Adhyaya 19
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 1976 Verses

विष्णोः स्तुतिः—शिवसतीरक्षावचनम् (Viṣṇu’s Hymn and the Petition for Śiva–Satī’s Protection)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದಕ್ಷನು ಹರ (ಶಿವ)ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮಹಾದಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕನ್ಯಾದಾನಸಮಾನವಾದ ಕಾಣಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಗರುಡಧ್ವಜ ವಿಷ್ಣು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಡನೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಬಂದು, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶಿವನನ್ನು ದೇವದೇವ, ಕರುಣಾಸಾಗರ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ, ಶಿವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸತಿ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಿವ್ಯ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟನಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಲೀಲಾವತಾರಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ದೇವ-ಮಾನವರ ನಿರಂತರ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ; ಜೊತೆಗೆ ಸತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೋ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೋ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಧಿಕೃತ ಕಾಮನೆಗೆ ನಿಷೇಧರೂಪ ರಕ್ಷಾವಚನವನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ‘ಏವಮಸ್ತು’ ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣು ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೃಹ್ಯವಿಧಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಾದಿ ಗೃಹಕರ್ಮಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कृत्वा दक्षस्तुतादानं यौतकं विविधं ददौ । हराय सुप्रसन्नश्च द्विजेभ्यो विविधं धनम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ದಾನವಿಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ದಕ್ಷನು ನಾನಾವಿಧ ಯೌತಕವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಹರಾದ (ಶಿವನಿಗೆ) ಅನೇಕ ಉಪಹಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ದ್ವಿಜರಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ) ವಿವಿಧ ಧನವನ್ನು ಹಂಚಿದನು।

Verse 2

अथ शंभु मुदागत्य समुत्थाय कृतांजलिः । सार्द्धं कमलया चेदमुवाच गरुडध्वजः

ಆಗ ಶಂಭು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಗರುಡಧ್ವಜ ವಿಷ್ಣು ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಮಲಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 3

विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । त्वं पिता जगतां तात सती माताखिलस्य च

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಕರುಣಾಸಾಗರ ಪ್ರಭೋ! ನೀನೇ ಲೋಕಗಳ ತಂದೆ, ತಾತಾ; ಸತೀ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಸ್ತರ ತಾಯಿ.

Verse 4

युवां लीलावतारौ द्वे सतां क्षेमाय सर्वदा । खलानां निग्रहार्थाय श्रुतिरेषा सनातनी

ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಲೀಲಾವತಾರಗಳ ಯುಗಲ—ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಕ್ಷೇಮ-ರಕ್ಷಣೆಗೆ, ದುಷ್ಟರ ನಿಗ್ರಹಾರ್ಥಕ್ಕೂ; ಇದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ಸನಾತನ ಉಪದೇಶ.

Verse 5

स्निग्धनीलांजनश्यामशोभया शोभसे हर । दाक्षायण्या यथा चाहं प्रतिलोमेन पद्मया

ಹೇ ಹರಾ! ನೀನು ಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲಾಂಜನ-ಶ್ಯಾಮ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ನಾನು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಹೇಗೆ ದೀಪ್ತಿಮತಿಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೂ; ಪ್ರತಿಲೋಮವಾಗಿ ಪದ್ಮಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ದೀಪ್ತ.

Verse 6

देवानां वा नृणां रक्षां कुरु सत्याऽनया सताम् । संसारसारिणां शम्भो मंगलं सर्वदा तथा

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಸತಿಯ ಈ ಸತ್ಯವಚನ/ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಮಾನವರಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡು; ಸಂಸಾರಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಸದಾ ಮಂಗಳ-ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.

Verse 7

य एनां साभिलाषो वै दृष्ट्वा श्रुत्वाथवा भवेत् । तं हन्यास्सर्वभूतेश विज्ञप्तिरिति मे प्रभो

ಹೇ ಸರ್ವಭೂತೇಶ್ವರ ಪ್ರಭೋ! ಯಾರು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಅಥವಾ ಅವಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಾಮದಿಂದ ತುಂಬಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ನೀನು ಸಂಹರಿಸು; ಇದು ನನ್ನ ವಿಜ್ಞಾಪನೆ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णोर्विहस्य परमेश्वरः । एवमस्त्विति सर्वज्ञः प्रोवाच मधुसूदनम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಗಿದನು. ಸರ್ವಜ್ಞನು ಮಧುಸೂದನನಿಗೆ—“ಏವಮಸ್ತು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 9

