शङ्खचूडकस्य राज्याभिषेकः तथा शक्रपुरीं प्रति प्रस्थानम् | Śaṅkhacūḍa’s Coronation and March toward Indra’s City
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಶಂಖಚೂಡನು ಮನೆಗೆ ಮರಳಿ ವಿವಾಹವಾದ ಬಳಿಕ, ದಾನವರು ಅವನ ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ವರಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುಸಹಿತ ಬಂದು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಖಚೂಡನು ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ ಕುಲಗುರುವಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಸುರಕುಲಾಚಾರ್ಯ ಶುಕ್ರನು ದೇವ–ದಾನವರ ಸಹಜ ವೈರ, ಅಸುರರ ಹಿಂದಿನ ಪರಾಭವಗಳು, ದೇವರ ಜಯಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ‘ಜೀವ-ಸಾಹಾಯ್ಯ’ (ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಸಹಾಯಕ ಪಾತ್ರ)ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಅಸುರರು ಉತ್ಸವ ಮಾಡಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರ ಸಮಮತದಿಂದ ಗುರು ಶಂಖಚೂಡನನ್ನು ದಾನವರು ಹಾಗೂ ಸಹಚರ ಅಸುರರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದ ಅವನು ರಾಜನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ದೈತ್ಯ–ದಾನವ–ರಾಕ್ಷಸರ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಶಕ್ರಪುರಿ (ಇಂದ್ರನಗರಿ) ಜಯಿಸಲು ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । स्वगेहमागते तस्मिञ्शंखचूडे विवाहिते । तपः कृत्वा वरं प्राप्य मुमुदुर्दानवादयः
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ವಿವಾಹವಾದ ಬಳಿಕ ಶಂಖಚೂಡನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ದಾನವರು ಮೊದಲಾದವರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
Verse 2
स्वलोकादाशु निर्गत्य गुरुणा स्वेन संयुताः । सर्वे सुरास्संमिलितास्समाजग्मुस्तदंतिकम्
ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಆ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Verse 3
प्रणम्य तं सविनयं संस्तुत्य विविधादरात् । स्थितास्तत्रैव सुप्रीत्या मत्वा तेजस्विनं विभुम्
ವಿನಯದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಆದರದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವರು ಮಹಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಲ್ಲೀಯೇ ನಿಂತರು.
Verse 4
सोपि दम्भात्मजो दृष्ट्वा गतं कुल गुरुं च तम् । प्रणनाम महाभक्त्या साष्टांगं परमादरात्
ಆ ಪೂಜ್ಯ ಕುಲಗುರು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಂಭನ ಪುತ್ರನೂ ಪರಮ ಆದರದಿಂದ ಮಹಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.
Verse 5
अथ शुक्रः कुलाचार्यो दृष्ट्वाशिषमनुत्तमम् । वृत्तांतं कथयामास देवदानवयोस्तदा
ನಂತರ ದೈತ್ಯಕುಲಾಚಾರ್ಯನಾದ ಶುಕ್ರನು ಆ ಅನುತ್ತಮ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 6
तदा समुत्सवो जातोऽसुराणां मुदितात्मनाम् । उपायनानि सुप्रीत्या ददुस्तस्मै च तेऽखिलाः
ಆಗ ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.
