Adhyaya 20
Rudra SamhitaSrishti KhandaAdhyaya 2062 Verses

शिवागमन-नाद-समागमः (Śiva’s Advent, the Drum-Sound, and the Cosmic Assembly)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಕುಬೇರನ ಪ್ರಸಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಗಮನದ ಆದರ್ಶ ಕಥೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಕುಬೇರನಿಗೆ ನಿಧಿಪತಿತ್ವದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಕಟ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ—ರುದ್ರನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೃದಯಜನ್ಯ ಪೂರ್ಣಾಂಶ, ನಿರ್ಮಲ, ಪರಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಭಿನ್ನ; ಹರಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸೇವಿಸುವವನಾದರೂ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಪರ. ರುದ್ರನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕುಬೇರಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಭಾವದಿಂದ ವಾಸಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವನು ಢಕ್ಕೆಯ ಘನವಾದ ಅದ್ಭುತ ನಾದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಆಹ್ವಾನವೂ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವರುಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಆಗಮ-ನಿಗಮಗಳ ಮೂರ್ತರೂಪಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸುರಾಸುರರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳ ಪ್ರಮಥ-ಗಣಗಳು ಉತ್ಸವದಂತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಗಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತನ್ನು ಗಣನೆಮಾಡಿ ಶಿವಗಣಗಳ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಾರದ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಶಿವನ ಮಂಗಳಕರ ಆಗಮನದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು. ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅದು ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 2

निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः

ನಿಧಿಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯದ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ವರದಾತ ಕುಬೇರನು ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಆಗ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 3

विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्

ವಿದ್ಯಾಂಗಜವಾದ ನನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವೇ ಪ್ರಳಯಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವದು. ಆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನಾನು ಗುಹ್ಯಕಾಲಯವಾದ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.

Verse 4

रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन

ರುದ್ರನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು—ನನ್ನ ಪೂರ್ಣಾಂಶ—ಬ್ರಹ್ಮನ ಫಲಪ್ರದ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅತೀತನು. ಹರಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಸೇವಿಸುವವನು; ನನ್ನಿಂದ ಅಭಿನ್ನ, ನಿರಂಜನನು.

Verse 5

तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्

ಆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸುಹೃದನಾಗಿ ನಾನು ವಿಹರಿಸುವೆನು. ಕುಬೇರನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುವೆನು.

Verse 6

इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮುಂದಾಗಲು ಉತ್ಸುಕನಾದ ಆ ರುದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಢಕ್ಕೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದನು; ಅದರ ನಾದವೇ ಪರಮಗತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಶುಭಗತಿಯ ನಾದರೂಪವಾಯಿತು।

Verse 7

त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः

ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಧ್ವನಿ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆಹ್ವಾನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ನಾದವು ವಿಚಿತ್ರ—ಗಂಭೀರ, ಸಾಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಸ್ವರಯುತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ತೆರಳಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಮ-ನಿಗಮಗಳ ಮೂರ್ತಿರೂಪರಾದ ಸಿದ್ಧರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು।

Verse 9

सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರು, ಅಸುರರು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲರೂ ಉತ್ಸವಭಾವದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮಥರೂ ಸಹ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ ಬಂದರು.

Verse 10

गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु

ಆ ಗಣರೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು; ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತರು. ಈಗ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಕೇಳು.

Verse 11

अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च

ಆಗ ಗಣೇಶ್ವರ ಶಂಖಕರ್ಣನು ಒಂದು ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಕೇಕರಾಕ್ಷನು ಹತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು; ವಿಕೃತನು ಕೂಡ ಎಂಟು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 12

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च

ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಶಾಖನು, ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪಾರಿಯಾತ್ರಕನು, ಆರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸರ್ವಾಂತಕನು, ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಿಂದ ದುಂದುಭನೂ (ಉತ್ಪನ್ನನಾದ).

