लिङ्गपूजनसंक्षेपः (Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi)
ಅಧ್ಯಾಯ 11ರಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನನ್ನು ಶೈವಕಥೆಯ ಪಾವನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಿಂಗೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಮಂಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಶ್ರವಣದಿಂದ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾ–ನಾರದ ಸಂವಾದದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವಂತೆ ಶಿವಾರ್ಚನ-ವಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸೂತನು ಇದನ್ನು ‘ರಹಸ್ಯ’ವೆಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನು ಕೇಳಿ-ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೇಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಾಸ–ಸನತ್ಕುಮಾರ–ಉಪಮನ್ಯು–ಕೃಷ್ಣ–ಬ್ರಹ್ಮ–ನಾರದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮವಾಣಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಲಿಂಗಪೂಜೆ ಅತಿವಿಸ್ತಾರವಾದುದು—ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಅಧ್ಯಾಯವು ಶ್ರವಣದ ತಾರಕತ್ವ, ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮಾಣ್ಯ, ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರಪೂರ್ಣ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । श्राविताद्याद्भुता शैवकथा परमपावनी
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರ ಮಹಾಭಾಗ, ವ್ಯಾಸಶಿಷ್ಯ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇಂದು ನೀವು ನಮಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಪರಮಪಾವನ ಶೈವಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ.
Verse 2
तत्राद्भुता महादिव्या लिंगोत्पत्तिः श्रुता शुभा । श्रुत्वा यस्याः प्रभावं च दुःखनाशो भवेदिह
ಅಲ್ಲಿ ಲಿಂಗೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಶುಭ, ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಮಹಾದಿವ್ಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದರೆ, ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ದುಃಖ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 3
ब्रह्मनारदसंवादमनुसृत्य दयानिधे । शिवार्चनविधिं ब्रूहि येन तुष्टो भवेच्छिवः
ಹೇ ದಯಾನಿಧೇ! ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಶಿವನು ತೃಪ್ತನಾಗುವಂತೆ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸು।
Verse 4
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैर्वा पूज्यते शिवः । कथं कार्यं च तद् ब्रूहि यथा व्यासमुखाच्छ्रुतम्
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು, ವ್ಯಾಸಮುಖದಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ।
Verse 5
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां शर्मदं श्रुतिसंमतम् । उवाच सकलं प्रीत्या मुनि प्रश्नानुसारतः
ಅವರ ವಚನ—ಶಾಂತಿದಾಯಕವೂ ಶ್ರುತಿಸಮ್ಮತವೂ—ಎಂದು ಕೇಳಿ ಮುನಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।
Verse 6
सूत उवाच । साधु पृष्टं भवद्भिश्च तद्रहस्यं मुनीश्वराः । तदहं कथयाम्यद्य यथाबुद्धि यथाश्रुतम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಆ ಪವಿತ್ರ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ನೀವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ಯಥಾಬುದ್ಧಿ, ಯಥಾಶ್ರುತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 7
भवद्भिः पृच्छयते तद्वत्तथा व्यासेन वै पुरा । पृष्टं सनत्कुमाराय तच्छ्रुतं ह्युपमन्युना
ನೀವು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದೇ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಸನತ್ಕುಮಾರರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು; ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಉಪಮನ್ಯು ನಿಜವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದನು।
Verse 8
ततो व्यासेन वै श्रुत्वा शिवपूजादिकं च यत् । मह्यं च पाठितं तेन लोकानां हितकाम्यया
ಅನಂತರ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಶಿವಪೂಜಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳಿ, ಲೋಕಹಿತಕಾಮನೆಯಿಂದ ಅವರು ನನಗೂ ಅದನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಬೋಧಿಸಿದರು।
Verse 9
तच्छ्रुतं चैव कृष्णेन ह्युपमन्योर्महात्मनः । तदहं कथयिष्यामि यथा ब्रह्मावदत्पुरा
ಅದೇ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಉಪಮನ್ಯುವಿನಿಂದ ಕೃಷ್ಣನೂ ಕೇಳಿದ್ದನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಈಗ ನಾನು ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 10
ब्रह्मोवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि संक्षेपाल्लिंगपूजनम् । वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरान्मुने
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಾರದ, ಕೇಳು; ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗಪೂಜೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಮುನೇ, ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 11
इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधिवर्णनो नामैकादशोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಥಮಖಂಡ ಸೃಷ್ಟ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವಪೂಜಾವಿಧಿವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಏಕಾದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Verse 12
दारिद्र्यं रोगदुःखं च पीडनं शत्रुसंभवम् । पापं चतुर्विधं तावद्यावन्नार्चयते शिवम्
ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ರೋಗದಿಂದಾದ ದುಃಖ, ಪೀಡನೆ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಷ್ಟ—ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪಾಪಗಳು ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ।
Verse 13
सम्पूजिते शिवे देवे सर्वदुःखं विलीयते । संपद्यते सुखं सर्वं पश्चान्मुक्तिरवाप्यते
ದೇವಾಧಿದೇವ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಮಸ್ತ ಸುಖಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಮೋಕ್ಷವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 14
ये वै मानुष्यमाश्रित्य मुख्यं संतानतस्सुखम् । तेन पूज्यो महादेवः सर्वकार्यार्थसाधकः
ಮಾನವಜೀವನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸಂತಾನಸুখವನ್ನೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರಿಗೆ ಮಹಾದೇವನು ಪೂಜ್ಯನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವನು.