Verse 7
ततस्स सम्मतं कृत्वा सुरैस्सर्वैस्समुत्सवम् । दानवाद्यसुराणां तमधिपं विदधे गुरुः
ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಭಾವದಿಂದ, ಗುರುವು ಅವನನ್ನು ದೈತ್ಯ-ದಾನವಾದಿ ಅಸುರರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು।
Verse 9
अथ दम्भात्मजो वीरश्शंखचूडः प्रतापवान् । राज्याभिषेकमासाद्य स रेजे सुरराट् तदा
ನಂತರ ದಂಭನ ಪುತ್ರನಾದ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ವೀರ ಶಂಖಚೂಡನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರಾಜನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।
Verse 10
स सेनां महतीं कर्षन्दैत्यदानवरक्षसाम् । रथमास्थाय तरसा जेतुं शक्रपुरीं ययौ
ಅವನು ದೈತ್ಯ-ದಾನವ-ರಾಕ್ಷಸರ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು, ರಥಾರೂಢನಾಗಿ, ವೇಗದಿಂದ ಶಕ್ರಪುರಿ (ಅಮರಾವತಿ)ಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಹೊರಟನು।
Verse 11
गच्छन्स दानवेन्द्रस्तु तेषां सेवनकुर्वताम् । विरेजे शशिवद्भानां ग्रहाणां ग्रहराडिव
ದಾನವೇಂದ್ರನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಸೇವಕರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಗ್ರಹರಾಜನಂತೆ ವಿರಾಜಿಸಿದನು।
Verse 12
आगच्छंतं शङ्खचूडमाकर्ण्याखण्डलस्स्वराट् । निखिलैरमरैस्सार्द्धं तेन योद्धुं समुद्यतः
ಶಂಖಚೂಡನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಕೇಳಿ ಸ್ವರಾಜ ಅಖಂಡಲ (ಇಂದ್ರ) ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅವನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು।
Verse 13
तदाऽसुरैस्सुराणां च संग्रामस्तुमुलो ह्यभूत् । वीराऽऽनन्दकरः क्लीबभयदो रोमहर्षणः
ಆಗ ಅಸುರರು ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳ ನಡುವೆ ಭಯಂಕರ ತೂಮುಲ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು—ವೀರರಿಗೆ ಆನಂದಕರ, ಕಪಟರಿಗೆ ಭಯಕರ, ನೋಡುವವರಿಗೆ ರೋಮಾಂಚಕರವಾದುದು।
Verse 14
महान्कोलाहलो जातो वीराणां गर्जतां रणे । वाद्यध्वनिस्तथा चाऽऽसीत्तत्र वीरत्ववर्द्धिनी
ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೀರರ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯೂ ಮೊಳಗಿತು, ಅದು ವೀರತ್ವವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು।
Verse 15
देवाः प्रकुप्य युयुधुरसुरैर्बलवत्तराः । पराजयं च संप्रापुरसुरा दुद्रुवुर्भयात्
ದೇವರುಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡು—ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿ—ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು. ಅಸುರರು ಸೋತು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು।
Verse 16
पलायमानास्तान्दृष्ट्वा शंखचूडस्स्वयं प्रभुः । युयुधे निर्जरैस्साकं सिंहनादं प्रगर्ज्य च
ಅವರು ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಶಂಖಚೂಡನು ಸ್ವತಃ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು. ಸಿಂಹನಾದದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿ ಅಮರರಾದ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು।
Verse 17
तरसा सहसा चक्रे कदनं त्रिदिवौकसाम् । प्रदुद्रुवुस्सुरास्सर्वे तत्सुतेजो न सेहिरे
ಅತೀವ ವೇಗದಿಂದಲೂ ಸಹಸಾ ಬಲದಿಂದಲೂ ಅವನು ತ್ರಿದಿವವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಪುತ್ರನ ದಹಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಓಡಿಹೋದರು.
Verse 18
यत्र तत्र स्थिता दीना गिरीणां कंदरासु च । तदधीना न स्वतंत्रा निष्प्रभाः सागरा यथा
ಅವರು ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಚದುರಿ ದೀನರಾಗಿ—ಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ನಿಂತರು. ಪರಾಧೀನರು, ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲ, ಪ್ರಭಾಹೀನರು; ಪೂರ್ಣತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಾಗರಗಳಂತೆ ಇದ್ದರು.
Verse 19
सोपि दंभात्मजश्शूरो दानवेन्द्रः प्रतापवान् । सुराधिकारान्संजह्रे सर्वांल्लोकान्विजित्य च
ಅವನು ದಂಭನ ಶೂರ ಪುತ್ರ, ಪ್ರತಾಪವಂತ ದಾನವೇಂದ್ರ; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ದೇವರ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡನು.
Verse 20
त्रैलोक्यं स्ववशंचक्रे यज्ञभागांश्च कृत्स्नशः । स्वयमिन्द्रो बभूवापि शासितं निखिलं जगत्
ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಯಜ್ಞಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಬಳಿಸಿದನು. ತಾನೇ ಇಂದ್ರನಾಗಿ, ನಿಖಿಲ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.
