दक्षयज्ञ-प्रसङ्गे देवतानां आश्वासनं तथा दण्डविधानम् | Consolation of the Devas and the Ordinance of Consequences in the Dakṣa-Yajña Episode

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रीब्रह्मेशप्रजेशेन सदैव मुनिना च वै । अनुनीतश्शंभुरासीत्प्रसन्नः परमेश्वरः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ (ರುದ್ರ), ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹಾಗೂ ಮುನಿಯವರು ಪುನಃಪುನಃ ವಿನಯದಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಭು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು।

Verse 2

आश्वास्य देवान् विष्ण्वादीन्विहस्य करुणानिधिः । उवाच परमेशानः कुर्वन् परमनुग्रहम्

ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನ ನೀಡಿ, ಕರುಣಾನಿಧಿ ಪರಮೇಶಾನನು ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಪರಮ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 3

श्रीमहादेव उवाच । शृणुतं सावधानेन मम वाक्यं सुरोत्तमौ । यथार्थं वच्मि वां तात वां क्रोधं सर्वदासहम्

ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ, ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಪ್ರಿಯರೇ, ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಿಮ್ಮ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಸಹಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.

Verse 4

नाघं तनौ तु बालानां वर्णमेवानुचिंतये । मम मायाभिभूतानां दंडस्तत्र धृतो मया

ನಾನು ನಿರ್ದೋಷ ಬಾಲಕರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವರಿತರಾದವರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ದಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 5

दक्षस्य यज्ञभंगोयं न कृतश्च मया क्वचित् । परं द्वेष्टि परेषां यदात्मनस्तद्भविष्यति

ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಭಂಗವನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ಇತರರ ವಿರುದ್ಧ ಏನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದೇ ಅವನ ಮೇಲೆಯೇ ಮರಳಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6

परेषां क्लेदनं कर्म न कार्यं तत्कदाचन । परं द्वेष्टि परेषां यदात्मनस्तद्भविष्यति

ಇತರರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಇತರರ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಅದೇ ಫಲವು ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 7

दक्षस्य यज्ञशीर्ष्णो हि भवत्वजमुखं शिरः । मित्रनेत्रेण संपश्येद्यज्ञभागं भगस्सुरः

ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಶಿರಸ್ಸು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಡುಮುಖವಿರುವ ಶಿರಸ್ಸಾಗಲಿ. ಮತ್ತು ದೇವ ಭಗನು ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಮಿತ್ರನ ನೇತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ನೋಡುವಂತಾಗಲಿ.

Verse 8

पूषाभिधस्सुरस्तातौ दद्भिर्यज्ञसुपिष्टभुक् । याजमानैर्भग्नदंतस्सत्यमेतन्मयोदितम्

ಪ್ರಿಯೆಯೇ, ಪೂಷಾ ಎಂಬ ದೇವನ ದಂತಗಳನ್ನು ಯಜಮಾನರು ಮುರಿದ ಕಾರಣ, ಅವನು ಯಜ್ಞಹವಿಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಮಾತ್ರ ಭಕ್ಷಿಸಿದನು; ನಾನು ಹೇಳಿದುದು ಇದೇ ಸತ್ಯ.

Verse 9

बस्तश्मश्रुर्भवेदेव भृगुर्मम विरोध कृत् । देवाः प्रकृतिसर्वांगा ये म उच्छेदनं ददुः

ನನ್ನ ವಿರೋಧ ಮಾಡಿದ ಭೃಗು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಡುಗಡ್ಡೆ-ಮೀಸೆ ಹೊಂದಿದವನಾಗಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಬಂಧಿತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ನನಗೆ ಛೇದನ (ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಅವಮಾನ) ನೀಡಿದ ದೇವರುಗಳು ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಲಿ.

Verse 10

बाहुभ्यामश्विनौ पूष्णो हस्ताभ्यां कृतवाहकौ । भवंत्वध्वर्यवश्चान्ये भवत्प्रीत्या मयोदितम्

ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ನಿನ್ನ ಬಾಹುಗಳಾಗಲಿ; ಪೂಷಾ ನಿನ್ನ ಪೋಷಕನಾಗಲಿ; ಕೈಗಳು ಯಜ್ಞೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊರುವವರಾಗಲಿ. ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಋತ್ವಿಜರೂ ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗಿ ಉದಯಿಸಲಿ—ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ನಾನು ಹೀಗೆ ಘೋಷಿಸಿದೆನು.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा परमेशानो विरराम दयान्वितः । चराचरपतिर्देवः सम्राट् वेदानुसारकृत्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದಯಾಮಯ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮೌನನಾದನು. ಆ ದೇವನು ಚರಾಚರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಸಮ್ರಾಟ್; ವೇದಾನುಸಾರವೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವನು.

