिशौण्डं सेनापतिं वीरकघोरवीर्यम्
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೌರೀ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದಳು. ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯ ಬುದ್ಧಿ-ಕೌಶಲ್ಯದ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಘೋರ ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಸೇನಾಪತಿ ವೀರಕನನ್ನು (ಅದೇ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ) ಎದುರಿಸಿಸಿದಳು।
Verse 40
हिरण्यनेत्रात्मज एव भूपश्चक्रे महाव्यूहमरं सुकर्मा । संभाव्य विष्णुं च निरीक्ष्य याम्यां सुदारुणं तद्गिलनामधेयम्
ಆಗ ಹಿರಣ್ಯನೇತ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ—ಪರಾಕ್ರಮಿ ಸುಕರ್ಮ—ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, “ತದ್ಗಿಲನ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।
Verse 41
मुखं करालं विधिसेवयास्य तस्मिन् कृते भगवानाजगाम । कल्पान्तघोरार्कसहस्रकांतिकीर्णञ्च वै कुपितः कृत्ति वासाः
ವಿಧಾತ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಅವನ ಮುಖ ಕರಾಳವಾಗಿತ್ತು; ಕಲ್ಪಾಂತದ ಸಾವಿರ ಭಯಂಕರ ಸೂರ್ಯರ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿವಾಸನಾದ ಶಿವನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉಗ್ರನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 42
गते ततो वर्षसहस्रमात्रे तमागतं प्रेक्ष्य महेश्वरं च । चक्रुर्महायुद्धमतीवमात्रं नार्यः प्रहृष्टास्सह वीरकेण
ಅನಂತರ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ವೀರಕನೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು।
Verse 43
प्रणम्य गौरी गिरिशं च मूर्ध्ना संदर्शयन् भर्तुरतीव शौर्यमम् । गौरी प्रयुद्धं च चकार हृष्टा हरस्ततः पर्वतराजपुत्रीम्
ಗಿರೀಶನಿಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಭರ್ತೃನ ಅತಿಶಯ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಗೌರೀ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು; ಆಗ ಹರ (ಶಿವ) ಪರ್ವತರಾಜಪುತ್ರಿ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದನು।
Verse 44
कंठे गृहीत्वा तु गुहां प्रविष्टो रमासहस्राणि विसर्जितानि । गौरी च सन्मानशतैः प्रपूज्य गुहामुखे वीरकमेव स्थापयन्
ಅವನ ಕಂಠವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸಾವಿರಾರು ಧನಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು। ನಂತರ ಗೌರಿದೇವಿಯನ್ನು ನೂರಾರು ಸನ್ಮಾನಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಗುಹಾಮುಖದಲ್ಲಿ ವೀರಕನನ್ನು ಕಾವಲಿಗನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।
Verse 45
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे युद्धप्रारंभदूतसम्वादवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಯುದ್ಧಪ್ರಾರಂಭ ದೂತಸಂವಾದವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Verse 46
तैस्तैः प्रहारैरपि जर्ज रांगस्तस्मिन् रणे देवगणेरितैर्यः । जगाद वाक्यं तु सगर्वमुग्रं प्रविश्य शंभुं प्रणिपत्य मूर्ध्ना
ದೇವಗಣಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹ ಜರ್ಜರಿತವಾದರೂ, ಅವನು ಶಂಭುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಗರ್ವಭರಿತ ಉಗ್ರ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು।
Verse 47
दूत उवाच । संप्रेषितोहं विविशे गुहांतु ह्यषौऽन्धकस्त्वां समुवाच वाक्यम् । नार्या न कार्यं तव किंचिदस्तिविमुच नारीं तरुणीं सुरूपाम्
ದೂತನು ಹೇಳಿದನು: ‘ಅವನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಾನು ಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಆ ಅಂಧಕನು ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—ನಿನಗೆ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಈ ಯೌವನವತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸು.’
Verse 48
प्रायोभवास्तापसस्तज्जुषस्व क्षांतं मया यत्कमनीयमन्तः । मुनिर्विरोधव्य इति प्रचिंत्य न त्वं मुनिस्तापस किं तु शत्रुः
ಓ ತಪಸ್ವೀ, ನೀ ನಿಜವಾಗಿ ನಿಯಮ‑ಉಪವಾಸವ್ರತದಿಂದ ಬದುಕುವವನಾದರೆ, ನನ್ನ ಈ ಸಹನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಒಳಗೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇದನಾದಾಯಕವಾದುದನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಿದೆ. “ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬಾರದು” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ತಡೆದಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ನೀ ಮುನಿಯಲ್ಲ, ತಪಸ್ವೀ—ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶತ್ರು.