Verse 21
कौबेरमैन्दवं सौर्यमाग्नेयं याम्यमेव च । कारयामास वायव्यमधिकारं स्वशक्तितः
ತನ್ನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕುಬೇರ, ಇಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ಯಮ ಹಾಗೂ ವಾಯು—ಇವರ ಅಧಿಕಾರ-ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಸಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನೂ ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Verse 22
देवानामसुराणां च दानवानां च रक्षसाम् । गंधर्वाणां च नागानां किन्नराणां रसौकसाम्
ದೇವರುಗಳು, ಅಸುರರು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು; ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಹಾಗೂ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವಾಸಿ ಕಿನ್ನರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡರು।
Verse 23
त्रिलोकस्य परेषां च सकलानामधीश्वरः । स बभूव महावीरश्शंखचूडो महाबली
ತ್ರಿಲೋಕಕ್ಕೂ ಅದರ ಪಾರಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅಧೀಶ್ವರನಾದ ಆ ಶಂಖಚೂಡನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ ಮಹಾವೀರನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದನು।
Verse 24
एवं स बुभुजे राज्यं राजराजेश्वरो महान् । सर्वेषां भुवनानां च शंखचूडश्चिरं समाः
ಹೀಗೆ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರನಾದ ಮಹಾನ್ ಶಂಖಚೂಡನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಮಸ್ತ ಭುವನಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯವಿಟ್ಟು ರಾಜ್ಯಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು।
Verse 25
तस्य राज्ये न दुर्भिक्षं न मारी नाऽशुभग्रहाः । आधयो व्याधयो नैव सुखिन्यश्च प्रजाः सदा
ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಾರಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಶುಭ ಗ್ರಹಗಳ ಉಪದ್ರವವೂ ಇಲ್ಲ. ಮಾನಸಿಕ ಕಳವಳವೂ ದೇಹರೋಗವೂ ಇಲ್ಲ; ಪ್ರಜೆಗಳು ಸದಾ ಸುಖವಾಗಿದ್ದರು।
Verse 26
अकृष्टपच्या पृथिवी ददौ सस्यान्यनेकशः । ओषध्यो विविधाश्चासन्सफलास्सरसाः सदा
ಅಕೃಷ್ಟಪಚ್ಯವಾದ ಭೂಮಿಯು ಉಳುಮೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ವಿವಿಧ ಔಷಧಿಗಳೂ ಸದಾ ಫಲಯುಕ್ತವಾಗಿ, ರಸಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಬಲಪ್ರದವಾಗಿದ್ದವು।
Verse 27
मण्याकराश्च नितरां रत्नखन्यश्च सागराः । सदा पुष्पफला वृक्षा नद्यस्तु सलिलावहाः
ಮಣಿಗಳ ಗಣಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಸಾಗರಗಳು ರತ್ನನಿಧಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದಂತಿದ್ದವು. ವೃಕ್ಷಗಳು ಸದಾ ಪುಷ್ಪ-ಫಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು; ನದಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 28
देवान् विनाखिला जीवास्सुखिनो निर्विकारकाः । स्वस्वधर्मा स्थितास्सर्वे चतुर्वर्णाश्रमाः परे
ದೇವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಸುಖಿಗಳಾಗಿ, ನಿರ್ವಿಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ—ಚತುರ್ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ಚತುರಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ—ಸಮನ್ವಿತ ಉನ್ನತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 29
तस्मिच्छासति त्रैलोक्ये न कश्चिद् दुःखितोऽभवत् । भ्रातृवैरत्वमाश्रित्य केवलं दुःखिनोऽमराः
ಅವನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ದುಃಖಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಹೋದರ ವೈರವನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳೇ ಮಾತ್ರ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಉಳಿದರು.
Verse 30
स शंखचूडः प्रबलः कृष्णस्य परमस्सखा । कृष्णभक्तिरतस्साधुस्सदा गोलोकवासिनः
ಆ ಶಂಖಚೂಡನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಸಖ. ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ರತನಾಗಿ, ಸಜ್ಜನಸ್ವಭಾವಿ, ನಿತ್ಯ ಗೋಲೋಕವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದನು.
