त्रिपुरदाहवर्णनम् | Tripura-dāha-varṇanam (Description of the Burning of Tripura)

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । अथ शम्भुर्महादेवो रथस्थस्सर्वसंयुतः । त्रिपुरं सकलं दग्धुमुद्यतोऽभूत्सुरद्विषाम् । शीर्षं स्थानकमास्थाय संधाय च शरोत्तमम् । सज्जं तत्कार्मुकं कृत्वा प्रत्यालीढं महाद्भुतम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ ರಥಸ್ಥನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸನ್ನದ್ಧನಾದ ಮಹಾದೇವ ಶಂಭು, ದೇವದ್ವೇಷಿಗಳ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಹಿಸಲು ಉದ್ಯತನಾದನು. ‘ಶೀರ್ಷ-ಸ್ಥಾನಕ’ ಎಂಬ ದೃಢ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಾನಮಾಡಿ; ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ ಅದ್ಭುತ ‘ಪ್ರತ್ಯಾಲೀಢ’ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 3

निवेश्य दृढमुष्टौ च दृष्टिं दृष्टौ निवेश्य च । अतिष्ठन्निश्चलस्तत्र शतं वर्षसहस्रकम्

ದೃಢವಾಗಿ ಮುಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಗಿದು, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ನಿಂತರು—ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ।

Verse 4

ततोङ्गुष्ठे गणाध्यक्षस्स तु दैत्यनिशंस्थितः । न लक्ष्यं विविशुस्तानि पुराण्यस्य त्रिशूलिनः

ಆಗ ಶಿವನ ಅಂಗುಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತನಾದ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನು ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ಆದರೂ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅವನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ।

Verse 5

ततोंतरिक्षादशृणोद्धनुर्बाणधरो हरः । मुंजकेशो विरूपाक्षो वाचं परमशोभनाम्

ಆಗ ಮಧ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಹರ (ಶಿವ)ನ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತು—ಮುಂಜದಂತೆ ಜಟಾಧಾರಿ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಪರಮ ಶೋಭನವಾದ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 6

भो भो न यावद्भगवन्नर्चितोऽसौ विनायकः । पुराणि जगदीशेश सांप्रतं न हनिष्यति

“ಓ ಓ ಭಗವನ್! ಆ ಪೂಜ್ಯ ವಿನಾಯಕನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವರೆಗೆ, ಅವನು ಈಗಲೂ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಜಗದೀಶ, ಓ ಪರಮೇಶ!”

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं गजवक्त्रमपूजयत् । भद्रकालीं समाहूय ततोंधकनिषूदनः

ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಂಧಕನಿಷೂದನ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) ಗಜವಕ್ತ್ರ (ಗಣೇಶ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಭದ್ರಕಾಳಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದನು।

Verse 8

तस्मिन् संपूजिते हर्षात्परितुष्टे पुरस्सरे । विनायके ततो व्योम्नि ददर्श भगवान्हरः

ಮುಖ್ಯನಾದ ವಿನಾಯಕನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹರ್ಷದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಹರ (ಶಿವ) ಆಕಾಶದತ್ತ ನೋಡಿ (ಮುಂದೆ ಬರುವುದನ್ನು) ಕಂಡನು।

Verse 9

पुराणि त्रीणि दैत्यानां तारकाणां महात्मनाम् । यथातथं हि युक्तानि केचिदित्थं वदंति ह

ಕೆಲವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ತಾರಕರೆಂಬ ಮಹಾತ್ಮ ದೈತ್ಯರ ಮೂರು ಪುರಾತನ ಪುರಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे त्रिपुरदाहवर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿನ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪಂಚಮ ಯುದ್ಧಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ತ್ರಿಪುರದಾಹವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ದಶಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 11

स स्वतंत्रः परं ब्रह्म सगुणो निर्गुणोऽपि ह । अलक्ष्यः सकलैस्स्वामी परमात्मा निरंजनः

ಅವನು ಪರಮ ಸ್ವತಂತ್ರನು—ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಅವನು ಸಗುಣನೂ, ನಿರ್ಗುಣನೂ. ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಗ್ರಾಹ್ಯ; ಸರ್ವಸ್ವಾಮಿ, ಪರಮಾತ್ಮ, ನಿರ್ಮಲ ನಿರಂಜನನು।