स्वस्थानं हरिरागत्य स्थित आसीन्मुनीश्वर । उत्सवं कारयामास जुगोप चरितं च तत्

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇದ್ದನು; ಅವನು ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಿಸಿ, ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಘಟನೆವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಿದನು।

Verse 10

अहं देवीं समागत्य गृह्योक्तविधिनाऽखिलम् । अग्निकार्यं यथोद्दिष्टमकार्षं च सुविस्तरम्

ದೇವಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ನಾನು ಗೃಹ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ, ಯಥಾನಿರ್ದೇಶಿತ ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದೆನು।

Verse 11

ततश्शिवा शिवश्चैव यथाविधि प्रहृष्टवत् । अग्नेः प्रदक्षिणं चक्रे मदाचार्यद्विजाज्ञया

ನಂತರ ಶಿವಾ (ಸತಿ) ಮತ್ತು ಶಿವನು ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಧಿಯಂತೆ, ನನ್ನ ಆಚಾರ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು।

Verse 12

तदा महोत्सवस्तत्राद्भुतोभूद्द्विजसत्तम । सर्वेषां सुखदं वाद्यं गीतनृत्यपुरस्सरम्

ಆಗ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಮಹೋತ್ಸವವು ಉದಯವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆನಂದ ನೀಡುವ ಮಂಗಳವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗಿದವು; ಮುಂಚೆ ಮುಂಚೆ ಗಾನ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ನಡೆಯಿತು।

Verse 13

तदानीमद्भुतं तत्र चरितं समभूदति । सुविस्मयकरं तात तच्छृणु त्वं वदामि ते

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಕ. ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ, ಕೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 14

दुर्ज्ञेया शांभवी माया तया संमोहितं जगत् । सचराचरमत्यंतं सदेवासुरमानुषम्

ಶಿವನ ಶಾಂಭವೀ ಮಾಯೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಜ್ಞೇಯ. ಆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಚರಾಚರ ಎಲ್ಲವೂ, ದೇವ-ಅಸುರ-ಮಾನವರೊಡನೆ—ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 15

योऽहं शंभुं मोहयितुं पुरैच्छं कपटेन ह । मां च तं शंकरस्तात मोहयामास लीलया

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕಪಟದಿಂದ ಶಂಭುವನ್ನು ಮೋಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ಆ ಶಂಕರನೇ, ಪ್ರಿಯನೇ, ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೋಹಿಸಿದನು।

Verse 16

इच्छेत्परापकारं यस्स तस्यैव भवेद्ध्रुवम् । इति मत्वाऽपकारं नो कुर्यादन्यस्य पूरुषः

ಯಾರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅಪಕಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಅಪಕಾರವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೇ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಮನುಷ್ಯನು ಯಾರಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 17

प्रदक्षिणां प्रकुर्वंत्या वह्नेस्सत्याः पदद्वयम् । आविर्बभूव वसनात्तदद्राक्षमहं मुने

ಓ ಮುನೇ, ಸತಿ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ವಸ್ತ್ರದೊಳಗಿಂದಲೇ ಅವಳ ಎರಡು ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳು ಅಚಾನಕ ಪ್ರಕಟವಾದವು—ಅದನ್ನು ನಾನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡೆನು।

Verse 18

मदनाविष्टचेताश्च भूत्वांगानि व्यलोकयम् । अहं सत्या द्विजश्रेष्ठ शिवमायाविमोहितः

ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು—ಸತಿ—ಮದನಾವೇಶಿತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ನನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೋಡತೊಡಗಿದೆ; ಹೀಗೆ ನಾನು ಶ್ರೀಶಿವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೋಹಿತಳಾದೆ।

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीविवाहशिवलीलावर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ದ್ವಿತೀಯ ಸತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಸತೀವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ದಿವ್ಯಲೀಲಾವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 20

अहमेवं तथा दृष्ट्वा दक्षजां च पतिव्रताम् । स्मराविष्टमना वक्त्रं द्रष्टुकामोभवं मुने

ಹೇ ಮುನಿಯೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಕ್ಷನ ಮಗಳಾದ ಆ ಪತಿವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಮರನಿಂದ ಆವಿಷ್ಟವಾಯಿತು; ಅವಳ ಮುಖದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸಿದೆನು.