Verse 12

तदा सर्व सुराद्यास्ते श्रुत्वा शंकरभाषितम् । साधुसाध्विति संप्रोचुः परितुष्टाः सविष्ण्वजाः

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯರು ಶಂಕರನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ‘ಸಾಧು! ಸಾಧು!’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮ ತೃಪ್ತರಾದರು.

Verse 13

ततश्शंभुं समामंत्र्य मया विष्णुस्सुरर्षिभिः । भूयस्तद्देवयजनं ययौ च परया मुदा

ಆಮೇಲೆ ಶಂಭುವನ್ನು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವನನ್ನು) ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ವಿದಾಯ ಪಡೆದು, ವಿಷ್ಣು—ನನ್ನೊಡನೆ ದೇವರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆ ದೇವಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು।

Verse 14

एवं तेषां प्रार्थनया विष्णुप्रभृतिभिस्सुरैः । ययौ कनखलं शंभुर्यज्ञवाटं प्रजापतेः

ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಶಂಭು ಕನಖಲಕ್ಕೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿ (ದಕ್ಷ) ಯ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 15

रुद्रस्तदा ददर्शाथ वीरभद्रेण यत्कृतम् । प्रध्वंसं तं क्रतोस्तत्र देवर्षीणां विशेषतः

ಆಗ ರುದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನು ಮಾಡಿದ ಧ್ವಂಸವನ್ನು ಕಂಡನು—ಆ ಯಜ್ಞದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಅವಮಾನ-ವ್ಯಥೆಯನ್ನು।

Verse 16

स्वाहा स्वधा तथा पूषा तुष्टिर्धृतिः सरस्वती । तथान्ये ऋषयस्सर्वे पितरश्चाग्नयस्तथा

‘ಸ್ವಾಹಾ, ಸ್ವಧಾ, ಪೂಷಾ, ತುಷ್ಟಿ, ಧೃತಿ, ಸರಸ್ವತಿ—ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿದೇವತೆಗಳೂ (ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು).’

Verse 17

येऽन्ये च बहवस्तत्र यक्षगंधवर्राक्षसाः । त्रोटिता लुंचिताश्चैव मृताः केचिद्रणाजिरे

ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ರಾಕ್ಷಸರು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ, ಹರಿದುಹೋಗಿ; ಕೆಲವರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಮೃತರಾದರು।

Verse 18

यज्ञं तथाविधं दृष्ट्वा समाहूय गणाधिपम् । वीरभद्रं महावीरमुवाच प्रहसन् प्रभुः

ಅಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಗಣಾಧಿಪತಿ ಮಹಾವೀರ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ನಗುತ್ತಾ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 19

वीरभद्र महाबाहो किं कृतं कर्म ते त्विदम् । महान्दंडो धृतस्तात देवर्ष्यादिषु सत्वरम्

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು ವೀರಭದ್ರಾ! ನೀ ಮಾಡಿದ ಈ ಕರ್ಮವೇನು? ಪ್ರಿಯ ವತ್ಸ, ದೇವರ್ಷಿಗಳಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೀ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಘೋರ ದಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡೆ.

Verse 20

दक्षमानय शीघ्रं त्वं येनेदं कृतमीदृशम् । यज्ञो विलक्षणस्तात यस्येदं फलमीदृशम्

ದಕ್ಷನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ—ಇದನ್ನು ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವನು. ವತ್ಸ, ಈ ಯಜ್ಞವು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಶಿಷ್ಟ; ಇದರ ಫಲವೂ ಇಂತಹದೇ ಆಯಿತು.

Verse 21

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तश्शंकरेण वीरभद्रस्त्वरान्वितः । कबंधमानयित्वाग्रे तस्य शंभोरथाक्षिपत्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಶಂಕರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ವೀರಭದ್ರನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ತಲೆರಹಿತ ದೇಹವನ್ನು ಮುಂದೆ ತಂದು, ಶ್ರೀಶಂಭುವಿನ ಮುಂದೆ ಎಸೆದನು.