Verse 15
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्राश्च विधिवत्क्रमात् । शंकरार्चां प्रकुर्वंतु सर्वकामार्थसिद्धये
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು—ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಶಂಕರನ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಲಿ; ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 16
प्रातःकाले समुत्थाय मुहूर्ते ब्रह्मसंज्ञके । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा शंभोश्चैव तथा पुनः
ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಎದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗುರುವಿನ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಶಂಭು (ಶಿವ)ನನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.
Verse 17
तीर्थानां स्मरणं कृत्वा ध्यानं चैव हरेरपि । ममापि निर्जराणां वै मुन्यादीनां तथा मुने
ಓ ಮುನಿಯೇ, ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸು—ಅಮರ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಮುನಿಗಳಾದಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ।
Verse 18
ततः स्तोत्रं शुभं नाम गृह्णीयाद्विधिपूर्वकम् । ततोत्थाय मलोत्सर्गं दक्षिणस्यां चरेद्दिशि
ಅನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ಶುಭ’ ಎಂಬ ಮಂಗಳಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಎದ್ದು ದೇಹಮಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 19
एकान्ते तु विधिं कुर्यान्मलोत्सर्गस्स यच्छ्रुतम् । तदेव कथयाम्यद्य शृण्वाधाय मनो मुने
ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಂತೆ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ನಿಯಮವನ್ನು ಇಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಓ ಮುನಿಯೇ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಕೇಳು.
Verse 20
शुद्धां मृदं द्विजो लिप्यात्पंचवारं विशुद्धये । क्षत्रियश्च चतुर्वारं वैश्यो वरत्रयं तथा
ಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಜನು ಶುದ್ಧ ಮಣ್ಣನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ, ವೈಶ್ಯನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 21
शूद्रो द्विवारं च मृदं गृह्णीयाद्विधिशुद्धये । गुदे वाथ सकृल्लिंगे वारमेकं प्रयत्नतः
ಶೂದ್ರನು ವಿಧಿಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಗುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಕ್ಕೂ ಒಂದು ಬಾರಿ—ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 22
दशवारं वामहस्ते सप्तवारं द्वयोस्तथा । प्रत्येकम्पादयोस्तात त्रिवारं करयोः पुनः
ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಲೇಪಿಸು. ನಂತರ, ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ, ಮತ್ತೆ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಲೇಪಿಸು।
Verse 23
स्त्रीभिश्च शूद्रवत्कार्यं मृदाग्रहणमुत्तमम् । हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य पूर्ववन्मृदमाहरेत्
ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಶೂದ್ರರಂತೆ ಶೌಚಾರ್ಥವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೃದ್ಗ್ರಹಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದು, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
Verse 24
दंतकाष्ठं ततः कुर्यात्स्ववर्णक्रमतो नरः
ನಂತರ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ವರ್ಣಕ್ರಮದಂತೆ ದಂತಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
Verse 25
विप्रः कुर्याद्दंतकाष्ठं द्वादशांगुलमानतः । एकादशांगुलं राजा वैश्यः कुर्याद्दशांगुलम्
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ರಾಜ (ಕ್ಷತ್ರಿಯ) ಹನ್ನೊಂದು ಅಂಗುಲದದು; ವೈಶ್ಯನು ಹತ್ತು ಅಂಗುಲದದು ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 26
शूद्रो नवागुलं कुर्यादिति मानमिदं स्मृतम् । कालदोषं विचार्य्यैव मनुदृष्टं विवर्जयेत्