Verse 12

पंचदेवात्मकः पंचदेवोपास्यः परः प्रभुः । तस्योपास्यो न कोप्यस्ति स एवोपास्य आलयम्

ಪರಮ ಪ್ರಭು ಪಂಚದೇವಾತ್ಮಕನು; ಪಂಚದೇವರ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಉಪಾಸ್ಯನಿಲ್ಲ; ಅವನೇ ಉಪಾಸನೆಯ ಪರಮ ಧಾಮ ಹಾಗೂ ಆಶ್ರಯ।

Verse 13

अथ वा लीलया तस्य सर्वं संघटते मुने । चरितं देवदेवस्य वरदातुर्महेशितुः

ಅಥವಾ, ಓ ಮುನೇ, ಅವನ ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇವದೇವ, ವರದಾತ ಮಹೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 14

तस्मिस्थिते महादेवे पूजयित्वा गणाधिपम् । पुराणि तत्र कालेन जग्मुरेकत्वमाशु वै

ಮಹಾದೇವನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಗಣಾಧಿಪ (ಶ್ರೀಗಣೇಶ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳು ಶೀಘ್ರವೇ ಏಕಭಾವದಿಂದ—ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ—ಒಗ್ಗೂಡಿದವು.

Verse 15

एकीभावं मुने तत्र त्रिपुरे समुपागते । बभूव तुमुलो हर्षो देवादीनां महात्मनाम्

ಓ ಮುನೇ! ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರವು ಏಕೀಭಾವದಿಂದ—ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ—ಬಂದಾಗ ದೇವಾದಿ ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹರ್ಷವು ಉಕ್ಕಿಬಂದಿತು.

Verse 16

ततो देवगणास्सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः । जयेति वाचो मुमुचुः स्तुवंतश्चाष्टमूर्तिनम्

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪರಮರ್ಷಿಗಳು ‘ಜಯ!’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಸುತ್ತ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ಶಿವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದರು.

Verse 17

अथाहेति तदा ब्रह्मा विष्णुश्च जगतां पतिः । समयोऽपि समायातो दैत्यानां वधकर्मणः

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು; ಜಗತ್ಪತಿ ವಿಷ್ಣುವೂ (ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದನು). ದೈತ್ಯರ ವಧಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಯತವಾದ ಸಮಯವೂ ಸಮೀಪಿಸಿತ್ತು.

Verse 18

तेषां तारकपुत्राणां त्रिपुराणां महेश्वर । देवकार्यं कुरु विभो एकत्वमपि चागतम्

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ತಾರಕಪುತ್ರರಾದ ತ್ರಿಪುರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಪ್ರಭು, ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ಅವರ ಏಕತ್ವವೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಲವೂ ಈಗ ಸಂಭವಿಸಿದೆ।

Verse 19

यावन्न यान्ति देवेश विप्रयोगं पुराणि वै । तावद्बाणं विमुंचश्च त्रिपुरं भस्मसात्कुरु

ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ಆ ಪುರಾತನ ಪುರಿಗಳು (ತ್ರಿಪುರ) ದೂರ ಸರಿದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ತಕ್ಷಣ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಡು; ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡು।

Verse 20

अथ सज्यं धनुः कृत्वा शर्वस्संधाय तं शरम् । पूज्य पाशुपतास्त्रं स त्रिपुरं समचिंतयत्

ಆಮೇಲೆ ಶರ್ವನು (ಶಿವನು) ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಜ್ಯೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು; ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ತ್ರಿಪುರ ವಿನಾಶದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು।

Verse 21

अथ देवो महादेवो वरलीलाविशारदः । केनापि कारणेनात्र सावज्ञं तदवैक्षत

ಆಗ ದೇವಾಧಿದೇವ ಮಹಾದೇವನು—ವರಪ್ರದಾನದಲ್ಲೂ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯಲ್ಲೂ ನಿಪುಣನು—ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೇ ಉಪೇಕ್ಷಾಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿದನು।

Verse 22

पुरत्रयं विरूपाक्षः कर्तुं तद्भस्मसात्क्षणात् । समर्थः परमेशानो मीनातु च सतां गतिः

ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಪರಮೇಶಾನನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪುರತ್ರಯ (ತ್ರಿಪುರ)ವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನು; ಸಜ್ಜನರ ಗತಿಯೂ ಶರಣವೂ ಆದ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ।

Verse 23

दग्धुं समर्थो देवेशो वीक्षणेन जगत्त्रयम् । अस्मद्यशो विवृद्ध्यर्थं शरं मोक्तुमिहार्हसि

ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ದಹಿಸಲು ನೀನು ಸಮರ್ಥನು; ಆದರೂ ನಮ್ಮ ಯಶೋವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಶರವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಯುಕ್ತ.