Verse 22

विशिरस्कं च तं दृष्ट्वा शंकरो लोकशंकरः । वीरभद्रमुवाचाग्रे विहसन्मुनिसत्तम

ಅವನನ್ನು ಶಿರಚ್ಛಿನ್ನನಾಗಿ ಕಂಡು ಲೋಕಮಂಗಳಕರ ಶಂಕರನು ಮಂದಹಾಸವಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ವೀರಭದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 23

शिरः कुत्रेति तेनोक्ते वीरभद्रोऽब्रवीत्प्रभुः । मया शिरो हुतं चाग्नौ तदानीमेव शंकर

ಅವನು “ಶಿರಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರಭು ವೀರಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಶಂಕರ, ನಾನು ಈಗಷ್ಟೇ ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 24

इति श्रुत्वा वचस्तस्य वीरभद्रस्य शंकरः । देवान् तथाज्ञपत्प्रीत्या यदुक्तं तत्पुरा प्रभुः

ವೀರಭದ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಪ್ರಭು ಶಂಕರನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅದನ್ನೇ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ ಎಂದು.

Verse 25

विधाय कार्त्स्न्येन च तद्यदाह भगवान् भवः । मया विष्ण्वादयः सर्वे भृग्वादीनथ सत्वरम्

ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ)ನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡೆ।

Verse 26

अथ प्रजापतेस्तस्य सवनीयपशोश्शिरः । बस्तस्य संदधुश्शंभोः कायेनारं सुशासनात्

ನಂತರ ಶಂಭುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಶಿವನ ದೇಹದ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಯಜ್ಞಪಶು—ಮೇಕೆಯ—ತಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು।

Verse 27

संधीयमाने शिरसि शंभुसद्दृष्टिवीक्षितः । सद्यस्सुप्त इवोत्तस्थौ लब्धप्राणः प्रजापतिः

ತಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಶಂಭುವಿನ ಶುಭ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದವನಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತನು।

Verse 28

उत्थितश्चाग्रतश्शंभुं ददर्श करुणानिधिम् । दक्षः प्रीतमतिः प्रीत्या संस्थितः सुप्रसन्नधीः

ಎದ್ದು ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಶಂಭುವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನವಾಯಿತು.

Verse 29

पुरा हर महाद्वेषकलिलात्माभवद्धि सः । शिवावलोकनात्सद्यश्शरच्चन्द्र इवामलः

ಹಿಂದೆ ಹರನ ಮೇಲಿನ ಮಹಾದ್ವೇಷದಿಂದ ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮ ಮಲಿನವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಶಿವದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಶರದ್ಚಂದ್ರನಂತೆ ನಿರ್ಮಲನಾದನು.

Verse 30

भवं स्तोतुमना सोथ नाशक्नोदनुरागतः । उत्कंठाविकलत्वाच्च संपरेतां सुतां स्मरन्

ಆಗ ಅವನು ಭವನು (ಶ್ರೀಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕೆಂದರೂ, ಪ್ರೇಮಾನುಬಂಧದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯನು. ಸಹಿಸಲಾರದ ಉತ್ಕಂಠೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಸತತ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 31

अथ दक्षः प्रसन्नात्मा शिवं लज्जासमन्वितः । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा शंकरं लोकशंकरम्

ನಂತರ ದಕ್ಷನ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಯಿತು; ಆದರೂ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಅವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಲೋಕಶಾಂತಿಕರ ಶಂಕರ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 32

दक्ष उवाच । नमामि देव वरदं वरेण्यं महेश्वरं ज्ञाननिधिं सनातनम् । नमामि देवाधिपतीश्वरं हरं सदासुखाढ्यं जगदेकबांधवम्

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು—ವರದಾತನಾದ, ವಂದನೀಯ ಮಹೇಶ್ವರನಾದ, ಸನಾತನ ಜ್ಞಾನನಿಧಿ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳಿಗೂ ಅಧೀಶ್ವರನಾದ ಹರನಿಗೆ, ಸದಾ ಆನಂದಪೂರ್ಣನಾದ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಬಂಧು-ಆಶ್ರಯನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