Verse 13

जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः

ಜಾಲಂಕನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಅವನು ಹನ್ನೆರಡು ಕೋಟಿ (ಅನುಚರ) ಗಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸಮದನು ಏಳು ಕೋಟಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನು; ವಿಕೃತಾನನನೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 14

पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा

ಐದು (ಕೋಟಿ)ಗಳಿಂದ ಕಪಾಲಿಯೇ; ಆರು (ಕೋಟಿ)ಗಳಿಂದ ಶುಭವಾದ ಸಂದಾರಕನು. ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕ ಮತ್ತು ಕುಂಡಕವೂ ಇರುವರು.

Verse 15

विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः

ವಿಷ್ಟಂಭನು ಎಂಟು (ಅಂಶ/ಶಕ್ತಿಗಳು) ಜೊತೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು; ಚಂದ್ರತಾಪನನೂ ಎಂಟಿನೊಂದಿಗೆ—ನಿಯತ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿ-ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದನು.

Verse 16

महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

ಶಿವಗಣಾಧಿಪತಿ ಗಣಪನು, ಸಹಸ್ರ ಮಹಾಕೇಶಧಾರಿ ಸೇವಕರಿಂದ—ನಿಜವಾಗಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಗಣಗಳಿಂದ—ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು।

Verse 17

कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै

ಕುಂಡಿಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಶುಭವಾದ ಪರ್ವತಕನನ್ನೂ. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಾಲಕನನ್ನೂ (ಪೂಜಿಸಬೇಕು); ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೂರಾರು ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ.

Verse 18

अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः

ಅಗ್ನಿಮುಖರಾದ ಶತಕೋಟಿ (ಗಣರು) ಇದ್ದರು; ಆದಿತ್ಯಮೂರ್ಧರಾದ ಒಂದು ಕೋಟಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಧನಾವಹನು—ಧನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ದಾನಮಾಡುವವನು—ಇಂತೆ ಈ ಮಹಾವಿಭೂತಿಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 19

सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः

ಸನ್ನಾಹನು ನೂರರಷ್ಟು (ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ) ಇದ್ದನು; ಕುಮುದನು ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ; ಅಮೋಘ ಮತ್ತು ಕೋಕಿಲನೂ (ಇದ್ದರು); ಸుమಂತ್ರಕನು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿಯಾಗಿ—ಇಂತೆ ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅನುಚರರು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 20

काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಟರೂಪ ‘ಕಾಕಪಾದ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ. ಅರವತ್ತು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಪ್ರಭು ‘ಸಂತಾನಕ’ ಹಾಗೂ ಒಂಬತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ‘ಮಹಾಬಲ’; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮಧು’, ‘ಪಿಂಗ’, ‘ಪಿಂಗಲ’ ಕೂಡ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು।

Verse 21

नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः

ನೀಲನು ತೊಂಬತ್ತು ಕೋಟಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ಣಭದ್ರನು ದೇವೇಶರ ಗಣಗಳ ನಾಯಕ. ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರನೂ ಏಳು ಕೋಟಿಗಳ ಅಧಿನಾಯಕನು.

Verse 22

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै

ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಸಹಸ್ರ-ಸಹಸ್ರ ಗಣಗಳ ಶತ-ವಿಂಶತಿ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಗಮನಾರ್ಥವಾಗಿ.

Verse 23

काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः

ಇವರಲ್ಲಿ ಕಾಷ್ಠಾಗೂಢನು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಕೇಶ ಮತ್ತು ವೃಷಭ. ಚೈತ್ರನು ಏಳು ಕೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ಈ ಪ್ರಭು ನಕುಲೀಶನು.

Verse 24

लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

ಲೋಕಾಂತಕನು ದೀಪ್ತಾತ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ದೈತ್ಯಾಂತಕನು ದೈತ್ಯನಾಶಕ ಪ್ರಭು. ದೇವ ಭೃಂಗೀ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಿಟಿ—ಇವರೆಲ್ಲ ದೇವದೇವ ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯರು.

