शङ्खचूडस्य मायायुद्धं तथा माहेश्वरास्त्रप्रभावः | Śaṅkhacūḍa’s Māyā-Warfare and the Power of the Māheśvara Astra
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವೃತ್ತಾಂತವು ಬಾಹ್ಯ ಸಮರದಿಂದ ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸೇನೆಯ ನಾಶವನ್ನು ಕಂಡ ದಾನವಾಧಿಪ ಶಂಖಚೂಡನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಿವನನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿ, ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವೆನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಶಂಕರನತ್ತ ಧಾವಿಸಿ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಮಳೆಯಂತೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಗುಪ್ತ, ಭಯಜನಕ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಆ ಮಾಯಾಪ್ರಪಂಚಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಸರ್ವಮಾಯಾನಾಶಕ, ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಾಹೇಶ್ವರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾನವನ ಮಾಯೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕುಸಿದು, ಮೊದಲು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ನಿಸ್ತೇಜವಾಗುತ್ತವೆ. ಶಿವನು ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುವಾಗ ಅಶರೀರವಾಣಿ ತಡೆದು—ಶಿವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲನು; ಒಬ್ಬ ದಾನವನ ವಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ನಿಯತ ಕಾಲಧರ್ಮದ ಕ್ರಮವೆಂದು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಶರತಾಧೀನ ಸತ್ಯ, ಶಿವನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮಾತ್ರ ಪರಮವೆಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । स्वबलं निहतं दृष्ट्वा मुख्यं बहुतरं ततः । तथा वीरान् प्राणसमान् चुकोपातीव दानवः
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ತನ್ನ ಸೇನೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಯೋಧರು ಹತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಾಣಸಮಾನ ಪ್ರಿಯ ವೀರರೂ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆ ದಾನವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
Verse 2
उवाच वचनं शंभुं तिष्ठाम्याजौ स्थिरो भव । किमेतैर्निहतैर्मेद्य संमुखे समरं कुरु
ಅವನು ಶಂಭುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ; ನೀವೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರಿ. ಇತರರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನನ್ನ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ನನ್ನೊಡನೆಲೇ ಸಮರ ಮಾಡಿರಿ.”
Verse 3
इत्युक्त्वा दानवेन्द्रोसौ सन्नद्धस्समरे मुने । अगच्छन्निश्चयं कृत्वाऽभिमुखं शंकरस्य च
ಓ ಮುನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ದಾನವೇಂದ್ರನು ಸಮರಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನದ್ಧನಾಗಿ, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿ ಶಂಕರನ ಎದುರಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು.
Verse 4
दिव्यान्यस्त्राणि चिक्षेप महारुद्राय दानवः । चकार शरवृष्टिञ्च तोयवृष्टिं यथा घनः
ದಾನವನು ಮಹಾರುದ್ರನ ಮೇಲೆ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು; ಮಹಾರುದ್ರನು ಮೋಡ ಮಳೆಯಂತೆ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು।
Verse 5
मायाश्चकार विविधा अदृश्या भयदर्शिताः । अप्रतर्क्याः सुरगणैर्निखिलैरपिः सत्तमैः
ಅವನು ನಾನಾವಿಧ ಮಾಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಭಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವವು; ಅವು ಸಮಸ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವಗಣಗಳಿಗೂ ಅಪ್ರತರ್ಕ್ಯವಾಗಿದ್ದವು।
Verse 6
ता दृष्ट्वा शंकरस्तत्र चिक्षे पास्त्रं च लीलया । माहेश्वरं महादिव्यं सर्वमायाविनाशनम्
ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಶಂಕರನು ಲೀಲಾಭಾವದಿಂದ ಮಹಾದಿವ್ಯವಾದ, ಸರ್ವಮಾಯೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮಾಹೇಶ್ವರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು।
Verse 7
तेजसा तस्य तन्माया नष्टाश्चासन् द्रुतं तदा । दिव्यान्यस्त्राणि तान्येव निस्तेजांस्यभवन्नपि
ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರ ಮಾಯೆ ಶೀಘ್ರ ನಾಶವಾಯಿತು; ಅದೇ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು।
Verse 8
अथ युद्धे महेशानस्तद्वधाय महाबलः । शूलं जग्राह सहसा दुर्निवार्यं सुतेजसाम्
ನಂತರ ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲನಾದ ಮಹೇಶಾನನು ಅವನ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಸಾ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು—ಅತಿತೇಜಸ್ವಿ, ತಡೆಯಲಾಗದದು।
Verse 9
तदैव तन्निषेद्धुं च वाग्बभूवाशरीरिणी । क्षिप शूलं न चेदानीं प्रार्थनां शृणु शंकर
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ದೇಹವಿಲ್ಲದ ವಾಣಿ ಉದಯಿಸಿತು—“ಓ ಶಂಕರಾ, ಈಗ ಶೂಲವನ್ನು ಎಸೆಯಬೇಡ; ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳು.”