ಸ್ಮೃತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಶೂದ್ರನು ಒಂಬತ್ತು ಅಂಗುಲ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಕಾಲ-ದೇಶಾದಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಮನುವಿನ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನನುಕೂಲವಾದುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Verse 27
षष्ट्याद्यामाश्च नवमी व्रतमस्तं रवेर्दिनम् । तथा श्राद्धदिनं तात निषिद्धं रदधावने
ಓ ತಾತ! ಷಷ್ಠಿ ಮೊದಲಾದ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ, ನವಮಿಯಲ್ಲಿ, ವ್ರತದಿನದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧದಿನದಲ್ಲಿ—ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಂತಧಾವನ (ದಾತುನಿಂದ ಹಲ್ಲು ತೊಳೆಯುವುದು) ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Verse 28
स्नानं तु विधिवत्कार्यं तीर्थादिषु क्रमेण तु । देशकालविशेषेण स्नानं कार्यं समंत्रकम्
ಸ್ನಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು—ತೀರ್ಥಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ. ದೇಶ-ಕಾಲದ ವಿಶೇಷಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 29
आचम्य प्रथमं तत्र धौतवस्त्रेण चाधरेत् । एकान्ते सुस्थले स्थित्वा संध्याविधिमथाचरेत्
ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಒರೆಸಬೇಕು. ನಂತರ ಏಕಾಂತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು॥
Verse 30
यथायोग्यं विधिं कृत्वा पूजाविधिमथारभेत् । मनस्तु सुस्थिरं कृत्वा पूजागारं प्रविश्य च
ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು॥
Verse 31
पूजाविधिं समादाय स्वासने ह्युपविश्य वै । न्यासादिकं विधायादौ पूजयेत्क्रमशो हरम्
ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೊದಲು ನ್ಯಾಸಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹರ (ಶ್ರೀಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು॥
Verse 32
प्रथमं च गणाधीशं द्वारपालांस्तथैव च । दिक्पालांश्च सुसंपूज्य पश्चात्पीठं प्रकल्पयेत्
ಮೊದಲು ಗಣಾಧೀಶ ಶ್ರೀಗಣೇಶನನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಾರಪಾಲಕರನ್ನೂ ದಿಕ್ಪಾಲಕರನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಪವಿತ್ರ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು।
Verse 33
अथ वाऽष्टदलं कृत्वा पूजाद्रव्यं समीपतः । उपविश्य ततस्तत्र उपवेश्य शिवम् प्रभुम्
ಅಥವಾ ಅಷ್ಟದಳ ಪದ್ಮಪೀಠವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಪೂಜಾದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪರಮಪ್ರಭು ಶಿವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ ಆಸೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು।
Verse 34
आचमनत्रयं कृत्वा प्रक्षाल्य च पुनः करौ । प्राणायामत्रयं कृत्वा मध्ये ध्यायेच्च त्र्यम्बकम्
ಮೂರು ಬಾರಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಂತರಂಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ ಶಿವನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 35
पंचवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् । सर्वाभरणसंयुक्तं व्याघ्रचर्मोत्तरीयकम्
ಅವನು ಶಿವನನ್ನು ಪಂಚವಕ್ತ್ರ, ದಶಭುಜ, ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವನ್ನು ಉತ್ತರೀಯವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಕಂಡನು।
Verse 36
तस्य सारूप्यतां स्मृत्वा दहेत्पापं नरस्सदा । शिवं ततः समुत्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम्
ಅವನ ದಿವ್ಯ ಸಾರೂಪ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಪಾಪವನ್ನು ದಹಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಶಿವಮೂರ್ತಿ/ಲಿಂಗವನ್ನು ಎತ್ತಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 37
देहशुद्धिं ततः कृत्वा मूल मंत्रं न्यसेत्क्रमात् । सर्वत्र प्रणवेनैव षडंगन्यासमाचरेत्
ಮೊದಲು ದೇಹಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ನಿಂದಲೇ ಷಡಂಗ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Verse 38
कृत्वा हृदि प्रयोगं च ततः पूजां समारभेत् । पाद्यार्घाचमनार्थं च पात्राणि च प्रकल्पयेत्
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಃಪ್ರಯೋಗ (ಧ್ಯಾನಸ್ಥಾಪನೆ) ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಆಚಮನೀಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.
