अध्याय १७ — देवपलायनं, विष्णोः प्रतियुद्धं, जलंधरक्रोधः (Devas’ Rout, Viṣṇu’s Counterattack, and Jalandhara’s Wrath)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ತಿರುವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶೂಲ, ಪರಶು, ಪಟ್ಟಿಶ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಗಾಯಗೊಂಡು ಭೀತರಾದ ದೇವರುಗಳು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಹೃಷೀಕೇಶ ವಿಷ್ಣು ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದು ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶಂಖ, ಖಡ್ಗ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕ್ರೋಧದೀಪ್ತ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಯುದ್ಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶಾರ್ಙ್ಗದ ಟಂಕಾರ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ಬಾಣಗಳು ಅನೇಕ ದಿತಿಜ ಯೋಧರ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಸುದರ್ಶನವು ಭಕ್ತರಕ್ಷಣೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗರುಡನ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ದೈತ್ಯಸೇನೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಚದುರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸೇನೆ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಭಯಂಕರ ಜಲಂಧರನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಒಬ್ಬ ವೀರನು ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । अथ दैत्या महावीर्याश्शूलैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्सर्वदेवांश्च भयव्याकुलमानसान्
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಮಹಾವೀರ್ಯ ದೈತ್ಯರು ಶೂಲ, ಪರಶು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲ ದೇವರನ್ನು ಹೊಡೆದರು.
Verse 2
दैत्यायुधैः समाविद्धदेहा देवास्सवासवाः । रणाद्विदुद्रुवुस्सर्वे भयव्याकुलमानसाः
ದೈತ್ಯರ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧ ದೇಹಗಳಾದ ಇಂದ್ರಸಹಿತ ದೇವರುಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಚಿತ್ತರಾಗಿ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು।
Verse 3
पलायनपरान्दृष्ट्वा हृषीकेशस्सुरानथ । विष्णुर्वै गरुडारूढो योद्धुमभ्याययौ द्रुतम्
ದೇವರುಗಳು ಪಲಾಯನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ದೇವನಾಥ ರಕ್ಷಕ ಹೃಷೀಕೇಶ ವಿಷ್ಣು ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದನು।
Verse 5
शंखखड्गगदाशार्ङ्गधारी क्रोधसमन्वितः । कठोरास्त्रो महावीरस्सर्वयुद्धविशारदः
ಶಂಖ, ಖಡ್ಗ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಕ್ರೋಧಸಮನ್ವಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಭಯಂಕರ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನಾದ ಮಹಾವೀರನು ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದನು।
Verse 6
धनुषं शार्ङ्गनामानं विस्फूर्य्य विननाद ह । तस्य नादेन त्रैलोक्यं पूरितं महता मुने
ಶಾರ್ಙ್ಗನಾಮ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಝಂಕರಿಸಿ ಅವನು ಮಹಾನಾದ ಮಾಡಿದನು; ಓ ಮುನೇ, ಆ ನಾದದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು।
Verse 7
शार्ङ्गनिस्सृतबाणैश्च दितिजानां शिरांसि वै । चकर्त्त भगवान् विष्णुः कोटिशो रुट् समाकुलः
ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ದಿತಿಜ ದೈತ್ಯರ ಶಿರಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು।
Verse 8
अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याधिवर्त्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः
ನಂತರ ಅರುಣನ ಅನುಜನ ವೇಗದ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದೈತ್ಯರು, ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದರು।
Verse 9
ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान्वात्याप्रपीडितान् । चुक्रोधाति महादैत्यो देववृन्दभयंकरः
ನಂತರ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದೈತ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವವೃಂದಕ್ಕೆ ಭಯಂಕರನಾದ ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯ ಜಲಂಧರನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡನು।
Verse 10
मर्द्दयंतं च तं दृष्ट्वा दैत्यान् प्रस्फुरिताधरः । योद्धुमभ्याययौ वीरो वेगेन हरिणा सह
ಅವನು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಟಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತ, ಆ ವೀರನು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಜೊತೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದನು।
Verse 11
स चकार महानादं देवासुरभयंकरम् । दैत्यानामधिपः कर्णा विदीर्णाः श्रवणात्ततः
ಅವನು ದೇವರು-ಅಸುರರಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹಾನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಕಿವಿಗಳು ಚೀರಿಹೋಯವು.
Verse 12
भयंङ्करेण दैत्यस्य नादेन पूरितं तदा । जलंधरस्य महता चकम्पे सकलं जगत्
ಆಗ ದೈತ್ಯನ ಭಯಂಕರ ನಾದವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿತು. ಜಲಂಧರನ ಮಹಾಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಕಂಪಿಸಿತು.
Verse 13
ततस्समभवद्युद्धं विष्णुदैत्येन्द्रयोर्महत् । आकाशं कुर्वतोर्बाणैस्तदा निरवकाशवत्
ಆಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನ ನಡುವೆ ಮಹಾಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅವರ ಬಾಣವರ್ಷೆಯಿಂದ ಆಕಾಶವು ತುಂಬಿ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅವಕಾಶವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು।
Verse 14
तयोश्च तेन युद्धेन परस्परमभून्मुने । देवासुरर्षिसिद्धानां भीकरेणातिविस्मयः
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ಇಬ್ಬರ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು—ಎಲ್ಲರೂ ಅದರ ಭೀಕರ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡರು।
Verse 15
विष्णुर्दैत्यस्य बाणौघैर्ध्वजं छत्रं धनुश्शरान् । चिच्छेद तं च हृदये बाणेनैकेन ताडयन्
ವಿಷ್ಣುವು ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ದೈತ್ಯನ ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ, ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದು ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು।
Verse 16
ततो दैत्यस्समुत्पत्य गदापाणिस्त्वरान्वितः । आहत्य गरुडं मूर्ध्नि पातयामास भूतले
ಆಮೇಲೆ ಆ ದೈತ್ಯನು ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ತ್ವರೆಯಿಂದ ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದು ಹಾರಿ; ಗರುಡನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದು ಅವನನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.
Verse 17
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरोपाख्याने विष्णुजलंधरयुद्धवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಜಲಂಧರೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ “ವಿಷ್ಣು-ಜಲಂಧರ ಯುದ್ಧವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.
Verse 18
विष्णुर्गदां च खड्गेन चिच्छेद प्रहसन्निव । तं विव्याध शरैस्तीक्ष्णैश्शार्ङ्गं विस्फूर्य दैत्यहा
ಆಟದಂತೆ ನಗುತ್ತ ವಿಷ್ಣುವು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಗದೆಯನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ದೈತ್ಯಹಂತನು ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸುತ್ತಿಸಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು.
Verse 19
विष्णुर्जलंधरं दैत्यं भयदेन शरेण ह । क्रोधाविष्टोऽतितीक्ष्णेन जघानाशु सुरारिहा
ಆಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವಶತ್ರುವಾದ ದೈತ್ಯ ಜಲಂಧರನನ್ನು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ಶರದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಡೆದನು.
Verse 20
आगतं तस्य तं बाणं दृष्ट्वा दैत्यो महाबलः । छित्त्वा बाणेन विष्णुं च जघान हृदये द्रुतम्
ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾಬಲ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು।
Verse 21
केशवोऽपि महाबाहुं विक्षिप्तमसुरेण तम् । शरं तिलप्रमाणेन च्छित्त्वा वीरो ननाद ह
ಕೇಶವನೂ ಅಸುರನು ಎಸೆದ ಆ ಭಾರೀ ಬಾಣವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದನ್ನು ಎಳ್ಳಿನ ಕಾಳಿನಷ್ಟು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ವೀರನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು।
Verse 22
पुनर्बाण समाधत्त धनुषि क्रोधवेपितः । महाबलोऽथ बाणेन चिच्छेद स शिलीमुखम्
ಕೋಪದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಬಲನು ಮತ್ತೆ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದನು; ನಂತರ ತನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಿಲೀಮುಖವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 23
वासुदेवः पुनर्बाणं नाशाय विबुधद्विषः । क्रोधेनाधत्त धनुषि सिंहवद्विननाद ह
ಆಗ ವಾಸುದೇವನು ದೇವದ್ವೇಷಿಯ ನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಧನುಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಏರಿಸಿ, ಸಿಂಹದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು।
Verse 24
जलंधरोऽथ दैत्येन्द्रः कोपच्छिन्नाधरो बली । शरेण श्वेन शार्ङ्गाख्यं धनुश्चिच्छेद वैष्णवम्
ನಂತರ ಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ ಜಲಂಧರನು—ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಳತುಟಿ ಚೀರಿದವನು—ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ವೈಷ್ಣವ ‘ಶಾರ್ಙ್ಗ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 25
पुनर्बाणैस्सुतीक्ष्णैश्च जघान मधुसूदनम् । उग्रवीर्यो महावीरो देवानां भयकारकः
ಮತ್ತೆ ಅವನು ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು (ವಿಷ್ಣುವನ್ನು) ಹೊಡೆದನು; ಉಗ್ರವೀರ್ಯನಾದ ಆ ಮಹಾವೀರನು ದೇವರಿಗೆ ಭಯಕಾರಕನಾದನು।
Verse 26
स च्छिन्नधन्वा भगवान्केशवो लोकरक्ष कः । जलंधरस्य नाशाय चिक्षेप स्वगदां पराम्
