विष्णूत्पत्तिवर्णनम् (Description of the Origin/Manifestation of Viṣṇu)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । भो ब्रह्मन्साधु पृष्टोऽहं त्वया विबुधसत्तम । लोकोपकारिणा नित्यं लोकानां हितकाम्यया

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಓ ವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನೀನು ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ; ನೀನು ಸದಾ ಲೋಕೋಪಕಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು.

Verse 2

अचन्द्रमनहोरात्रमनग्न्यनिलभूजलम् । अप्रधानं वियच्छून्यमन्यतेजोविवर्जितम्

ಆಗ ಚಂದ್ರನಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ವಾಯುವಿರಲಿಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಜಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಆಕಾಶದಂತೆ ಶೂನ್ಯವಿಸ್ತಾರ, ಬೇರೆ ತೇಜಸ್ಸಿಲ್ಲದದು.

Verse 3

शिवतत्त्वं मया नैव विष्णुनापि यथार्थतः । ज्ञातश्च परमं रूपमद्भुतं च परेण न

ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ವಿಷ್ಣುವೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆ ಪರಮ, ಅದ್ಭುತ ರೂಪವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿಲ್ಲ.

Verse 4

महाप्रलयकाले च नष्टे स्थावरजंगमे । आसीत्तमोमयं सर्वमनर्कग्रहतारकम्

ಮಹಾಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ತಮೋಮಯವಾಯಿತು—ಸೂರ್ಯನಿಲ್ಲ, ಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಲ್ಲ.

Verse 6

अदृष्टत्वादिरहितं शब्दस्पर्शसमुज्झितम् । अव्यक्तगंधरूपं च रसत्यक्तमदिङ्मुखम्

ಅದು ದೃಶ್ಯತೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಗಂಧ ಮತ್ತು ರೂಪ ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ರಸ (ರುಚಿ) ಇಲ್ಲದೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಮುಖಗಳೂ ಇಲ್ಲದ—ಪ್ರಕಟನೆಯ ಪೂರ್ವದ ಅವಿಭಕ್ತ ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿ.

Verse 7

इत्थं सत्यंधतमसे सूचीभेद्यं निरंतरे । तत्सद्ब्रह्मेति यच्छ्रुत्वा सदेकं प्रतिपद्यते

ಹೀಗೆ ಘನ ತಮಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯೆ, ನಿರಂತರ ಆವರಣವು ಸೂಜಿಯ ತುದಿಯಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ ಭೇದಿಸಿದಂತೆ ಚಿದ್ರವಾಗುವಾಗ, ‘ಅದೇ ಸತ್—ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ಶ್ರವಣ-ಬೋಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಸಾಧಕನು ಏಕೈಕ ಸತ್ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

इतीदृशं यदा नासीद्यत्तत्सदसदात्मकम् । योगिनोंतर्हिताकाशे यत्पश्यंति निरंतरम्

ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಉದ್ಭವಿಸದಾಗ, ಆ ತತ್ತ್ವವು ಸತ್-ಅಸತ್—ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತ—ಎರಡರ ಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನೇ ಯೋಗಿಗಳು ಅಂತರ್ಹಿತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಚೈತನ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಗನದಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ।

Verse 9

अमनोगोचरम्वाचां विषयन्न कदाचन । अनामरूपवर्णं च न च स्थूलं न यत्कृशम्

ಅವನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತನು; ವಾಣಿಯ ವಿಷಯನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ನಾಮ-ರೂಪ-ವರ್ಣರಹಿತನು; ಸ್ಥೂಲನವೂ ಅಲ್ಲ, ಕೃಶನವೂ ಅಲ್ಲ—ಇಂತಹ ಪರಾತ್ಪರ ಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 10

अह्रस्वदीर्घमलघुगुरुत्वपरिवर्जितम् । न यत्रोपचयः कश्चित्तथा नापचयोऽपि च

ಆ ಪರತತ್ತ್ವವು ಹ್ರಸ್ವ-ದೀರ್ಘ, ಲಘು-ಗುರು ಎಂಬ ಭೇದಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಜಿತ. ಆ ಪರಮಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಇಳಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 11

अभिधत्ते स चकितं यदस्तीति श्रुतिः पुनः । सत्यं ज्ञानमनंतं च परानंदम्परम्महः

ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ—‘ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.’ ಆ ಪರಮ ಮಹಸ್ಸು ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ; ಅದೇ ಪರಮಾನಂದ ಮತ್ತು ಪರಾತ್ಪರ ಮಹಾಜ್ಯೋತಿ.