Verse 10
सर्वथा त्वं समर्थो हि क्षणाद् ब्रह्माण्डनाशने । किमेकदानवस्येश शङ्खचूडस्य सांप्रतम्
ನೀವು ಸರ್ವಥಾ ಸಮರ್ಥರು; ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲಿರಿ. ಹೇ ಈಶ್ವರ, ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಒಬ್ಬ ದಾನವ—ಶಂಖಚೂಡ—ಈಗ ನಿಮಗೆ ಏನು?
Verse 11
तथापि वेदमर्यादा न नाश्या स्वामिना त्वया । तां शृणुष्व महादेव सफलं कुरु सत्यतः
ಆದರೂ, ಹೇ ಸ್ವಾಮೀ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ವೇದಮರ್ಯಾದೆ ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಆ ವೈದಿಕ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಫಲಪ್ರದಮಾಡು।
Verse 12
यावदस्य करेऽत्युग्रं कवचं परमं हरेः । यावत्सतीत्वमस्त्येव सत्या अस्य हि योषितः
ಅವನ ಕೈಯ ಮೇಲೆ ಹರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾದ ಪರಮ ಕವಚವು ಇರುವವರೆಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಸತ್ಯವಾದ ಪತ್ನಿಯ ಸತೀತ್ವವು ಇರುವವರೆಗೆ, ಅವನು ಜಯಿಸಲ್ಪಡಲಾರನು।
Verse 13
तावदस्य जरामृत्युश्शंखचूडस्य शंकर । नास्तीत्यवितथं नाथ विधेहि ब्रह्मणो वचः
ಹೇ ಶಂಕರ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಈ ಶಂಖಚೂಡನಿಗೆ ಜರಾ ಮತ್ತು ಮರಣವಿಲ್ಲ. ಹೇ ನಾಥ, ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನ ಅಸತ್ಯವಾಗದಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಧಿಸು।
Verse 14
इत्याकर्ण्य नभोवाणीं तथेत्युक्ते हरे तदा । हरेच्छयागतो विष्णुस्तं दिदेश सतां गतिः
ನಭೋವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿ ತಕ್ಷಣ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದನು. ಬಳಿಕ ಹರಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬಂದ ವಿಷ್ಣು ಅವನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ವಿಷ್ಣುವೇ ಸತ್ಪುರುಷರ ಆಶ್ರಯವೂ ಗತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ।
Verse 15
वृद्धब्राह्मणवेषेण विष्णुर्मायाविनां वरः । शङ्खचूडोपकंठं च गत्वोवाच स तं तदा
ದೈವಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಷ್ಣು ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಶಂಖಚೂಡನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 16
वृद्धब्राह्मण उवाच । देहि भिक्षां दानवेन्द्र मह्यं प्राप्ताय सांप्रतम्
ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದಾನವೇಂದ್ರ, ನನಗೆ ಈಗಲೇ ಭಿಕ್ಷೆ ಕೊಡು; ನಾನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।”
Verse 17
नेदानीं कथयिष्यामि प्रकटं दीनवत्सलम् । पश्चात्त्वां कथयिष्यामि पुनस्सत्यं करिष्यसि
ಈಗಲ್ಲ; ದೀನರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರಭುವಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವೆ. ನಂತರ ನಿನಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೇಳುವೆ—ಆಗ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆ।
Verse 18
ओमित्युवाच राजेन्द्रः प्रसन्नवदनेक्षणः । कवचार्थी जनश्चाहमित्युवाचेति सच्छलात्
ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖವೂ ಸೌಮ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯೂಳ್ಳ ರಾಜೇಂದ್ರನು “ಓಂ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಚತುರ ಛಲದ ನೆಪದಿಂದ—“ನಾನೂ ಕವಚಾರ್ಥಿ; ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಬೇಡಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದನು.