Verse 25

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः

‘ಅಶನಿರ್ಭಾನುಕ’ ಕೂಡ ಇದ್ದನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅರವತ್ತುನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ‘ಸನಾತನ’ (ಪ್ರಧಾನ) ಕೂಡ. ನಂದೀಶ್ವರನು ಗಣಾಧೀಶ; ಅವನ ಮಹಾಬಲ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಸಮಾನ.

Verse 26

एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः

ಇವರೂ ಇತರ ಗಣಪರೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತರು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು. ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಸ್ರಹಸ್ತರು, ಜಟಾಮುಕुटಧಾರಿಗಳು.

Verse 27

सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

ಎಲ್ಲರೂ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಾವತಂಸ ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ನೀಲಕಂಠರು, ತ್ರಿಲೋಚನರು. ಹಾರ, ಕುಂಡಲ, ಕೇಯೂರ, ಮುಕುಟಾದಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರು.

Verse 28

ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः

ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣುಗಳಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವರು; ಅಣಿಮಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿರುವ ಗಣಸಮೂಹಗಳಿಂದ ವೃತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಗಣೇಶ್ವರರು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 29

एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः

ಆ ಇತರ ಗಣಾಧಿಪತಿಗಳು ಮಹಾತ್ಮರು, ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು. ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರು, ಶ್ರೀಶಿವದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ.

Verse 30

गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಅವರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪರಮ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಂತರು.

Verse 31

इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः

ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮಹೇಶನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ಕುಬೇರನ ಪವಿತ್ರ ನಿವಾಸವಾದ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 32

कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः

ಕುಬೇರನೂ ಬಂದಿದ್ದ ಶಂಭುವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆದರದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ, ನಾನಾ ವಿಧದ ಉಪಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 33

ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे

ಅನಂತರ ಅವನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಇತರ ಗಣಗಳನ್ನೂ ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಶಿವನ ತೋಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಶಿವಾನುಗರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ ಅರ್ಚಿಸಿದನು.

Verse 34

अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಮನಸ್ಸಿನ ಶಂಭು ಕುಬೇರನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಆಶೀರ್ವಾದಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನ ಶಿರೋಭಾಗವನ್ನು ಘ್ರಾಣಿಸಿದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಕಾನಗರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೀಯೇ ನೆಲೆಸಿದನು.

Verse 35

शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्

ಆಗ ಪ್ರಭುವು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು— ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡು; ನಾನಾ ಭಕ್ತರ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತನ್ನದಕ್ಕೂ ಇತರರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಸಮుచಿತ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು।

Verse 36

विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया

ಹೇ ಮುನಿಯೇ! ನಂತರ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಶಂಭುವಿನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 37

अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा

ಆಗ ಹರಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಶಂಭು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು।

Verse 38

कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः

ಕುಬೇರನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಶುಭಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಪರಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು।

Verse 39

अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्

ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಪ್ರಭುವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸನಾಥರಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ವಿಷ್ಣುಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಿದ್ಧರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಮಂಗಳಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು।

Verse 40

समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು; ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಮಂಗಳಕರ ನೀರಾಜನ (ಆರತಿ) ಮಾಡಿದರು।

Verse 41

तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः

ಆಗ, ಓ ಮುನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಮಂಗಳದ ಆಶ್ರಯವಾಗುವಂತೆ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು; ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಅಪ್ಸರಸರು ಗಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 42

जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः

ಅಲ್ಲಿ ‘ಜಯ’ ಎಂಬ ಘೋಷವೂ ‘ನಮಃ’ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತಗೊಂಡು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿ ಮೂಡಿತು; ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಸುಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು।

Verse 43

स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्

ಆಗ ಶಂಭು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ ಅಪಾರ ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರು।

Verse 44

अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्

ಆಗ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಇತರ ದಿವ್ಯಸತ್ತ್ವಗಳೂ, ತಮತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪ್ರಿಯ ವಚನಗಳಿಂದ ಲೋಕಮಂಗಳಕರನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 45

प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः

ಅವರ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವನು ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭುವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ವರಗಳನ್ನೂ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 46

शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆಗ ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರು ಹರ್ಷಿತರಾದರು; ನಾನೂ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋದೆನು.