नमामि विश्वेश्वर विश्वरूपं पुरातनं ब्रह्मनिजात्मरूपम् । नमामि शर्वं भव भावभावं परात्परं शंकरमानतोमि

ನಾನು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ವಿಶ್ವರೂಪ, ಪುರಾತನ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ನಿಜಾತ್ಮರೂಪ. ಶರ್ವ, ಭವ-ಭಾವಗಳ ಮೂಲ, ಪರಾತ್ಪರ ಶಂಕರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 34

देवदेव महादेव कृपां कुरु नमोस्तु ते । अपराधं क्षमस्वाद्य मम शंभो कृपानिधे

ಹೇ ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ, ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಶಂಭು, ಕೃಪಾನಿಧಿ, ಇಂದು ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು.

Verse 35

अनुग्रहः कृतस्ते हि दंडव्याजेन शंकर । खलोहं मूढधीर्देव ज्ञातं तत्त्वं मया न ते

ಹೇ ಶಂಕರ, ದಂಡನೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದೀ. ಹೇ ದೇವ, ನಾನು ದುಷ್ಟನು, ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯವನು; ನಿನ್ನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 36

अद्य ज्ञातं मया तत्त्वं सर्वोपरि भवान्मतः । विष्णुब्रह्मादिभिस्सेव्यो वेदवेद्यो महेश्वरः

ಇಂದು ನಾನು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದೆ—ನೀನೇ ಸರ್ವೋನ್ನತನೆಂದು. ಮಹೇಶ್ವರನು ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದವರಿಂದಲೂ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವವನು; ವೇದಗಳಿಗೂ ವೇದ್ಯನಾಗಿರುವವನು.

Verse 37

साधूनां कल्पवृक्षस्त्वं दुष्टानां दंडधृक्सदा । स्वतंत्रः परमात्मा हि भक्ताभीष्टवरप्रदः

ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ನೀನು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಸದಾ ದಂಡಧಾರಿ. ನೀನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಮಾತ್ಮ; ಭಕ್ತರ ಅಭೀಷ್ಟ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು.

Verse 38

विद्यातपोव्रतधरानसृजः प्रथमं द्विजा । आत्मतत्त्वं समावेत्तुं मुखतः परमेश्वरः

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮೊದಲು ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ರತಧಾರಣೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ (ಉಪದೇಶರೂಪವಾಗಿ) ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿಯಲೆಂದು.

Verse 39

सर्वापद्भ्यः पालयिता गोपतिस्तु पशूनिव । गृहीतदंडो दुष्टांस्तान् मर्यादापरिपालकः

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು—ಜೀವಿಗಳ ಗೋಪತಿ, ಹೇಗೆ ಗೋಪಾಲನು ಪಶುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವನೋ ಹಾಗೆ. ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮರ್ಯಾದೆ (ಧರ್ಮಸೀಮೆ)ಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 40

मया दुरुक्तविशिखैः प्रविद्धः परमेश्वरः । अमरानतिदीनाशान् मदनुग्रहकारकः

ನಾನು ಕಠೋರ ವಚನಗಳ ಬಾಣಸಮಾನ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ವಿದ್ಧಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಅವನೇ ಅತಿದೀನರಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಉಪಕಾರಕನು, ನನಗೂ ಅನುಗ್ರಹಕರನು।

Verse 41

स भवान् भगवान् शंभो दीनबंधो परात्परः । स्वकृतेन महार्हेण संतुष्टो भक्तवत्सल

ಹೇ ಭಗವಾನ್ ಶಂಭೋ! ನೀವೇ ಧನ್ಯ ಪ್ರಭು, ದೀನರ ಬಂಧು, ಪರಾತ್ಪರ. ಭಕ್ತವತ್ಸಲರಾದ ನೀವು ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸರಳ ಅರ್ಪಣದಿಂದಲೂ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗುತ್ತೀರಿ।

Verse 42

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे दक्षदुःखनिराकरणवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಂಥ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ದಕ್ಷದುಃಖನಿರಾಕರಣವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 43

अथ विष्णुः प्रसन्नात्मा तुष्टाव वृषभध्वजम् । बाष्पगद्गदया वाण्या सुप्रणम्य कृतांजलिः

ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಅವನು ಆಳವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಪಿಸುವ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 44

विष्णुवाच । महादेव महेशान लोकानुग्रहकारक । परब्रह्म परात्मा त्वं दीनबंधो दयानिधे

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನೇ! ನೀನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ. ಹೇ ದೀನಬಂಧು, ಹೇ ದಯಾನಿಧಿ!