Verse 19
तच्छ्रुत्वा दानवेन्द्रोसौ ब्रह्मण्यः सत्यवाग्विभुः । तद्ददौ कवचं दिव्यं विप्राय प्राणसंमतम्
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ದಾನವರೇಂದ್ರನು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತ, ಸತ್ಯವಚನಿಯೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿ—ಆ ವಿಪ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಾದ ದಿವ್ಯ ಕವಚವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು।
Verse 20
मायायेत्थं तु कवचं तस्माज्जग्राह वै हरिः । शङ्खचूडस्य रूपेण जगाम तुलसीं प्रति
ಹೀಗೆ ಮಾಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಅವನಿಂದ ಆ ಕವಚವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು; ಶಂಖಚೂಡನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತುಲಸಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು।
Verse 21
गत्वा तत्र हरिस्तस्या योनौ मायाविशारदः । वीर्याधानं चकाराशु देवकार्यार्थमीश्वरः
ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಹರಿ, ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೀಜಾರೋಪಣ ಮಾಡಿದನು।
Verse 22
एतस्मिन्नंतरे शंभुमीरयन् स्ववचः प्रभुः । शंखचूडवधार्थाय शूलं जग्राह प्रज्वलत्
ಈ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಭು ಶಂಭು ತನ್ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಚನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಶಂಖಚೂಡನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು।
Verse 23
तच्छूलं विजयं नाम शङ्करस्य परमात्मनः । सञ्चकाशे दिशस्सर्वा रोदसी संप्रकाशयन्
ಆ ತ್ರಿಶೂಲ ‘ವಿಜಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಪರಮಾತ್ಮ ಶಂಕರನದೇ; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿ, ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿ ಎರಡನ್ನೂ ದೀಪ್ತಿಮಯಗೊಳಿಸಿತು।
Verse 24
कोटिमध्याह्नमार्तंडप्रलयाग्निशिखोपमम् । दुर्निवार्यं च दुर्द्धर्षमव्यर्थं वैरिघातकम्
ಅದು ಕೋಟಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯ ಶಿಖೆಯಂತೆ ದಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತಡೆಯಲಾಗದ, ಜಯಿಸಲಾಗದ; ಎಂದೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿತು.
Verse 25
तेजसां चक्रमत्युग्रं सर्वशस्त्रास्त्रसायकम् । सुरासुराणां सर्वेषां दुस्सहं च भयंकरम्
ಅದು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅತೀ ಉಗ್ರ ಚಕ್ರ—ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಬಾಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ಆಗಿರುವಂತೆ. ದೇವರು-ಅಸುರರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದು ಅಸಹ್ಯವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆಗಿತ್ತು.
Verse 26
संहर्तुं सर्वब्रह्माडमवलंब्य च लीलया । संस्थितं परमं तत्र एकत्रीभूय विज्वलत्
ಸರ್ವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವು ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಏಕಘನರೂಪವಾಗಿ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಜ್ವಲಿಸಿತು.
Verse 27
धनुस्सहस्रं दीर्घेण प्रस्थेन शतहस्तकम् । जीवब्रह्मास्वरूपं च नित्यरूपमनिर्मितम्
ಅದರ ದೈರ್ಘ್ಯ ಸಹಸ್ರ ಧನುಸ್ಸಿನಷ್ಟು, ಅಗಲ ಶತ ಹಸ್ತಗಳಷ್ಟು. ಅದು ಜೀವ-ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪವೇ; ನಿತ್ಯವೂ ಅನಿರ್ಮಿತವೂ ಆದ ರೂಪವಾಗಿತ್ತು.
Verse 28
विभ्रमद् व्योम्नि तच्छूलं शंख चूडोपरि क्षणात् । चकार भस्म तच्छीघ्रं निपत्य शिवशासनात्
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಆ ತ್ರಿಶೂಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶಂಖಚೂಡನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು; ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಭಸ್ಮಮಾಡಿತು.
Verse 29
अथ शूलं महेशस्य द्रुतमावृत्य शंकरम । ययौ विहायसा विप्रमनोयायि स्वकार्यकृत्
ಆಮೇಲೆ ಮಹೇಶನ ಶೂಲವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಆವರಿಸಿ ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಂತು, ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತನ್ನ ನಿಯತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಹೊರಟಿತು.
Verse 30
नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे जगुर्गंधर्वकिन्नराः । तुष्टुवुर्मुनयो देवा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಗಂಧರ್ವ-ಕಿನ್ನರರು ಹಾಡಿದರು. ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದವು.