Verse 49
अतीव दैत्येषु महाविरोधी युध्यस्व वेगेन मया प्रमथ्य । नयामि पातालतलानुरूपं यमक्षयं तापस धूर्त हि त्वाम्
ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ನೀ ಅತ್ಯಂತ ಹಠದ ಮಹಾವಿರೋಧಿ; ವೇಗದಿಂದ ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು—ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಚೂರ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಧೋಲೋಕಗಳಿಗೆ, ಹೌದು ಯಮನ ಧಾಮಕ್ಕೇ ನಿನ್ನನ್ನು ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಓ ಧೂರ್ತ ತಪಸ್ವೀ, ಇದು ನಿನ್ನ ವಿನಾಶಕ್ಕೇ.
Verse 50
सनत्कुमार उवाच । एतद्वचो दूतमुखान्निशम्य कपालमाली तमुवाच कोपात् । ज्वलन्विषादेन महांस्त्रिनेत्रस्सतां गतिर्दुष्टमदप्रहर्ता
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ದೂತನ ಮುಖದಿಂದ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಪಾಲಮಾಲಿ (ಕಪಾಲಹಾರಧಾರಿ) ಪ್ರಭು ಕೋಪದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ವಿಷಾದದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ಮಹಾ ತ್ರಿನೇತ್ರ—ಸಜ್ಜನರ ಆಶ್ರಯ, ದುಷ್ಟರ ಅಹಂಕಾರಭಂಜಕ—ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದರು.
Verse 51
शिव उवाच । व्यक्तं वचस्ते तदतीव चोग्रं प्रोक्तं हि तत्त्वं त्वरितं प्रयाहि । कुरुष्व युद्धं हि मया प्रसह्य यदि प्रशक्तोसि बलेन हि त्वम्
ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ; ಅತೀವ ಉಗ್ರವೂ ಹೌದು. ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾ. ನೀ ಬಲದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನೊಡನೆ—ಅವಶ್ಯಕವಾದರೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದಲೂ—ಯುದ್ಧ ಮಾಡು.
Verse 52
यः स्यादशक्तो भुवि तस्य कोर्थो दारैर्धनैर्वा सुमनोहरैश्च । आयांतु दैत्याश्च बलेन मत्ता विचार्यमेवं तु कृतं मयै तत्
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಶಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಗಳು, ಧನ ಅಥವಾ ಮನೋಹರ ಭೋಗಗಳೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ದೈತ್ಯರೂ ತಮ್ಮ ಬಲಮದದಿಂದ ಮತ್ತರಾಗಿ ಬರಲಿ. ಹೀಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ ನಾನು ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡೆನು.
Verse 53
शरीरयात्रापि कुतस्त्वशक्तेः कुर्वन्तु यद्यद्विहितं तु तेषाम् । ममापि यद्यत्करणीयमस्ति तत्तत्त्करिष्यामि न संश योत्र
ಅಶಕ್ತನಿಗೆ ದೇಹಯಾತ್ರೆಯೂ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಅವರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಯಾವುವೋ ಅವನ್ನೇ ಅವರು ಮಾಡಲಿ. ನನಗೂ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಏನಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಮಾಡುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 54
सनत्कुमार उवाच । एतद्वचस्तद्विधसोपि तस्माच्छ्रुत्वा हरान्निर्गत एव हृष्टः । प्रागात्ततो गर्जितहुंकृतानि कुर्वंस्ततोदैत्यपतेस्सकाशम्
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನೂ ಹರಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಹರ್ಷಿತನಾದನು. ನಂತರ ಗರ್ಜನೆ ಹಾಗೂ ಹುಂಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ದೈತ್ಯಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು.
Frequently Asked Questions
Sanatkumāra narrates a battle episode in which Śiva’s gaṇa Vīraka defeats Andhaka and then routs prominent daitya leaders allied in the conflict.
It encodes a moral-psychological reading: desire and intoxication pull beings toward self-destruction, while the battlefield’s horrors externalize inner delusion and karmic consequence.
The chapter highlights the gaṇa Vīraka as Śiva’s martial agency, with siddha acclamations underscoring divine sanction and cosmic alignment of the victory.