Verse 39
स्थापयेद्विविधान्कुंभान्नव धीमान्यथाविधि । दर्भैराच्छाद्य तैरेव संस्थाप्याभ्युक्ष्य वारिणा
ವಿಧಿಯಂತೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಒಂಬತ್ತು ವಿಧದ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ದರ್ಭೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಅದೇ ದರ್ಭೆಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 40
तेषु तेषु च सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम् । प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान्
ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಸಾಧಕನು ಆ ಎಲ್ಲ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಎಲ್ಲದರ ಮೇಲೂ ತಂಪಾದ ನೀರನ್ನು ಛಿಟಕಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಸಹಿತವಾಗಿ ಜಲಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 41
उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् । जातीकं कोलकर्पूरवटमूल तमालकम्
ಶಿವಪೂಜೆಯ ಪಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಉಶೀರ ಮತ್ತು ಚಂದನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಜಾತಿ (ಮಲ್ಲಿಗೆ), ಕೋಲ, ಕರ್ಪೂರ, ವಟಮೂಲ ಮತ್ತು ತಮಾಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 42
चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके । एतत्सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनान्वितम्
ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅದನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಆಚಮನೀಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು। ನಂತರ ಚಂದನದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜಾಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಂಚಬೇಕು।
Verse 43
पार्श्वयोर्देवदेवस्य नंदीशं तु समर्चयेत् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्विविधैः पूजयेच्छिवम्
ದೇವದೇವನಾದ ಶಿವನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂದೀಶನನ್ನೂ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗಂಧ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೀಪಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।
Verse 44
लिंगशुद्धिं ततः कृत्वा मुदा युक्तो नरस्तदा । यथोचितं तु मंत्रौघैः प्रणवादिर्नमोंतकैः
ನಂತರ ಲಿಂಗಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಉಪಾಸಕನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಂತ್ರಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ನಮಃ’ದಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿ।
Verse 45
कल्पयेदासनं स्वस्तिपद्मादि प्रणवेन तु । तस्मात्पूर्वदिशं साक्षादणिमामयमक्षरम्
ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಮೂಲಕ ಸ್ವಸ್ತಿಪದ್ಮಾದಿ ಪವಿತ್ರ ಆಸನವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಣಿಮಾ-ಶಕ್ತಿರೂಪವಾದ ಅವಿನಾಶಿ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 46
लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा । प्राप्तिश्चैवोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य च
ಲಘಿಮಾ ಸಿದ್ಧಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಮಾ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಉತ್ತರದ ‘ಪತ್ರ’ ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಅಗ್ನಿ-ಕೋಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕಾಮ್ಯ—ಈ ರೀತಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ.
Verse 47
ईशित्वं नैरृतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे । सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते
ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ದಳವು ‘ಈಶಿತ್ವ’ (ಪ್ರಭುತ್ವಶಕ್ತಿ)ಯ ಸೂಚಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಾಯು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ವಶಿತ್ವ’ (ವಶೀಕರಣಶಕ್ತಿ). ಈಶಾನ ಕೋಣದಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವ’. ಮಧ್ಯ ಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ‘ಸೋಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 48
सोमस्याधस्तथा सूर्यस्तस्याधः पावकस्त्वयम् । धर्मादीनपि तस्याधो भवतः कल्पयेत् क्रमात्
ಸೋಮದ ಕೆಳಗೆ ಸೂರ್ಯನು; ಸೂರ್ಯನ ಕೆಳಗೆ ನೀನು—ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ). ಅದರ ಕೆಳಗೂ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧರ್ಮಾದಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
Verse 49
अव्यक्तादि चतुर्दिक्षु सोमस्यांते गुणत्रयम् । सद्योजातं प्रवक्ष्यामीत्यावाह्य परमेश्वरम्
ಅವ್ಯಕ್ತಾದಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸೋಮಮಂಡಲಾಂತದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ—“ಈಗ ಸದ್ಯೋಜಾತವನ್ನು ಪ್ರವಚಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.