Verse 12

अप्रमेयमनाधारमविकारमनाकृति । निर्गुणं योगिगम्यञ्च सर्वव्याप्येककारकम्

ಅವನು ಅಪ್ರಮೇಯ, ನಿರಾಧಾರ, ಅವಿಕಾರ, ನಿರಾಕಾರ. ಅವನು ನಿರ್ಗುಣ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗಮ್ಯ, ಸರ್ವವ്യാപಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಏಕೈಕ ಪರಮ ಕಾರಣ.

Verse 13

निर्विकल्पं निरारंभं निर्मायं निरुपद्रवम् । अद्वितीयमनाद्यन्तमविकाशं चिदात्मकम्

ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾರಂಭ, ನಿರ್ಮಾಯ, ನಿರುಪದ್ರವ. ಅವನು ಅದ್ವಿತೀಯ, ಅನಾದಿ-ಅನಂತ, ಅವಿಕಾಶ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಚಿದಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ.

Verse 14

यस्येत्थं संविकल्पंते संज्ञासंज्ञोक्तितः स्म वै । कियता चैव कालेन द्वितीयेच्छाऽभवत्किल

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೋಕ್ತಿ (ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಹೆಸರಿತ)ಗಳ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಇಂತಹ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ಎರಡನೇ ಇಚ್ಛಾ-ಪ್ರೇರಣೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

अमूर्तेन स्वमूर्तिश्च तेनाकल्पि स्वलीलया । सर्वैश्वर्यगुणोपेता सर्वज्ञानमयी शुभा

ಅಮೂರ್ತ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸ್ವಲೀಲಾ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅದೇ ದಿವ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವಳು ಶುಭಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಗುಣಸಂಪನ್ನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಜ್ಞಾನಮಯಿ ಆಗಿದ್ದಳು.

Verse 16

सर्वगा सर्वरूपा च सर्वदृक्सर्वकारिणी । सर्वेकवंद्या सर्वाद्या सर्वदा सर्वसंस्कृतिः

ಅವಳು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿನಿ, ಸರ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸರ್ವದೃಕ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಾರಿಣಿ. ಅವಳೇ ಏಕೈಕ ಸರ್ವವಂದ್ಯೆ; ಅವಳೇ ಆದಿಸ್ರೋತ, ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತ, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಕ್ರಮ.

Verse 17

परिकल्येति तां मूर्तिमैश्वरीं शुद्धरूपिणीम् । अद्वितीयमनाद्यंतं सर्वाभासं चिदात्मकम् । अंतर्दधे पराख्यं यद्ब्रह्म सर्वगमव्ययम्

ಹೀಗೆ ಶುದ್ಧರೂಪಿಣಿಯಾದ ಈಶ್ವರೀ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ‘ಪರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು—ಅದ್ವಿತೀಯ, ಅನಾದಿ-ಅನಂತ, ಸರ್ವಾಭಾಸಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನ, ಚಿದಾತ್ಮಕ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ।

Verse 18

अमूर्ते यत्पराख्यं वै तस्य मूर्तिस्सदाशिवः । अर्वाचीनाः पराचीना ईश्वरं तं जगुर्बुधाः

ಅಮೂರ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದರ ಮೂರ್ತಿ ಸದಾಶಿವನು. ಹೊರಮುಖರಾಗಲಿ ಒಳಮುಖರಾಗಲಿ—ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅವನನ್ನೇ ಈಶ್ವರನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

शक्तिस्तदैकलेनापि स्वैरं विहरता तनुः । स्वविग्रहात्स्वयं सृष्टा स्वशरीरानपायिनी

ಆ ಶಕ್ತಿ ಒಂದೇ ದೇಹವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ ಅವಳು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 20

प्रधानं प्रकृति तां च मायां गुणवतीं पराम् । बुद्धितत्त्वस्य जननीमाहुर्विकृतिवर्जिताम्

ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ, ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಗುಣಯುಕ್ತ ಪರಮ ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಬುದ್ಧಿತತ್ತ್ವದ ಜನನಿ; ಆದರೆ ತಾನೇ ವಿಕಾರರಹಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 21

सा शक्तिरम्बिका प्रोक्ता प्रकृतिस्सकलेश्वरी । त्रिदेवजननी नित्या मूलकारणमित्युत

ಅವಳು ಶಕ್ತಿ, ‘ಅಂಬಿಕಾ’ ಎಂದು ಘೋಷಿತಳು; ಅವಳೇ ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಮಸ್ತದ ಈಶ್ವರಿ. ಅವಳು ತ್ರಿದೇವರ ನಿತ್ಯ ಜನನಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕಾರಣವೆಂದು ಕೀರ್ತಿತಳು.