Verse 21

न शंभोर्लज्जया वक्त्रं प्रत्यक्षं च विलोकितम् । न च सा लज्जयाविष्टा करोति प्रगटं मुखम्

ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅವಳು ಶಂಭುವಿನ ಮುಖವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಅವಳೂ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವಿಷ್ಟಳಾಗಿ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 22

ततस्तद्दर्शनार्थाय सदुपायं विचारयन् । धूम्रघोरेण कामार्तोऽकार्षं तच्च ततः परम्

ತರುವಾಯ ಅವಳ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸದುಪಾಯವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಕಾಮಪೀಡಿತನಾದ ನಾನು ಧೂಮ್ರಘೋರವೆಂಬ ಉಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು।

Verse 23

आर्द्रेंधनानि भूरीणि क्षिप्त्वा तत्र विभावसौ । स्वल्पाज्याहुतिविन्यासादार्द्रद्रव्योद्भवस्तथा

ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಸಿ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಸ್ವಲ್ಪವೇ ತುಪ್ಪದ ಆಹುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಹಸಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊಗೆಯುಂಟಾಯಿತು।

Verse 24

प्रादुर्भूतस्ततो धूमो भूयांस्तत्र समंततः । तादृग् येन तमो भूतं वेदीभूमिविनिर्मितम्

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆಯುಂಟಾಯಿತು, ಅದರಿಂದ ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಭೂಮಿಯು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದಂತಾಯಿತು।

Verse 25

ततो धूमाकुले नेत्रे महेशः परमेश्वरः । हस्ताभ्यां छादयामास बहुलीलाकरः प्रभुः

ಆಗ ಹೊಗೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮಹೇಶನು, ಅನೇಕ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರಭುವು, ತನ್ನ ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು।

Verse 26

ततो वस्त्रं समुत्क्षिप्य सतीवक्त्रमहं मुने । अवेक्षं किल कामार्तः प्रहृष्टेनांतरात्मना

ಎಲೈ ಮುನಿಯೇ! ಆಗ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸರಿಸಿ ನಾನು ಸತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದೆನು; ಕಾಮಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮವು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡಿತು।

Verse 27

मुहुर्मुहुरहं तात पश्यामि स्म सतीमुखम् । अथेन्द्रियविकारं च प्राप्तवानस्मि सोऽवशः

ಹೇ ತಾತ, ನಾನು ಮರುಮರು ಸತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ; ನಂತರ ಅವಶನಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯವಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆ, ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಶಾಂತವಾದವು।

Verse 28

मम रेतः प्रचस्कंद ततस्तद्वीक्षणाद्द्रुतम् । चतुर्बिन्दुमित भूमौ तुषारचयसंनिभम्

“ನನ್ನ ರೇತಸ್ಸು ಸ್ಖಲಿಸಿತು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಘನಗೊಂಡಿತು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನಾಲ್ಕು ಬಿಂದುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ, ಹಿಮರಾಶಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.”

Verse 29

ततोहं शंकितो मौनी तत्क्षणं विस्मितो मुने । आच्छादयेस्म तद्रेतो यथा कश्चिद्बुबोध न

ನಂತರ ನಾನು, ಮೌನಿಯಾಗಿಯೂ ನಿಯಮಶೀಲನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೂ, ಶಂಕಿತನಾದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಓ ಮುನೇ, ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡೆ. ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಆ ರೇತಸ್ಸನ್ನು ನಾನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದೆ.

Verse 30

अथ तद्भगवाञ्छंभुर्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । रेतोवस्कंदनात्तस्य कोपादेतदुवाच ह

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆ ರೇತೋವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಾರಣ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 31

रुद्र उवाच । किमेतद्विहितं पाप त्वया कर्म विगर्हितम् । विवाहे मम कांताया वक्त्रं दृष्टं न रागतः

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪಾಪಿ! ನೀ ಏಕೆ ಈ ನಿಂದ್ಯ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ? ನನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯ ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ನೀ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲ, ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿದೆ.

Verse 32

त्वं वेत्सि शंकरेणैतत्कर्म ज्ञातं न किंचन । त्रैलोक्येपि न मेऽज्ञातं गूढं तस्मात्कथं विधे

ಶಂಕರನಿಗೆ ಈ ಕರ್ಮ ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆ—ಅವರಿಗೆ ಏನೂ ಅಜ್ಞಾತವಲ್ಲ. ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಗುಪ್ತವಾದುದು ಅಜ್ಞಾತವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ನಿನಗೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಬಹುದು?