Verse 24

इति स्तुतोऽमरैस्सर्वैविष्ण्वादिविधिभिस्तदा । दग्धुं पुरत्रयं तद्वै बाणेनैच्छन्महेश्वरः

ಈ ರೀತಿ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ವಿಧಾತಾಸ್ವರೂಪ ದೇವತೆಗಳೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲ ಅಮರರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹೇಶ್ವರನು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ದಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.

Verse 25

अभिलाख्यमुहूर्ते तु विकृष्य धनुरद्भुतम् । कृत्वा ज्यातलनिर्घोषं नादमत्यंतदुस्सहम्

ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅದ್ಭುತ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ಜ್ಯಾ-ನಿರ್ಘೋಷವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹವಾದ ನಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು।

Verse 26

आत्मनो नाम विश्राव्य समाभाष्य महासुरान् । मार्तंडकोटिवपुषं कांडमुग्रो मुमोच ह

ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಮಹಾಸುರರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಆ ಉಗ್ರನು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 27

ददाह त्रिपुरस्थास्तान्दैत्यांस्त्रीन्विमलापहः । स आशुगो विष्णुमयो वह्निशल्यो महाज्वलन्

ನಂತರ ಆ ನಿರ್ಮಲ ಪಾಪನಾಶಕ ಶಕ್ತಿ ತ್ರಿಪುರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಮೂರು ದೈತ್ಯರನ್ನು ದಹಿಸಿತು। ಅದು ವೇಗವಂತಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುಮಯವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಶಲ್ಯಯುಕ್ತ ಮಹಾಜ್ವಲಿತ ಅಸ್ತ್ರವಾಯಿತು।

Verse 28

ततः पुराणि दग्धानि चतुर्जलधिमेखलाम् । गतानि युगपद्भूमिं त्रीणि दग्धानि भस्मशः

ನಂತರ ಆ ಪುರಾತನ ಪುರಗಳು ದಗ್ಧವಾದವು; ನಾಲ್ಕು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ವಲಯಿತವಾದ ಆ ಮೂರು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಸ್ಮವಾದವು.

Verse 29

दैत्यास्तु शतशो दग्धास्तस्य बाणस्थवह्निना । हाहाकारं प्रकुर्वंतश्शिवपूजाव्यतिक्रमात्

ಅವನ ಬಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ದೈತ್ಯರು ದಗ್ಧರಾದರು; ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿದರು।

Verse 30

तारकाक्षस्तु निर्दग्धो भ्रातृभ्यां सहितोऽभवत् । सस्मार स्वप्रभुं देवं शंकरं भक्तवत्सलम्

ತಾರಕಾಕ್ಷನು ಸಹ ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ದಗ್ಧನಾಗಿ ಕುಸಿದನು; ಆಗ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಭುವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಿದನು।

Verse 31

भक्त्या परमया युक्तः प्रलपन् विविधा गिरः । महादेवं समुद्वीक्ष्य मनसा तमुवाच सः

ಅವನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಾಪಿಸುತ್ತ, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 32

तारकाक्ष उवाच । भव ज्ञातोसि तुष्टोऽसि यद्यस्मान् सह बंधुभिः । तेन सत्येन भूयोऽपि कदा त्वं प्रदहिष्यसि

ತಾರಕಾಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭವ (ಶಿವ), ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಗುರುತಿಸಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಸತ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಹೇಳು—ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ ದಹಿಸುವೆ?

Verse 33

दुर्लभं लब्धमस्माभिर्यदप्राप्यं सुरासुरैः । त्वद्भावभाविता बुद्धिर्जातेजाते भवत्विति

ದೇವಾಸುರರಿಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವಾದ ಅತಿದುರ್ಳಭವನ್ನು ನಾವು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ನಿನ್ನ ಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತವಾದ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಉದಯಿಸಲಿ.

Verse 34

इत्येवं विब्रुवंतस्ते दानवास्तेन वह्निना । शिवाज्ञयाद्भुतं दग्धा भस्मसादभवन्मुने

ಹೇ ಮುನೇ! ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದಾನವರು ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಆ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ದಗ್ಧರಾಗಿ ಭಸ್ಮವಾದರು.