Verse 22

अस्या अष्टौ भुजाश्चासन्विचित्रवदना शुभा । राकाचन्द्रसहस्रस्य वदने भाश्च नित्यशः

ಅವಳಿಗೆ ಎಂಟು ಭುಜಗಳಿದ್ದವು; ಅವಳ ಮುಖವು ವಿಚಿತ್ರವೂ ಶುಭಕರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಸಾವಿರ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಚಂದ್ರಗಳಂತೆ ಕಿರಣ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 23

नानाभरणसंयुक्ता नानागतिसमन्विता । नानायुधधरा देवी फुल्लपंकजलोचना

ದೇವಿ ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ನಾನಾ ಮನೋಹರ ಗತಿಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತಳಾಗಿ; ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು, ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಳಿದ ಕಮಲಗಳಂತಿದ್ದವು.

Verse 24

अचिंत्यतेजसा युक्ता सर्वयोनिस्समुद्यता । एकाकिनी यदा माया संयोगाच्चाप्यनेकिका

ಅಚಿಂತ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಆ ಮಾಯೆ—ಸರ್ವಯೋನಿಗಳ ಜನನಿ—ಉದಯವಾಯಿತು. ಸ್ವಭಾವತಃ ಅವಳು ಏಕಾಕಿನಿ, ಏಕವೇ; ಆದರೆ ಪ್ರಭುಶಕ್ತಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅನೇಕರೂಪಿಣಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.

Verse 25

परः पुमानीश्वरस्स शिवश्शंभुरनीश्वरः । शीर्षे मन्दाकिनीधारी भालचन्द्रस्त्रिलोचनः

ಅವನೇ ಪರಮಪುರುಷ, ಈಶ್ವರ—ಶಿವ, ಶಂಭು, ಯಾರಿಗೂ ಅಧೀನನಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರನು. ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಂದಾಕಿನಿ (ದಿವ್ಯ ಗಂಗೆ) ಧಾರಿತ; ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ; ಅವನು ತ್ರಿಲೋಚನನು.

Verse 26

पंचवक्त्रः प्रसन्नात्मा दशबाहुस्त्रिशूलधृक् । कर्पूरगौरसुसितो भस्मोद्धूलितविग्रहः

ಆ ಮಂಗಳಕರ ಪ್ರಭು ಪಂಚವಕ್ತ್ರನಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮನಾಗಿ, ದಶಬಾಹುಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ಗೌರ-ಶುಭ್ರ, ಅವನ ದಿವ್ಯ ದೇಹವು ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 27

युगपच्च तया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा । शिवलोकाभिधं क्षेत्रं निर्मितं तेन ब्रह्मणा

ಆಗ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಶಿವಲೋಕ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 28

तदेव काशिकेत्येतत्प्रोच्यते क्षेत्रमुत्तमम् । परं निर्वाणसंख्यानं सर्वोपरि विराजितम्

ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷೇತ್ರವು ‘ಕಾಶಿಕಾ’ (ಕಾಶೀ) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅದು ಪರಮ ನಿರ್ವಾಣ—ಮುಕ್ತಿಯ ಪರಮ ಧಾಮ—ಎಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 29

ताभ्यां च रममाणाभ्यां च तस्मिन्क्षेत्रे मनोरमे । परमानंदरूपाभ्यां परमानन्दरूपिणी

ಆ ಮನೋಹರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ (ಶಕ್ತಿ) ಕೂಡ ಅವನೊಂದಿಗೆ ದಿವ್ಯಾನಂದದಲ್ಲಿ ಏಕತ್ವದಿಂದ ನೆಲಸಿದಳು।

Verse 30

मुने प्रलयकालेपि न तत्क्षेत्रं कदाचन । विमुक्तं हि शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः

ಓ ಮುನೇ, ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವಾ ಅದನ್ನು ಕದಾಚಿತ್ ಬಿಡದ ಕಾರಣ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’—‘ಎಂದೂ ಬಿಡದ’—ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 31

अस्यानन्दवनं नाम पुराकारि पिनाकिना । क्षेत्रस्यानंदहेतुत्वादविमुक्तमनंतरम्

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ವನವನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕೀ (ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಶಿವ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಆನಂದವನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಮತ್ತು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ, ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ‘ಅವಿಮುಕ್ತ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 32

अथानन्दवने तस्मिञ्च्छिवयो रममाणयोः । इच्छेत्यभूत्सुरर्षे हि सृज्यः कोप्यपरः किल

ನಂತರ, ಹೇ ದೇವರ್ಷೇ, ಆ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ಶಿವಶಕ್ತಿಗಳು ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ‘ಇಚ್ಛೆ’ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಉದಯವಾಯಿತು; ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಸೃಜ್ಯ ಸತ್ತ್ವವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