Verse 33

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु जंगमं स्थावरं तथा । तस्याहं मध्यगो मूढ तैलं यद्वत्तिलांति कम्

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿದ್ದರೂ—ಚರವಾಗಲಿ ಸ್ಥಾವರವಾಗಲಿ—ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು, ಮೋಹಿತನು, ಎಳ್ಳಿನೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा प्रिय विष्णुर्मां तदा विष्णुवचः स्मरन् । इयेष हंतुं ब्रह्माणं शूलमुद्यम्य शंकरः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಪ್ರಿಯ ವಿಷ್ಣು ನನಗೆ ವಿಷ್ಣುವಚನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಸಿದನು. ಆಗ ಶಂಕರನು ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದನು।

Verse 35

शभुंनोद्यमिते शूले मां च हंतुं द्विजोत्तम । मरीचिप्रमुखास्ते वै हाहाकारं च चक्रिरे

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಶಂಭುವು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ, ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿದರು।

Verse 36

ततो देवगणास्सर्वे मुनयश्चाखिलास्तथा । तुष्टुवुश्शंकरं तत्र प्रज्वलंतं भयातुराः

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳೂ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಮುನಿಗಳೂ ಭಯದಿಂದ ಆತುರರಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 37

देवा ऊचुः । देव देव महादेव शरणागतवत्सल । ब्रह्माणं रक्ष रक्षेश कृपां कुरु महेश्वर

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು— ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ, ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ! ರಕ್ಷೇಶನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು।

Verse 38

जगत्पिता महेश त्वं जगन्माता सती मता । हरिब्रह्मादयस्सर्वे तव दासास्सुरप्रभो

ಹೇ ಮಹೇಶ, ನೀನೇ ಜಗತ್ಪಿತ; ಸತೀ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಸುರಪ್ರಭೋ, ಹರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ದಾಸರು.

Verse 39

अद्भुताकृतिलीलस्त्वं तव मायाद्भुता प्रभो । तया विमोहितं सर्वं विना त्वद्भक्तिमीश्वर

ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನಿನ್ನ ಲೀಲೆ ಅದ್ಭುತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತದೆ; ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯೂ ಅದ್ಭುತವೇ. ಹೇ ಈಶ್ವರ, ಆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಮೋಹಿತ—ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿರುವವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्थं बहुतरं दीना निर्जरा मुनयश्च ते । तुष्टुवुर्देवदेवेशं क्रोधाविष्टं महेश्वरम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬಹಳ ದೀನರಾದ ಆ ದೇವತೆಗಳೂ ಮುನಿಗಳೂ, ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾದ ದೇವದೇವೇಶ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 41

दक्षो मैवं मैवमिति पाणिमुद्यम्य शंकितः । वारयामास भूतेशं क्षिप्रमेत्य पुरोगतः

ಭಯಗೊಂಡ ದಕ್ಷನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಭೂತೇಶ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ) ಅವರ ಎದುರು ನಿಂತನು. ಕೈ ಎತ್ತಿ—“ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

Verse 42

अथाग्रे संगतं वीक्ष्य तदा दक्षं महेश्वरः । प्रत्युवाचाप्रियमिदं संस्मरन्प्रार्थनां हरेः

ಆಗ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ದಕ್ಷನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹೇಶ್ವರನು—ಹರಿಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ—ದಕ್ಷನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾಗುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 43

महेश्वर उवाच । विष्णुना मेतिभक्तेन यदिदानीमुदीरितम् । मयाप्यंगीकृतं कर्तुं तदिहैव प्रजापते

ಮಹೇಶ್ವರರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ! ನನ್ನ ಪರಮಭಕ್ತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಈಗ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನೂ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 44

सतीं यस्याभिलाषस्सन् वीक्षेत वध तं प्रभो । इति विष्णुवचस्सत्यं विधिं हत्वा करोम्यहम्

‘ಪ್ರಭೋ! ಸತಿಯನ್ನು ಕಾಮನೆಯಿಂದ ನೋಡಿದವನು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅವನನ್ನು ವಧಿಸು.’—ಎಂದು ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದ ವಚನವನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು, ನಾನು ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 45