Verse 45

सर्वव्यापी स्वैरवर्ती वेदवेद्ययशाः प्रभोः । अनुग्रहः कृतस्तेन कृताश्चासुकृता वयम्

ಪ್ರಭು ಸರ್ವವ്യാപಿ, ಸ್ವೈರವರ್ಥಿ, ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಯಶಸ್ಸುಳ್ಳವನು. ಅವನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು; ಆ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾವು ಕೂಡ, ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯವಂತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಯೋಗ್ಯರಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟೆವು।

Verse 46

दक्षोयं मम भक्तस्त्वां यन्निनिंद खलः पुरा । तत् क्षंतव्यं महेशाद्य निर्विकारो यतो भवान्

ಈ ದಕ್ಷನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನು. ಈ ಖಲನು ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ್ದನ್ನು—ಹೇ ಮಹೇಶ—ಕ್ಷಮಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತೀತನು।

Verse 47

कृतो मयापराधोपि तव शंकर मूढतः । त्वद्गणेन कृतं युद्धं वीरभद्रेण पक्षतः

ಹೇ ಶಂಕರಾ! ಮೋಹವಶದಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಿಂದ ನಿನ್ನ ಗಣಗಳು ವೀರಭದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು।

Verse 48

त्वं मे स्वामी परब्रह्म दासोहं ते सदाशिव । पोष्यश्चापि सदा ते हि सर्वेषां त्वं पिता यतः

ನೀನೇ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ—ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಹೇ ಸದಾಶಿವ. ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸನು; ಸದಾ ನಿನ್ನಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನೇ ಎಲ್ಲರ ತಂದೆ.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । स्वतंत्रः परमात्मा त्वं परमेशो द्वयोव्ययः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಕರುಣಾಸಾಗರ ಪ್ರಭೋ! ನೀನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ; ನೀನೇ ಪರಮಾತ್ಮ. ನೀನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ; ದ್ವಿರೂಪವಾಗಿ ತೋರುವುದಾದರೂ ಅವ್ಯಯ.

Verse 50

मम पुत्रोपरि कृतो देवानुग्रह ईश्वर । स्वापमानमगणयन् दक्षयज्ञं समुद्धर

ಹೇ ಈಶ್ವರಾ! ನನ್ನ ಪುತ್ರನ ಮೇಲೆ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ನಿನಗೆ ಆದ ಅಪಮಾನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Verse 51

प्रसन्नो भव देवेश सर्वशापान्निराकुरु । सबोधः प्रेरकस्त्वं मे त्वमेवं विनिवारकः

ಹೇ ದೇವೇಶಾ! ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಎಲ್ಲಾ ಶಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡು. ನೀನೇ ನನಗೆ ಜಾಗೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಪ್ರೇರಕ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವವನು ನೀನೇ.

Verse 52

इति स्तुत्वा महेशानं परमं च महामुने । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनम्रीकृतमस्तकः

ಇಂತೆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಹೇ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಅವನು ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತು, ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿದನು।

Verse 53

अथ शक्रादयो देवा लोकपालास्सुचेतसः । तुष्टुवुः शंकरं देवं प्रसन्नमुखपंकजम्

ನಂತರ ಶಕ್ರನಾದ ಇಂದ್ರನು ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು—ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರು—ಪ್ರಸನ್ನ ಪದ್ಮಮುಖನಾದ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 54

ततः प्रसन्नमनसः सर्वे देवास्तथा परे । सिद्धर्षयः प्रजेशाश्च तुष्टुवुः शंकरं मुदा

ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಸಿದ್ಧರು, ಋಷಿಗಳು, ಪ್ರಜೇಶರು—ಆನಂದದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 55

तथोपदेवनागाश्च सदस्या ब्राह्मणास्तथा । प्रणम्य परया भक्त्या तुष्टुवुश्च पृथक् पृथक्

ಅದೇ ರೀತಿ ಉಪದೇವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ—ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (ಪ್ರಭುವನ್ನು) ಸ್ತುತಿಸಿದರು।