Verse 47

उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆಸನದಲ್ಲಿ (ಶಯ್ಯಾಸನದಲ್ಲಿ) ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಶಂಭು ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದನು. ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಬೋಧಿಸಿ ಮಹಾಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 48

शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಹರೇ, ಹೇ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮ), ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರೇ! ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು. ನೀವು ದೇವೋತ್ತಮರು; ಸದಾ ತ್ರಿಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ-ಪ್ರವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದೀರಿ.

Verse 49

गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा

ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸದಾ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ. ನಾನೇ ಸುಖಪ್ರದಾತನು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸದಾ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ

ಶಂಭುವಿನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆಳವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಾನು ಮತ್ತು ಹರಿ ಸಂತೋಷಚಿತ್ತದಿಂದ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದೆವು.

Verse 51

तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಶಂಕರನು ಆನಂದದಿಂದ ನಿಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಅವನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಶುಭ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 52

शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸಖಾ! ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ಬಂದ ನಿನ್ನ ಆಗಮನದಿಂದಲೂ ನಾನು ವಶನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಹೇ ನಿರ್ದೋಷನೇ, ನಾನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಸಹಾಯಕನು.

Verse 53

इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः

ಶಂಭುವಿನ (ಶಿವನ) ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುಬೇರನು ಹೃದಯದಿಂದ ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು. ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 54

स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः

ಪರ್ವತೋತ್ತಮ ಕೈಲಾಸಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಶಂಭುವು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಯೋಗನಿರತರಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 55

क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 56

क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೈಲಾಸದ ಶುಭ್ರ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ-ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು, ನಾನಾವಿಧ ದಿವ್ಯ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆನಂದವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 57

इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः

ಹೀಗೆ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು, ನಾನಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ತನ್ನದೇ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 58

नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्

ಕೆಲಕಾಲ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪತ್ನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದನು; ನಂತರ ದಕ್ಷನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅವನು ಪಡೆದನು।

Verse 59

विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः

ಹೇ ದೇವರ್ಷಿ, ಮಹೇಶ್ವರನು ದಕ್ಷಪುತ್ರಿ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ಕ್ರೀಡಿಸಿದನು; ಲೋಕಾಚಾರ-ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ಸಂತೃಪ್ತನೂ ಸುಖಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು।

Verse 60

इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನಗೆ ರುದ್ರನ ಈ ಅವತಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಕೈಲಾಸಾಗಮನ ಮತ್ತು ನಿಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಖ್ಯವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 61

तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा

ಆ ವೃತ್ತಾಂತದೊಳಗಿನ ದಿವ್ಯಲೀಲೆಯೂ—ಜ್ಞಾನವರ್ಧಿನಿ—ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ವ ಧರ್ಮ್ಯಕಾಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 62

इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः

ಯಾರು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೋಗಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।

Frequently Asked Questions

Brahmā recounts Śiva/Rudra’s intentional advent to Kailāsa in connection with Kubera—after granting him nidhipatva—signaled by the sounding of Rudra’s ḍhakkā that summons a vast cosmic assembly.

Nāda functions as a revelatory trigger: it is not merely sound but a metaphysical summons that aligns beings across lokas, indicating that divine presence is recognized through an epistemic “call” that gathers and orders consciousness and cosmos.

Rudra is presented as heart-born from Brahmā yet a full, stainless portion—served by Viṣṇu and Brahmā—while remaining non-different from the supreme; his form is adopted deliberately for līlā, friendship, tapas, and cosmic administration.