Verse 31
पूर्वशापप्रभावेण दानवीं योनिमाश्रितः । न दानवमतिस्सोभूद्दानवत्वेऽपि वै मुने
ಹೇ ಮುನೇ! ಪೂರ್ವ ಶಾಪದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ದಾನವೀ ಯೋನಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ಆದರೂ ದಾನವತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ದಾನವೀಯವಾಗಲಿಲ್ಲ।
Verse 32
ततस्सुरगणास्सर्वे हृतराज्या पराजिताः । संमंत्र्य सर्षयस्तात प्रययुर्ब्रह्मणस्सभाम्
ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು—ಪರಾಜಿತರಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು—ಋಷಿಗಳೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಹೇ ತಾತ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಭೆಗೆ ತೆರಳಿದರು।
Verse 33
तत्र दृष्ट्वा विधातारं नत्वा स्तुत्वा विशेषतः । ब्रह्मणे कथयामासुस्सर्वं वृत्तांतमाकुलाः
ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ನಂತರ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ನಡೆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು।
Verse 34
ब्रह्मा तदा समाश्वास्य सुरान् सर्वान्मुनीनपि । तैश्च सार्द्धं ययौ लोके वैकुण्ठं सुखदं सताम्
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅವರೊಡನೆ ಸತ್ಜನರಿಗೆ ಸುಖದಾಯಕವಾದ ವೈಕುಂಠಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು।
Verse 35
ददर्श तत्र लक्ष्मीशं ब्रह्मा देवगणैस्सह । किरीटिनं कुंडलिनं वनमालाविभूषितम्
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವಗಣಗಳೊಡನೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನನ್ನು (ವಿಷ್ಣುವನ್ನು) ದರ್ಶಿಸಿದನು—ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಕುಂಡಲಭೂಷಿತ, ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ।
Verse 36
शंखचक्रगदापद्मधरं देवं चतुर्भुजम् । सनंदनाद्यैः सिद्धैश्च सेवितं पीतवाससम्
ಅವರು ತೇಜೋಮಯನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡರು—ಚತುರ್ಭುಜ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾ-ಪದ್ಮಧಾರಿ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ಸನಂದನಾದಿ ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಸೇವಿತನು।
Verse 37
दृष्ट्वा विष्णुं सुरास्सर्वे ब्रह्माद्यास्समुनीश्वराः । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या बद्धाञ्जलिकरा विभुम्
ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ವಿಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।
Verse 38
देवा ऊचु । देवदेव जगन्नाथ वैकुंठाधिपते प्रभो । रक्षास्माञ्शरणापन्नाञ्छ्रीहरे त्रिजगद्गुरो
ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ದೇವದೇವಾ, ಜಗನ್ನಾಥಾ, ವೈಕುಂಠಾಧಿಪತಿ ಪ್ರಭೋ! ಶರಣಾಗತರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಶ್ರೀಹರೇ, ತ್ರಿಜಗದ್ಗುರೋ!
Verse 39
त्वमेव जगतां पाता त्रिलोकेशाच्युत प्रभो । लक्ष्मीनिवास गोविन्द भक्तप्राण नमोऽस्तु ते
ನೀನೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಪಾಲಕ—ಪ್ರಭೋ, ತ್ರಿಲೋಕೇಶ, ಅಚ್ಯುತ! ಗೋವಿಂದ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನಿವಾಸ, ಭಕ್ತಪ್ರಾಣ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 40
इति स्तुत्वा सुरास्सर्वे रुरुदुः पुरतो हरेः । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुर्ब्रह्माणमिदमब्रवीत्
ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಹರಿಯ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಳಲನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।
Verse 41
विष्णुरुवाच । किमर्थमागतोसि त्वं वैकुंठं योगिदुर्लभम् । किं कष्टं ते समुद्भूतं तत्त्वं वद ममाग्रतः
ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂದೆ? ನಿನಗೆ ಯಾವ ಕಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿದೆ? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು।
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं प्रणम्य च मुहुर्मुहुः । बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा विन यानतकन्धरः
ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಹೇಳಿದರು—ಹರಿಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಕಂಠವನ್ನು ವಾಲಿಸಿ, ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿದನು।
Verse 43
वृत्तांतं कथयामास शंखचूडकृतं तदा । देवकष्टसमाख्यानं पुरो विष्णोः परात्मनः
ಆಗ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಂಖಚೂಡನು ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿ, ದೇವರ ಕಷ್ಟದ ಕಥನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು।
Verse 44
हरिस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वतसर्वभाववित् । प्रहस्योवाच भगवांस्तद्रहस्यं विधिं प्रति
ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತರಭಾವವನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಹರಿ ನಗುತ್ತಾ, ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ಆ ಗುಹ್ಯೋಪದೇಶವನ್ನೂ ಅದರ ವಿಧಿವಿಧಾನವನ್ನೂ ಹೇಳಿದರು।
Verse 45
श्रीभगवानुवाच । शंखचूडस्य वृत्तांतं सर्वं जानामि पद्मज । मद्भक्तस्य च गोपस्य महातेजस्विनः पुरा
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮ), ಶಂಖಚೂಡನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಅವನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಗೋಪನಾಗಿದ್ದು ನನ್ನ ಭಕ್ತ-ಉಪಾಸಕನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 46
शृणुतस्सर्ववृत्तान्तमितिहासं पुरातनम् । संदेहो नैव कर्तव्यश्शं करिष्यति शङ्करः
ಈಗ ಈ ಪುರಾತನ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ. ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯ ಮಾಡಬೇಡಿ—ಶಂಕರನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಪಡಿಸುವನು।
Verse 47
सर्वोपरि च यस्यास्ति शिवलोकः परात्परः । यत्र संराजते शंभुः परब्रह्म परमेश्वरः
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಪರಾತ್ಪರ ಶಿವಲೋಕ; ಅಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಭು ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 48
प्रकृतेः पुरुषस्यापि योधिष्ठाता त्रिशक्तिधृक् । निर्गुणस्सगुणस्सोपि परं ज्योतिः स्वरूपवान्
ಅವನೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ—ಇರಡರ ಪರಮ ನಿಯಂತ, ತ್ರಿಶಕ್ತಿಧಾರಕ; ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿಯೂ ಸಗುಣನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಅವನ ಸ್ವರೂಪ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ.