यस्मिन्यस्य महाभारमावां स्वस्वैरचारिणौ । निर्वाणधारणं कुर्वः केवलं काशिशायिनौ

ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದೆವು; ಆದರೂ ನಿರ್ವಾಣಧಾರಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಕೇವಲ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದೆವು।

Verse 34

स एव सर्वं कुरुतां स एव परिपातु च । स एव संवृणोत्वं ते मदनुग्रहतस्सदा

ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಲಿ, ಅವನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನೇ ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಕಾಪಾಡಲಿ।

Verse 35

चेतस्समुद्रमाकुंच्य चिंताकल्लोललोलितम् । सत्त्वरत्नं तमोग्राहं रजोविद्रुमवल्लितम्

ಚಿಂತೆಯ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಅಲುಗಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಕುಚಿಸಿ (ಪರಿಶೀಲಿಸು)—ಅದರೊಳಗೆ ಸತ್ತ್ವರತ್ನವಿದೆ, ತಮೋಗ್ರಾಹವಿದೆ, ರಜೋವಿದ್ರುಮಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ।

Verse 36

यस्य प्रसादात्तिष्ठावस्सुखमानंदकानने । परिक्षिप्तमनोवृत्तौ बहिश्चिंतातुरे सुखम्

ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಜೀವನು ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ; ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳು ಚದುರಿದರೂ, ಹೊರಗಿನ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾದರೂ, ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ಸುಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 37

संप्रधार्य्येति स विभुस्तया शक्त्या परेश्वरः । सव्ये व्यापारयांचक्रे दशमेंऽगेसुधासवम्

ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಆ ಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಅಮೃತಸಮಾನ ಸಾರವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದನು; ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮದ ದಶಮ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 38

ततः पुमानाविरासीदेकस्त्रैलोक्यसुंदरः । शांतस्सत्त्वगुणोद्रिक्तो गांभीर्य्यामितसागरः

ಆಮೇಲೆ ತ್ರಿಲೋಕಕ್ಕೂ ಸುಂದರನಾದ ಒಬ್ಬ ದಿವ್ಯ ಪುರುಷನು ಪ್ರಕಟನಾದನು—ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ, ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ಸಾಗರದಂತೆ ಗಂಭೀರನು।

Verse 39

तथा च क्षमया युक्तो मुनेऽलब्धोपमो ऽभवत् । इन्द्रनीलद्युतिः श्रीमान्पुण्डरीकोत्तमेक्षणः

ಹೀಗೆ, ಮುನೇ, ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಅವನು ಉಪಮೆಯಿಲ್ಲದವನಾದನು—ಇಂದ್ರನೀಲದಂತೆ ಕಾಂತಿಮಾನ್, ಶ್ರೀಮಂತ, ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪದ್ಮದಂತೆ ನೇತ್ರಗಳಿರುವವನು।

Verse 40

सुवर्णकृतिभृच्छ्रेष्ठ दुकूलयुगलावृतः । लसत्प्रचंडदोर्दण्डयुगलोह्यपराजितः

ಅವನು ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧಾರಕನು, ಉತ್ತಮ ದುಕೂಲದ ಜೋಡಿಯಿಂದ ಆವೃತನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಎರಡು ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಜೇಯನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 41

ततस्स पुरुषश्शंभुं प्रणम्य परमेश्वरम् । नामानि कुरु मे स्वामिन्वद कर्मं जगाविति

ಆಮೇಲೆ ಆ ಪುರುಷನು ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಸ್ವಾಮೀ, ನನಗೆ ನಾಮಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ; ನನ್ನ ನಿಯತ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿ.”

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वचनम्प्राह शंकरः प्रहसन्प्रभुः । पुरुषं तं महेशानो वाचा मेघगभीरया

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಮಹೇಶಾನನು ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಆ ಪುರುಷನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 43

शिव उवाच । विष्ण्वितिव्यापकत्वात्ते नाम ख्यातं भविष्यति । बहून्यन्यानि नामानि भक्तसौख्यकराणि ह

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವದಿಂದ ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಖ-ಶಾಂತಿ ನೀಡುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು ನಿನಗೆ ದೊರೆಯುವವು.

Verse 44

तपः कुरु दृढो भूत्वा परमं कार्यसाधनम् । इत्युक्त्वा श्वासमार्गेण ददौ च निगमं ततः

ದೃಢನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು; ಅದೇ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ಪರಮ ಸಾಧನ. ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರು ಶ್ವಾಸಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನಿಗಮ (ವೇದಪ್ರಕಾಶ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು.