Verse 35

अन्येऽपि बाला वृद्धाश्च दानवास्तेन वह्निना । शिवाज्ञया द्रुतं व्यास निर्दग्धा भस्मसात्कृताः

ಹೇ ವ್ಯಾಸ! ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅದೇ ಅಗ್ನಿಯು ಇತರ ದಾನವರನ್ನೂ—ಬಾಲರೂ ವೃದ್ಧರೂ—ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದಗ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಭಸ್ಮಮಾಡಿತು.

Verse 36

स्त्रियो वा पुरुषा वापि वाहनानि च तत्र ये । सर्वे तेनाग्निना दग्धाः कल्पान्ते तु जगद्यथा

ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರಾಗಲಿ ಪುರುಷರಾಗಲಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಹನ-ಯಾನಗಳೂ ಸಹ—ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧರಾದರು; ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಭಸ್ಮವಾಗುವಂತೆ।

Verse 37

भर्तॄन्कंठगतान्हित्वा काश्चिद्दग्धा वरस्त्रियः । काश्चित्सुप्ताः प्रमत्ताश्च रतिश्रांताश्च योषितः

ಕೆಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಂಠಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಭರ್ತೃಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದಗ್ಧರಾದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಪ್ರಮತ್ತ-ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತಿತರರು ರತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾಂತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 38

अर्द्धदग्धा विबुद्धाश्च बभ्रमुर्मोहमूर्च्छिताः । तेन नासीत्सुसूक्ष्मोऽपि घोरत्रिपुरवह्निना

ಅವರು ಅರ್ಧದಗ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅಚಾನಕ ಜಾಗೃತರಾಗಿ, ಮೋಹಮೂರ್ಚ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದರು। ಆ ಘೋರ ತ್ರಿಪುರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವರ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶವೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 39

अविदग्धो विनिर्मुक्तः स्थावरो जंगमोपि वा । वर्जयित्वा मयं दैत्यं विश्वकर्माणमव्ययम्

ಅವಿದಗ್ಧನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧನಾಗಿರಲಿ, ಸ್ಥಾವರವಾಗಿರಲಿ ಜಂಗಮವಾಗಿರಲಿ—ದೈತ್ಯ ಮಯನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ—ಅವ್ಯಯ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು।

Verse 40

अविरुद्धं तु देवानां रक्षितं शंभुतेजसा । विपत्कालेपि सद्भक्तं महेशशरणागतम्

ದೇವರಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶಂಭುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರ ರಕ್ಷಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಪತ್ತಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನ ಶರಣಾಗತ ಸದ್ಭಕ್ತನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 41

सन्निपातो हि येषां नो विद्यते नाशकारकः । दैत्यानामन्यसत्त्वानां भावाभावे कृताकृते

ಯಾರಲ್ಲಿ ನಾಶಕಾರಕ ಕಾರಣಗಳ ಸಂಯೋಗವೇ ಇಲ್ಲವೋ—ದೈತ್ಯರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸತ್ತ್ವಗಳಾಗಲಿ—ಅವರಲ್ಲಿ ಭಾವ-ಅಭಾವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೃತ’ ‘ಅಕೃತ’ ಎಂಬ ಬಂಧನಕಾರಿ ಫಲ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 42

तस्माद्यत्नस्सुसंभाव्यः सद्भिः कर्तव्य एव हि । गर्हणात्क्षीयते लोको न तत्कर्म समाचरेत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಪುರುಷರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಿಂದೆಯಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾನ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಗರ್ಹೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಾರದು.

Verse 43

न संयोगो यथा तेषां भूयात्त्रिपुरवासिनाम् । मतमेतद्धि सर्वेषां दैवाद्यदि यतो भवेत्

ತ್ರಿಪುರವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸೇರಿ ಒಗ್ಗೂಡದಿರಲಿ. ಇದೇ ಎಲ್ಲರ ನಿಶ್ಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ; ಏಕೆಂದರೆ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಅವರ ಪುನಃಸಂಯೋಗ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಅದೇ ಅವರ ಪುನರ್ಬಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 44

ये पूजयंतस्तत्रापि दैत्या रुद्रं सबांधवाः । गाणपत्यं ययुस्सर्वे शिवपूजावि धेर्बलात्

ಅಲ್ಲಿಯೂ ಆ ದೈತ್ಯರು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಶಿವಪೂಜಾವಿಧಿಯ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಗಾಣಪತ್ಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.