ಆಗ ಧನುಸ್ಸು ಛಿನ್ನವಾದರೂ ಲೋಕರಕ್ಷಕನಾದ ಭಗವಾನ್ ಕೇಶವನು ಜಲಂಧರನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಮ ಗದೆಯನ್ನು ಎಸೆದನು।
Verse 27
सा गदा हरिणा क्षिप्ता ज्वलज्ज्वलनसन्निभा । अमोघगतिका शीघ्रं तस्य देहे ललाग ह
ಹರಿಯಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಗದೆ ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದಹಿಸುತ್ತಾ, ಅಮೋಘ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಅವನ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು।
Verse 28
तया हतो महादैत्यो न चचालापि किंचन । जलंधरो मदोन्मत्तः पुष्पमालाहतो यथा
ಅವಳ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯನು ಅಲ್ಪವೂ ಕದಲಲಿಲ್ಲ. ಅಹಂಕಾರಮದದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ಜಲಂಧರನು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದವನಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತನು।
Verse 29
ततो जलंधरः क्रोधी देवत्रासकरोऽक्षिपत् । त्रिशूलमनलाकारं हरये रणदुर्म्मदः
ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ದೇವರಿಗೆ ಭೀತಿಕರನಾಗಿ, ರಣಮದದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ಜಲಂಧರನು ಅಗ್ನಿರೂಪ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹರಿಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು।
Verse 30
अथ विष्णुस्तत्त्रिशूलं चिच्छेद तरसा द्रुतम् । नंदकाख्येन खड्गेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्
ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾದಪದ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ನಂದಕವೆಂಬ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಆ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಬಲದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 31
छिन्ने त्रिशूले दैत्येन्द्र उत्प्लुत्य सहसा द्रुतम् । आगत्य हृदये विष्णुं जघान दृढमुष्टिना
ತ್ರಿಶೂಲವು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಸಹಸಾ ಜಿಗಿದು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಸಮೀಪಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೃದಯಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ದೃಢ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು।
Verse 32
सोपि विष्णुर्महावीरोऽविगणय्य च तद्व्यथाम । जलंधरं च हृदये जघान दृढमुष्टिना
ಆ ಮಹಾವೀರ ವಿಷ್ಣುವು ಆ ನೋವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಜಲಂಧರನ ಹೃದಯಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ದೃಢ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು।
Verse 33
ततस्तौ बाहुयुद्धेन युयुधाते महाबलौ । बाहुभिर्मुष्टिभिश्चैव जानुभिर्नादयन्महीम्
ಆಮೇಲೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಬಾಹುಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿದರು. ಭುಜಗಳು, ಮುಷ್ಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಗ ಭೂಮಿ ನಿನದಿಸಿತು.
Verse 34
एवं हि सुचिरं युद्धं कृत्वा तेनासुरेण वै । विस्मितोऽभून्मुनिश्रेष्ठ हृदि ग्लानिमवाप ह
ಹೀಗೆ ಆ ಅಸುರನೊಂದಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಂತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
Verse 35
अथ प्रसन्नो भगवान्मायी मायाविदां वरः । उवाच दैत्यराजानं मेघगंभीरया गिरा
ಆಮೇಲೆ ಮಾಯಾಧೀಶನಾದ, ಮಾಯಾವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ದೈತ್ಯರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 36
विष्णुरुवाच । भोभो दैत्यवरश्रेष्ठ धन्यस्त्वं रणदुर्मदः । महायुधवरैर्यत्त्वं न भीतो हि महाप्रभुः
ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು— “ಹೋ ಹೋ! ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಣಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನೇ, ನೀನು ಧನ್ಯನು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರಗಳ ಎದುರಲ್ಲಿಯೂ, ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭು, ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ।”
Verse 37
एभिरेवायुधैरुग्रैर्दैत्या हि बहवो हताः । महाजौ दुर्मदा वीराश्छिन्नदेहा मृतिं गताः
ಈದೇ ಉಗ್ರ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರು ಹತರಾದರು. ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಮದ ವೀರರ ದೇಹಗಳು ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಅವರು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।
Verse 38
युद्धेन ते महादैत्य प्रसन्नोऽस्मि महान्भवान् । न दृष्टस्त्वत्समो वीरस्त्रैलोक्ये सचराचरे
ಓ ಮಹಾದೈತ್ಯಾ! ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾನ್. ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿನ್ನ ಸಮನಾದ ವೀರನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡಿಲ್ಲ.