Verse 50
वामदेवेन मंत्रेण तिष्ठेच्चैवासनोपरि । सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरोधयेत्
ವಾಮದೇವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು. ರುದ್ರಗಾಯತ್ರಿಯಿಂದ ಪ್ರಭುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ, ಅಘೋರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಿ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು.
Verse 51
ईशानं सर्वविद्यानामिति मंत्रेण पूजयेत् । पाद्यमाचनीयं च विधायार्घ्यं प्रदापयेत्
“ಈಶಾನಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಮ್” ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಆಚನೀಯ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 52
स्थापयेद्विधिना रुद्रं गंधचंदनवारिणा । पञ्चागव्यविधानेन गृह्यपात्रेऽभिमंत्र्य च
ಸುಗಂಧ-ಚಂದನಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
Verse 53
प्रणवेनैव गव्येन स्नापयेत्पयसा च तम् । दध्ना च मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन तु
ಕೇವಲ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಗವ್ಯದಿಂದಲೂ ಹಾಲಿನಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಸರು, ಜೇನು, ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಿಂದಲೂ ಅಭಿಷೇಕಿಸಬೇಕು.
Verse 54
घृतेन तु यथा पूज्य सर्वकामहितावहम् । पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत्
ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳ ಹಿತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪುಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ‘ಓಂ’ ಪ್ರಣವ ಜಪಿಸುತ್ತ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 55
पवित्रजलभाण्डेषु मंत्रैः तोयं क्षिपेत्ततः । शुद्धीकृत्य यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः
ನಂತರ ಸಾಧಕನು ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಜಲಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಬೇಕು. ವಿಧಿಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಜರಗಿಸಬೇಕು.
Verse 56
तावद्दूरं न कर्तव्यं न यावच्चन्दनं क्षिपेत् । तंदुलैस्सुन्दरैस्तत्र पूजयेच्छंकरम्मुदा
ಚಂದನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರೆಗೆ ಪೂಜೆಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಬಾರದು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಅಕ್ಕಿದಾಣಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 57
कुशापामार्गकर्पूर जातिचंपकपाटलैः । करवीरैस्सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः
ಕುಶ, ಅಪಾಮಾರ್ಗ, ಕರ್ಪೂರ, ಜಾತಿ (ಮಲ್ಲಿಗೆ), ಚಂಪಕ, ಪಾಟಲಾ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತ ಕರವೀರ ಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಲಿಕಾ, ಕಮಲ ಮತ್ತು ನೀಲಕಮಲಗಳಿಂದ (ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು).
Verse 58
अपूर्वपुष्पैर्विविधैश्चन्दनाद्यैस्तथैव च । जलेन जलधाराञ्च कल्पयेत्परमेश्वरे
ಅಪೂರ್ವವಾದ ವಿವಿಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ, ಚಂದನಾದಿ ಪವಿತ್ರ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದಲೂ; ಜಲದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ನಿರಂತರ ಅಭಿಷೇಕರೂಪವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 59
पात्रैश्च विविधैर्देवं स्नापयेच्च महेश्वरम् । मंत्रपूर्वं प्रकर्तव्या पूजा सर्वफलप्रदा
ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಂಥ ಪೂಜೆ ಸರ್ವಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ.
Verse 60
मंत्रांश्च तुभ्यं तांस्तात सर्वकामार्थसिद्धये । प्रवक्ष्यामि समासेन सावधानतया शृणु
ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನೇ, ಸರ್ವ ಕಾಮ್ಯಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳು.