साभिलाषः कथं ब्रह्मा सतीं समवलोकयत् । अभवत्त्यक्तरेतास्तु ततो हन्मि कृतागसम्

ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಿದನು? ರೇತಸ್ಸು ಸ್ರವಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವನು ಅಪರಾಧಿಯಾದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು ನಾನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तवति देवेश महेशे क्रोधसंकुले । चकंपिरे जनाः सर्वे सदेवमुनिमानुषाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವೇಶನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕ್ರೋಧಸಂಕುಲನಾಗಿ ಹೀಗೆ ನುಡಿದಾಗ ದೇವರು, ಮುನಿಗಳು, ಮಾನವರು ಸೇರಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಡುಗಿದರು।

Verse 47

हाहाकारो महानासीदौदासीन्यं च सर्वशः । अभूवम्बिकलोऽतीव तदाहं तद्विमोहकः

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಎದ್ದಿತು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗಾಢ ನಿರಾಸೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ನಾನೂ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ ಮರುಳಾದೆನು।

Verse 48

अथ विष्णुर्महेशातिप्रियः कार्यविचक्षणः । तमेवंवादिनं रुद्रं तुष्टाव प्रणतस्सुधीः

ಆಮೇಲೆ ಮಹೇಶನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನೂ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಕ್ಷಣನೂ ಆದ ವಿಷ್ಣು, ಸುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದ ರುದ್ರನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 49

स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैश्शंकरं भक्तवत्सलम् । इदमूचे वारयंस्तं क्षिप्रं भूत्वा पुरस्सरः

ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 50

विष्णुरुवाच । विधिन्न जहि भूतेश स्रष्टारं जगतां प्रभुम् । अयं शरणगस्तेद्य शरणागतवत्सलः

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭೂತೇಶಾ! ವಿಧಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಡ. ಇಂದು ಅವನು ನಿನ್ನ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ನೀನು ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲನು।

Verse 51

अहं तेऽतिप्रियो भक्तो भक्तराज इतीरितः । विज्ञप्तिं हृदि मे मत्त्वा कृपां कुरु ममोपरि

ನಾನು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾದ ಭಕ್ತನು, ‘ಭಕ್ತರಾಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡು.

Verse 52

अन्यच्च शृणु मे नाथ वचनं हेतुगर्भितम् । तन्मनुष्व महेशान कृपां कृत्वा ममोपरि

ಹೇ ನಾಥ, ಕಾರಣಭರಿತವಾದ ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಹೇ ಮಹೇಶಾನ, ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮನನ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರು.

Verse 53

प्रजास्स्रष्टुमयं शंभो प्रादुर्भूतश्चतुर्मुखः । अस्मिन्हते प्रजास्रष्टा नास्त्यन्यः प्राकृतोऽधुना

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಈ ಚತುರ್ಮುಖ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಹತನಾದರೆ, ಈಗ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಕರ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ।

Verse 54

सृष्टिस्थित्यंतकर्माणि करिष्यामः पुनः पुनः । त्रयो देवा वयं नाथ शिवरूप त्वदाज्ञया

ಹೇ ನಾಥ, ಶಿವರೂಪ! ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾವು ಮೂವರು ದೇವರುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೆರವೇರಿಸುವೆವು।

Verse 55

एतस्मिन्निहते शम्भो कस्त्वत्कर्म करिष्यति । तस्मान्न वध्यो भवता सृष्टिकृल्लयकृद्विभो

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಇವನು ಹತನಾದರೆ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ನೆರವೇರಿಸುವರು? ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಕರ್ತನಾದ ಇವನನ್ನು ನೀನು ವಧಿಸಬಾರದು।

Verse 56

अनेनैव सती कन्या दक्षस्य च शिवा विभो । सदुपायेन वै भार्या भवदर्थे प्रकल्पिता

ಹೇ ವಿಭೋ, ಇದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ದಕ್ಷನ ಶಿವಾ ಪುತ್ರಿ ಸತಿಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಾರ್ಥ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗುವಂತೆ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्तु विज्ञप्तिं विष्णुना कृताम् । प्रत्युवाचाखिलांस्तांश्च श्रावयंश्च दृढव्रतः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೃಢವ್ರತನಾದ ಮಹೇಶನು ಉತ್ತರ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದನು।

Verse 58

महेश उवाच । देव देव रमेशान विष्णो मत्प्राणवल्लभ । न निवारय मां तात वधादस्य खलस्त्वयम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ರಮೇಶಾನ, ಹೇ ವಿಷ್ಣು, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣದಂತೆ ಪ್ರಿಯನೇ; ತಾತಾ, ಈ ದುಷ್ಟನ ವಧದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಡ—ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ನೀನೇ.