Verse 39
वरं वरय दैत्येन्द्र प्रीतोऽस्मि तव विक्रमात् । अदेयमपि ते दद्मि यत्ते मनसि वर्तते
ಓ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರಾ! ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಿನ್ನ ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗದದ್ದನ್ನೂ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು.
Verse 40
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विष्णोर्मायाविनो हरेः । प्रत्युवाच महाबुद्धिर्दैत्यराजो जलंधरः
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೀಗೆ ಮಾಯಾವಂತನಾದ ಹರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ದೈತ್ಯರಾಜ ಜಲಂಧರನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।
Verse 41
जलंधर उवाच । यदि भावुक तुष्टोऽसि वरमे तन्ददस्व मे । मद्भगिन्या मया सार्धं मद्गेहे सगणो वस
ಜಲಂಧರನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಸತ್ಪುರುಷಾ! ನೀನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಈ ವರವನ್ನು ಕೊಡು— ನನ್ನ ಸಹೋದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಗಣಗಳೊಡನೆ, ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು।”
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य महादैत्यस्य खिन्नधीः । तथास्त्विति च देवेशो जगाद भगवान् हरिः
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವೇಶನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯ ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿತು; ಅವರು “ತಥಾಸ್ತು—ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.
Verse 43
उवास स ततो विष्णुस्सर्वदेवगणैस्सह । जलंधरं नाम पुरमागत्य रमया सह
ನಂತರ ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಮಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಸಹಿತ ಜಲಂಧರ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದರು.
Verse 44
अथो जलंधरो दैत्यस्स्वभगिन्या च विष्णुना । उवास स्वालयं प्राप्तो हर्षाकुलितमानसः
ನಂತರ ದೈತ್ಯ ಜಲಂಧರನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಕ್ಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು.
Verse 45
जलंधरोऽथ देवानामधिकारेषु दानवान् । स्थापयित्वा सहर्षस्सन्पुनरागान्महीतलम्
ಆಮೇಲೆ ಜಲಂಧರನು ದೇವರ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಾನವರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಭೂತಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು.
Verse 46
देवगंधर्वसिद्धेषु यत्किंचिद्रत्नसंचि तम् । तदात्मवशगं कृत्वाऽतिष्ठत्सागरनंदनः
ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾವ ರತ್ನಸಂಪತ್ತಾದರೂ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾಗರನಂದನ (ಜಲಂಧರ) ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು.
Verse 47
पातालभवने दैत्यं निशुंभं सुमहाबलम् । स्थापयित्वा स शेषादीनानय द्भूतलं बली
ಪಾತಾಳಭವನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯ ನಿಶುಂಭನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆ ಬಲಿಷ್ಠನು (ಜಲಂಧರ) ನಂತರ ಶೇಷನಾದಿಗಳನ್ನು ಭೂತಳಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದನು.
Verse 48
देवगंधर्वसिद्धौघान् सर्पराक्षसमानुषान् । स्वपुरे नागरान्कृत्वा शशास भुवनत्रयम्
ದೇವ-ಗಂಧರ್ವ-ಸಿದ್ಧರ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಮಾನವರನ್ನು ತನ್ನ ಪುರದ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವನು ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ಆಳಿದನು।
Verse 49
एवं जलंधरः कृत्वा देवान्स्ववशवर्तिनः । धर्मेण पालयामास प्रजाः पुत्रानिवौरसान्
ಹೀಗೆ ಜಲಂಧರನು ದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದು, ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು—ಅವರು ತನ್ನದೇ ಔರಸ ಪುತ್ರರಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಿ ಪೋಷಿಸಿದನು।
Verse 50
न कश्चिद्व्याधितो नैव दुःखितो न कृशस्तथा । न दीनो दृश्यते तस्मिन्धर्माद्राज्यं प्रशासति
ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ರೋಗಪೀಡಿತರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ, ದುಃಖಿತರೂ ಅಲ್ಲ, ಕೃಶರೂ ಅಲ್ಲ; ದೀನನಾಗಲಿ ದರಿದ್ರನಾಗಲಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ—ಯಾಕೆಂದರೆ ರಾಜನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು।
Frequently Asked Questions
A battlefield turn in which the devas are wounded and flee, followed by Viṣṇu’s rapid arrival on Garuḍa to counterattack the daityas, culminating in Jalandhara’s wrath upon seeing his forces shaken.
The episode contrasts destabilizing fear and injury with restored order through decisive divine agency; it also implies that even deva-power is contingent and must be re-aligned with higher cosmic order, a recurring Śaiva Purāṇic theme.
Viṣṇu’s martial form with Śārṅga (whose sound fills the three worlds), the Sudarśana Cakra as a radiant protective emblem, and Garuḍa’s wing-winds as a force that disperses hostile armies.