Verse 49
यस्यांगजास्तु वै ब्रह्मंस्त्रयस्सृष्ट्यादिकारकाः । सत्त्वादिगुणसंपन्ना विष्णुब्रह्महराभिधाः
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಅವನದೇ ಅಂಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಮೂವರು—ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು—ಸತ್ತ್ವಾದಿ ಗುಣಸಂಪನ್ನರು, ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು।
Verse 50
स एव परमात्मा हि विहरत्युमया सह । यत्र मायाविनिर्मुक्तो नित्यानित्य प्रकल्पकः
ಅವನೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೀಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯ—ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 51
तत्समीपे च गोलोको गोशाला शंकरस्य वै । तस्येच्छया च मद्रूपः कृष्णो वसति तत्र ह
ಆ ದಿವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಗೋಲೋಕವಿದೆ—ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಂಕರನ ಪವಿತ್ರ ಗೋಶಾಲೆ. ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 52
तद्गवां रक्षणार्थाय तेनाज्ञप्तस्सदा सुखी । तत्संप्राप्तसुखस्सोपि संक्रीडति विहारवित्
ಆ ಹಸುಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿತನಾಗಿ ಅವನು ಸದಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನೂ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 53
तस्य नारी समाख्याता राधेति जगदम्बिका । प्रकृतेः परमा मूर्तिः पंचमी सुविहारिणी
ಅವನ ಪತ್ನಿ ‘ರಾಧೆ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಜಗದಂಬಿಕೆ. ಅವಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪರಮ ಮೂರ್ತಿ, ಪಂಚಮೀ ದಿವ್ಯಾವತಾರ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಲೀಲಾವಿಹಾರ ಮಾಡುವವಳು.
Verse 54
बहुगोपाश्च गोप्यश्च तत्र संति तदंगजाः । सुविहारपरा नित्यं राधाकृष्णानुवर्तिनः
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೋಪರು ಮತ್ತು ಗೋಪಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಅದೇ ವಂಶಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು. ಅವರು ನಿತ್ಯ ಸುಖವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಸದಾ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 55
स एव लीलया शंभोरिदानीं मोहितोऽनया । संप्राप्तो दानवीं योनिं मुधा शापात्स्वदुःखदाम्
ಶಂಭುವಿನ ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದ ಅವನು ಈಗ ಅವಳಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ದಾನವೀಯೋನಿಗೆ ಸೇರಿದನು, ಅದು ಅವನಿಗೇ ದುಃಖಕಾರಕವಾಗಿದೆ.
Verse 56
रुद्रशूलेन तन्मृत्यु कृष्णेन विहितः पुरा । ततस्स्वदेहमुत्सृज्य पार्षदस्स भविष्यति
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ಮರಣವು ರುದ್ರನ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದಲೇ ಆಗಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಂತರ ಶಿವಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಷದನಾಗಿ, ಶಿವನ ಅನುಚರನಾಗುವನು.
Verse 57
इति विज्ञाय देवेश न भयं कर्तुमर्हसि । शंकर शरणं यावस्स सद्यश्शंविधास्यति
ಹೇ ದೇವೇಶ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಭಯಪಡಬಾರದು. ಶಂಕರನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ.
Verse 58
अहं त्वं चामरास्सर्वे तिष्ठंतीह विसाध्वसाः
ನಾನು, ನೀನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಮರರು ಇಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿರುತ್ತೇವೆ.
Verse 59
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सविधिर्विष्णुः शिवलोकं जगाम ह । संस्मरन्मनसा शंभुं सर्वेशं भक्तवत्सलम्
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ವಿಷ್ಣು ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಂಭುವನ್ನು—ಸರ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Frequently Asked Questions
Śaṅkhacūḍa is formally installed (rājya-abhiṣeka/adhipatyam) as leader of the dānavas/asuras and then advances with a massive host toward Śakra’s city to wage conquest.
It depicts sovereignty as ritually mediated and guru-sanctioned, while implying that power derived from tapas/boons remains karmically conditioned and can precipitate conflict that invites divine rebalancing.
The chapter highlights institutional forces (guru authority, consecration rites), collective agencies (devas and asuras as assemblies), and martial power (army mobilization) as instruments through which cosmic order is contested.