Verse 61
पाठयमानेन मंत्रेण तथा वाङ्मयकेन च । रुद्रेण नीलरुद्रेण सुशुक्लेन सुभेन च
ಮಂತ್ರಪಠಣ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ವಾಙ್ಮಯೋಚ್ಚಾರದಿಂದ—ರುದ್ರ, ನೀಲರುದ್ರ, ಅತ್ಯಂತ ಶುಕ್ಲ ಹಾಗೂ ಶುಭಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೂ—ಈ ಕರ್ಮ/ಪೂಜೆ ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 62
होतारेण तथा शीर्ष्णा शुभेनाथर्वणेन च । शांत्या वाथ पुनश्शांत्यामारुणेनारुणेन च
ಹಾಗೆಯೇ ‘ಹೋತಾರ’, ‘ಶೀರ್ಷ್ಣಾ’, ‘ಶುಭ’, ‘ಅಥರ್ವಣ’ಗಳಿಂದ; ಮತ್ತು ‘ಶಾಂತಿ’, ಮತ್ತೆ ‘ಪುನಶ್ಶಾಂತಿ’, ಹಾಗು ‘ಆರುಣ’ ಮತ್ತು ‘ಅರುಣ’ಗಳಿಂದಲೂ (ಸ್ತುತಿ/ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿ).
Verse 63
अर्थाभीष्टेन साम्ना च तथा देवव्रतेन च
ಅಭೀಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಮಗಾನದಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವವ್ರತ—ದಿವ್ಯ ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದಲೂ (ಆರಾಧಿಸಲಿ).
Verse 64
रथांतरेण पुष्पेण सूक्तेन युक्तेन च । मृत्युंजयेन मंत्रेण तथा पंचाक्षरेण च
‘ರಥಂತರ’ (ಸಾಮ)ದಿಂದ, ಪುಷ್ಪಾರ್ಪಣದಿಂದ, ಮತ್ತು ಸುಯುಕ್ತ ಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮೃತ್ಯುಂಜಯ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹಾಗೂ ‘ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ’ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೂ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ.
Verse 65
जलधाराः सहस्रेण शतेनैकोत्तरेण वा । कर्तव्या वेदमार्गेण नामभिर्वाथ वा पुनः
ಸಾವಿರ ಧಾರೆಗಳಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ನೂರೊಂದು ಧಾರೆಗಳಿಂದಲೋ ಜಲಧಾರಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 66
ततश्चंदनपुष्पादि रोपणीयं शिवोपरि । दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकं तथा
ನಂತರ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಚಂದನ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಮುಖವಾಸಾದಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 67
ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षयम् । कारणं सर्वलोकानां सर्वलोकमयं परम्
ನಂತರ ಅವನು ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ನಿಷ್ಕಲ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷಯ ದೇವನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು—ಅವನೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಪರಮ ಕಾರಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಮಯ ಪರತತ್ತ್ವ.
Verse 68
ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रविष्ण्वाद्यैरपि देवैरगोचरम् । वेदविद्भिर्हि वेदांते त्वगोचर मिति स्मृतम्
ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ (ವಾಮನ), ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅವನು ಅಗೋಚರನು. ವೇದಜ್ಞರು ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ‘ಅಗೋಚರ’—ಇಂದ್ರಿಯ-ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅವಿಷಯ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 69
आदिमध्यान्तरहितं भेषजं सर्वरोगिणाम् । शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिंगं व्यवस्थितम्
ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದದೇ ಎಲ್ಲ ರೋಗಪೀಡಿತರಿಗೂ ಪರಮ ಔಷಧ. ಅದೇ ‘ಶಿವತತ್ತ್ವ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿವಲಿಂಗವಾಗಿದೆ.
Verse 70
प्रणवेनैव मंत्रेण पूजयेल्लिंगमूर्द्धनि । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैः सुन्दरैस्तथा
ಪ್ರಣವಮಂತ್ರ (ಓಂ) ಒಂದರಿಂದಲೇ ಲಿಂಗದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ತಾಂಬೂಲ (ಪಾನ) ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 71
नीराजनेन रम्येण यथोक्तविधिना ततः । नमस्कारैः स्तवैश्चान्यैर्मंत्रैर्नानाविधैरपि
ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಮನೋಹರ ನೀರಾಜನ (ಆರತಿ) ಮಾಡಬೇಕು; ಬಳಿಕ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು, ಸ್ತವ-ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಇತರ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಜಪಿಸಬೇಕು.
Verse 72
अर्घ्यं दत्त्वा तु पुष्पाणि पादयोस्सुविकीर्य च । प्रणिपत्य च देवेशमात्मनाराधयेच्छिवम्
ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅವರ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಚಲ್ಲಿಸಿ, ದೇವೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಣಿಪಾತ ಮಾಡಿ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಭಾವದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 73
हस्ते गृहीत्वा पुष्पाणि समुत्थाय कृतांजलिः । प्रार्थयेत्पुनरीशानं मंत्रेणानेन शंकरम्
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ, ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಮತ್ತೆ ಈಶಾನ—ಶಂಕರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
Verse 74
अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर
ಹೇ ಶಂಕರಾ! ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಜಪ, ಪೂಜೆ ಮೊದಲಾದವು—ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಫಲವತ್ತಾಗಲಿ.