Verse 46

दिव्यं द्वादश साहस्रं वर्षं तप्त्वापि चाच्युतः । न प्राप स्वाभिलषितं सर्वदं शंभुदर्शनम्

ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ ಅಚ್ಯುತನು ಸರ್ವದಾತ ಶಂಭುವಿನ ಇಷ್ಟದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 47

तत्तत्संशयमापन्नश्चिंतितं हृदि सादरम् । मयाद्य किं प्रकर्तव्यमिति विष्णुश्शिवं स्मरन्

ಮರುಮರು ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು; ವಿಷ್ಣು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಮನನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 48

एतस्मिन्नंतरे वाणी समुत्पन्ना शिवाच्छुभा । तपः पुनः प्रकर्त्तव्यं संशयस्यापनुत्तये

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಂದ ಶುಭವಾದ ವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು— “ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು.”

Verse 49

ततस्तेन च तच्छ्रुत्वा तपस्तप्तं सुदारुणम् । बहुकालं तदा ब्रह्मध्यानमार्गपरेण हि

ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ದಿವ್ಯ ಧ್ಯಾನವಿಧಿಯಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 50

ततस्स पुरुषो विष्णुः प्रबुद्धो ध्यानमार्गतः । सुप्रीतो विस्मयं प्राप्तः किं यत्तव महा इति

ಆಗ ಆ ಪುರುಷನು—ವಿಷ್ಣು—ಧ್ಯಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡನು. ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಹೇಳಿದನು— “ಇದು ಏನು? ನಿನಗೆ ಸೇರಿದ ಈ ಮಹತ್ತ್ವವೇನು?”

Verse 51

परिश्रमवतस्तस्य विष्णोः स्वाङ्गेभ्य एव च । जलधारा हि संयाता विविधाश्शिवमायया

ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವದೇಹಾಂಗಗಳಿಂದಲೇ ಜಲಧಾರೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು; ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವು ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 52

अभिव्याप्तं च सकलं शून्यं यत्तन्महामुने । ब्रह्मरूपं जलमभूत्स्पर्शनात्पापनाशनम्

ಓ ಮಹಾಮುನೇ, ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಶೂನ್ಯವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ, ಜಲವು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅದರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 53

तदा श्रांतश्च पुरुषो विष्णुस्तस्मिञ्जले स्वयम् । सुष्वाप परम प्रीतो बहुकालं विमोहितः

ಆಗ ಆ ಪುರುಷನೇ—ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಃ—ಆ ಜಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾಂತನಾದನು. ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿದ್ರಿಸಿದನು; ಬಹುಕಾಲ ಮೋಹಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು।

Verse 54

नारायणेति नामापि तस्यसीच्छ्रुतिसंमतम् । नान्यत्किंचित्तदा ह्यासीत्प्राकृतं पुरुषं विना

ಆ (ಪರಮ ತತ್ತ್ವ)ಕ್ಕೆ ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂಬ ನಾಮವೂ ಶ್ರುತಿ-ಸಮ್ಮತವೆಂದು ಅಂಗೀಕೃತವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯ ಪ್ರಾಕೃತ ಪುರುಷನ ಹೊರತು ಮತ್ತೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ।

Verse 55

एतस्मिन्नन्तरे काले तत्त्वान्यासन्महात्मनः । तत्प्रकारं शृणु प्राज्ञ गदतो मे महामते

ಈ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಹೇ ಪ್ರಾಜ್ಞ, ನಾನು ಹೇಳುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಅವಿರ್ಭಾವ ವಿಧವನ್ನು ಕೇಳು, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ।

Verse 56

प्रकृतेश्च महानासीन्महतश्च गुणास्त्रयः । अहंकारस्ततो जातस्त्रिविधो गुणभेदतः

ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಮಹಾನ್ (ಮಹತ್) ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಮಹತ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ನಂತರ ಗುಣಭೇದದಿಂದ ತ್ರಿವಿಧ ಅಹಂಕಾರವು ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 58

तत्त्वानामिति संख्यानमुक्तं ते ऋषिसत्तम । जडात्मकञ्च तत्सर्वं प्रकृतेः पुरुषं विना

ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಜಡಸ್ವರೂಪವೇ; ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷ (ಚೈತನ್ಯತತ್ತ್ವ) ಇಲ್ಲ.

Verse 59

तत्तदैकीकृतं तत्त्वं चतुर्विंशतिसंख्यकम् । शिवेच्छया गृहीत्वा स सुष्वाप ब्रह्मरूपके

ಹೀಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿ, ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನೊಳಗೆ ಗ್ರಹಿಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.