Verse 59

पूरयिष्यामि विज्ञप्तिं पूर्वान्तेंगीकृतां मया । महापापकरं दुष्टं हन्म्येनं चतुराननम्

ನಾನು ಹಿಂದೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು. ಈ ಚತುರಾನನನು ದುಷ್ಟನು, ಮಹಾಪಾಪಕಾರಕನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ವಧಿಸುವೆನು।

Verse 60

अहमेव प्रजास्स्रक्ष्ये सर्वाः स्थिरचरा अपि । अन्यं स्रक्ष्ये सृष्टिकरमथवाहं स्वतेजसा

ನಾನೇ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು—ಸ್ಥಾವರ ಹಾಗೂ ಜಂಗಮ—ಸೃಷ್ಟಿಸುವೆನು; ಇಲ್ಲವೇ ನನ್ನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವೆನು।

Verse 61

हत्वैनं विधिमेवाहं स्वपणं पूरयन् कृतम् । स्रष्टारमेकं स्रक्ष्यामि न निवारय मेश माम्

ಈ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವೆನು. ನಾನು ಒಂದೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು; ಹೇ ಪ್ರಭು, ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಡ, ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಬೇಡ।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचश्श्रुत्वा गिरीश स्याह चाच्युतः । स्मितप्रभिन्नहृदयः पुनर्मैवमितीरयन्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವ್ಯಯನಾದ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ) ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಮೃದು ನಗುವಿನಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯ ಕರಗಿತು; “ಅದೇನಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಬೇಡ” ಎಂದನು।

Verse 63

अच्युत उवाच । प्रतिज्ञापूरणं योग्यं परस्मिन्पुरुषेस्ति वै । विचारयस्व वध्येश भवत्यात्मनि न प्रभो

ಅಚ್ಯುತನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಪೂರಣವು ನಿಜವಾಗಿ ಪರಮಪುರುಷನಿಗೇ ಯೋಗ್ಯ. ಓ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ, ವಿಚಾರಿಸು; ಓ ಪ್ರಭು, ದೋಷ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ।

Verse 64

त्रयो देवा वयं शंभो त्वदात्मानः परा नहि । एकरूपा न भिन्नाश्च तत्त्वतस्सुविचारय

ಓ ಶಂಭು, ನಾವು ಮೂವರು ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ; ನಿನ್ನಿಂದ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ತತ್ತ್ವತಃ ನಾವು ಏಕರೂಪ, ಭಿನ್ನವಲ್ಲ—ಸುವಿಚಾರಿಸು।

Verse 65

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा विष्णोस्स्वातिप्रियस्य सः । शंभुरूचे पुनस्तं वै ख्यापयन्नात्मनो गतिम्

ನಂತರ ಸ್ವಾತಿಯಂತೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಭು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು; ತನ್ನ ಗತಿಯನ್ನೂ ದಿವ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು।

Verse 66

शम्भुरुवाच । हे विष्णो सर्वभक्तेश कथमात्मा विधिर्मम । लक्ष्यते भिन्न एवायं प्रत्यक्षेणाग्रतः स्थितः

ಶಂಭುವು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಸರ್ವಭಕ್ತಾಧಿಪತೇ! ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ವಿಧಿಯೂ ಅಂತರಂಗ ಸ್ವಭಾವವೂ ಭಿನ್ನವೆಂದು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ? ಇವನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ।

Verse 67

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्तो महेशेन सर्वेषां पुरतस्तदा । इदमूचे महादेवं तोषयन् गरुडध्वजः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಗರುಡಧ್ವಜ ವಿಷ್ಣುವು, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 68

विष्णुरुवाच । न ब्रह्मा भवतो भिन्नो न त्वं तस्मात्सदाशिव । न वाहं भवतो भिन्नो न मत्त्वं परमेश्वर

ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸದಾಶಿವ! ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿನ್ನಿಂದ ಭಿನ್ನನಲ್ಲ, ನೀನು ಅವನಿಂದ ಭಿನ್ನನಲ್ಲ. ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ನಾನೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಭಿನ್ನನಲ್ಲ, ನೀನೂ ನನ್ನಿಂದ ಭಿನ್ನನಲ್ಲ।

Verse 69

सर्वं जानासि सर्वज्ञ परमेश सदाशिव । मन्मुखादखिलान्सर्वं संश्रावयितुमिच्छसि

ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ ಸದಾಶಿವ, ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯ; ಆದರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುವಂತೆ ನನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಹೇಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ।

Verse 70

त्वदाज्ञया वदामीश शृण्वंतु निखिलास्सुराः । मुनयश्चापरे शैवं तत्त्वं संधार्य स्वं मनः

ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಹೇ ಈಶ! ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳಲಿ, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರೂ—ಶೈವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಹಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ।

Verse 71

प्रधानस्याऽप्रधानस्य भागाभागस्य रूपिणः । ज्योतिर्मयस्य भागास्ते वयं देवाः प्रभोस्त्रयः

ಪ್ರಧಾನವೂ ಅಪ್ರಧಾನವೂ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಭಾಗವೂ ಅಭಾಗವೂ ಸ್ವರೂಪನಾದ, ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಂಶಗಳೇ ನಾವು ಮೂವರು ದೇವರುಗಳು.

Verse 72

कस्त्वं कोहं च को ब्रह्मा तवैव परमात्मनः । अंशत्रयमिदं भिन्नं सृष्टिस्थित्यंतकारणम्

ಹೇ ಪರಮಾತ್ಮನೇ! ನೀನು ಯಾರು, ನಾನು ಯಾರು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಾರು? ಈ ತ್ರಯವು ನಿನ್ನದೇ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳು; ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.

Verse 73

चिंतयस्वात्मनात्मानं स्वलीलाधृतविग्रहः । एकस्त्वं ब्रह्म सगुणो ह्यंशभूता वयं त्रयः

ಹೇ ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದ ರೂಪಧಾರಿಯಾದವನೇ! ನಿನ್ನ ಅಂತರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಚಿಂತಿಸು. ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮ; ನಾವು ಮೂವರೂ ನಿನ್ನ ಅಂಶಮಾತ್ರ।

Verse 74

शिरोग्रीवादिभेदेन यथैकस्यैव वर्ष्मणः । अंगानि ते तथेशस्य तस्य भगत्रयं हर

ಒಂದೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಿರ, ಗ್ರೀವ ಇತ್ಯಾದಿ ಭೇದಗಳಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಹೇ ಹರ, ಆ ಈಶ್ವರನಿಗೂ ಅಂಗಗಳು (ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್‌ಗಳು) ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನ ಭಗತ್ರಯವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು।

Verse 75

यज्ज्योतिरभ्रं स्वपुरं पुराणं कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपम् । नित्यं च दीर्घादिविशेषणाद्यैर्हीनं शिवस्त्वं तत एव सर्वम्

ನೀನೇ ಆ ನಿರ್ಮಲ, ಮೇಘರಹಿತ ಜ್ಯೋತಿ—ನಿನ್ನದೇ ಪರಮ ಧಾಮ—ಪುರಾತನ, ಕೂಟಸ್ಥ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅನಂತರೂಪ. ನೀನು ನಿತ್ಯ; ‘ದೀರ್ಘ’ ಮೊದಲಾದ ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ವಿಶೇಷಣಗಳಿಂದ ರಹಿತ. ಹೇ ಶಿವ, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ।

Verse 76

ब्रह्मोवाच एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य महादेवो मुनीश्वर । बभूव सुप्रसन्नश्च न जघान स मां ततः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ಅವನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾದೇವನು ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು; ನಂತರ ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ।

Frequently Asked Questions

It stages a ceremonial moment after Dakṣa’s gifting/donations where Viṣṇu (with Lakṣmī) formally praises Śiva–Satī and petitions Śiva for protective and auspicious boons; Śiva assents.

It frames the divine couple’s manifest life as purposeful cosmic play: sustaining dharma (welfare of the righteous) while checking adharma (restraint of the wicked), integrating theology with narrative action.

Śiva is emphasized as devadeva, parameśvara, and karuṇāsāgara; Satī is affirmed as universal mother (akhila-mātā); Viṣṇu appears as Garuḍadhvaja/Madhusūdana, accompanied by Lakṣmī (Kamalā/Padmā).