Verse 75
पठित्वैवं च पुष्पाणि शिवोपरि मुदा न्यसेत् । स्वस्त्ययनं ततः कृत्वा ह्याशिषो विविधास्तथा
ಈ ರೀತಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಶಿವನ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ವಿವಿಧ ಮಂಗಳಾಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Verse 76
मार्जनं तु ततः कार्यं शिवस्योपरि वै पुनः । नमस्कारं ततः क्षांतिं पुनराचमनाय च
ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಮಾರ್ಜನ-ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಿ, ಪುನಃ ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 77
अघोच्चारणमुच्चार्य नमस्कारं प्रकल्पयेत् । प्रार्थयेच्च पुनस्तत्र सर्वभावसमन्वितः
ಅಘೋರಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅದೇ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಸಮಸ್ತ ಭಾವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪುನಃ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
Verse 78
शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिर्भवे भवे । अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम
ಶಿವನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ—ಶಿವನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ; ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಶಿವನಿಗೇ ಇರಲಿ. ಬೇರೆ ಶರಣವಿಲ್ಲ; ನೀನೇ ನನ್ನ ಶರಣು.
Verse 79
इति संप्रार्थ्य देवेशं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । पूजयेत्परया भक्त्या गलनादैर्विशेषतः
ಹೀಗೆ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಪ್ರದ ದೇವೇಶ್ವರ ಶಿವನನ್ನು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುಗಂಧ ಮಾಲೆ ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಂದ.
Verse 80
नमस्कारं ततः कृत्वा परिवारगणैस्सह । प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा कार्यं कुर्याद्यथासुखम्
ನಂತರ ತನ್ನ ಪರಿವಾರಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಅತುಲ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದು, ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಯಥಾಸುಖವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।
Verse 81
एवं यः पूजयेन्नित्यं शिवभक्तिपरायणः । तस्य वै सकला सिद्धिर्जायते तु पदे पदे
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನಿಗೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 82
वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् । रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा
ಅವನು ವಾಗ್ಮಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಫಲವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ರೋಗ, ದುಃಖ, ಶೋಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕವಾದ ಮನೋಉದ್ವೇಗವೂ ಅವನಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 83
कौटिल्यं च गरं चैव यद्यदुःखमुपस्थितम् । तद्दुःखं नाश यत्येव शिवः शिवकरः परः
ವಂಚನೆ ಆಗಲಿ, ವಿಷವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಯಾವ ದುಃಖ ಬಂದರೂ—ಶಿವಕರನಾದ ಪರಮ ಶಿವನು ಆ ದುಃಖವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 84
कल्याणं जायते तस्य शुक्लपक्षे यथा शशी । वर्द्धते सद्गुणस्तत्र ध्रुवं शंकरपूजनात्
ಅವನಿಗೆ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಕಲ್ಯಾಣವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಪೂಜೆಯಿಂದ ಅವನಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 85
इति पूजाविधिश्शंभोः प्रोक्तस्ते मुनिसत्तम । अतः परं च शुश्रूषुः किं प्रष्टासि च नारद
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನಗೆ ಶಂಭುವಿನ ಪೂಜಾವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಳಲು ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಹೇ ನಾರದ, ನೀನು ಇನ್ನೇನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?
Frequently Asked Questions
The sages highlight the wondrous liṅgotpatti (origin/manifestation of the liṅga) and its auspicious power, using it as the contextual basis for requesting the worship method.
That the efficacy and correctness of Śiva worship—especially liṅga-pūjanam—rests on authorized transmission and precise vidhi; the ‘secret’ is not secrecy for exclusion but the depth and potency of the rite when taught in lineage.
A multi-tier lineage is invoked: Vyāsa → Sanatkumāra (questioning), Upamanyu (hearing), Kṛṣṇa (receiving), and Brahmā → Nārada (original instruction), culminating in Brahmā’s concise exposition.