Verse 31
बभूव पुष्पवृष्टिश्च शिवस्योपरि संततम् । प्रशशंस हरिर्ब्रह्मा शक्राद्या मुनयस्तथा
ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು. ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು), ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನಿಗಳೂ ಸಹ ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 32
शंखचूडो दानवेन्द्रः शिवस्य कृपया तदा । शाप मुक्तो बभूवाथ पूर्वरूपमवाप ह
ಆಗ ದಾನವೇಂದ್ರ ಶಂಖಚೂಡನು ಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಶಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಪೂರ್ವ (ಮೂಲ) ರೂಪವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
Verse 33
अस्थिभिश्शंखचूडस्य शंखजातिर्बभूव ह । प्रशस्तं शंखतोयं च सर्वेषां शंकरं विना
ಶಂಖಚೂಡನ ಅಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ಶಂಖಜಾತಿಯು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಶಂಖದೊಳಗಿನ ಜಲವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾದರೂ, ಶಂಕರ (ಶಿವ) ಇಲ್ಲದೆ ಅದು ನಿಜವಾದ ಹಿತಕರವೂ ಶರಣದಾಯಕವೂ ಆಗದು.
Verse 34
विशेषेण हरेर्लक्ष्म्याः शंखतोयं महाप्रियम् । संबंधिनां च तस्यापि न हरस्य महामुने
ಓ ಮಹಾಮುನೇ! ಶಂಖಜಲವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಪ್ರಿಯ, ಆದರೆ ಹರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ।
Verse 35
तमित्थं शंकरो हत्वा शिवलोकं जगाम सः । सुप्रहृष्टो वृषारूढः सोमस्कन्दगणैर्वृतः
ಹೀಗೆ (ಶತ್ರುವನ್ನು) ಸಂಹರಿಸಿ ಶಂಕರನು ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅತಿಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ವೃಷಭಾರೂಢನಾಗಿ, ಸೋಮ-ಸ್ಕಂದರೊಂದಿಗೆ ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 36
हरिर्जगाम वैकुंठं कृष्णस्स्ववस्थो बभूव ह । सुरास्स्वविषयं प्रापुः परमानन्दसंयुताः
ಹರಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು. ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು।
Verse 37
जगत्स्वास्थ्यमतीवाप सर्वनिर्विघ्नमापकम् । निर्मलं चाभवद्व्योम क्षितिस्सर्वा सुमंगला
ಆಗ ಜಗತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಸ್ಥವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಆಕಾಶವು ನಿರ್ಮಲವಾಯಿತು; ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯೂ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿ ಸುಮಂಗಲವಾಯಿತು।
Verse 38
इति प्रोक्तं महेशस्य चरितं प्रमुदावहम् । सर्वदुःखहरं श्रीदं सर्वकामप्रपूरकम्
ಇಂತೆ ಮಹೇಶ್ವರನ ಆನಂದಪ್ರದ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ಅದು ಸರ್ವದುಃಖಹರ, ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಸರ್ವಕಾಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವದು।
Verse 39
धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वविघ्ननिवारणम् । भुक्तिदं मुक्तिदं चैव सर्वकामफलप्रदम्
ಇದು ಪರಮ ಧನ್ಯವೂ ಮಂಗಳಕರವೂ; ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಸರ್ವ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು. ಇದು ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 40
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखडे शंखचूडवधोपाख्यानं नाम चत्वारिंशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಶಂಖಚೂಡವಧೋಪಾಖ್ಯಾನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Verse 41
धनं धान्यं सुतं सौख्यं लभेतात्र न संशयः । सर्वान्कामानवाप्नोति शिवभक्तिं विशेषतः
ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಇದರಿಂದ ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 42
इदमाख्यानमतुलं सर्वोपद्रवनाशनम् । परमज्ञानजननं शिवभक्तिविवर्द्धनम्
ಈ ಅತುಲ್ಯ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿ, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 43
ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनाढ्यो वैश्यजश्शूद्रश्शृण्वन् सत्तमतामियात्
ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ವಿಜಯಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ವೈಶ್ಯನು ಧನಾಢ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶೂದ್ರನೂ ಕೇಳಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Frequently Asked Questions
Śaṅkhacūḍa confronts Śiva directly, unleashes divine weapons and fear-inducing māyā, and Śiva counters by deploying the Māheśvara Astra that annihilates the māyā and drains the weapons’ brilliance.
It functions as a doctrinal symbol: Śiva’s tejas is the non-derivative authority that dissolves illusion (māyā) and renders contingent powers (astras) ineffective.
Śiva’s līlā (effortless mastery), tejas (overpowering radiance), the Māheśvara Astra (universal māyā-destroyer), and the śūla as the imminent instrument of decisive destruction—tempered by a cosmic injunction to restraint.