मेना-शिवदर्शन-प्रस्थानम् | Menā’s Quest to Behold Śiva (Departure for Śiva’s Darśana)

Verse 1

मेनोवाच । निरीक्षिष्यामि प्रथमं मुने तं गिरिजापतिम् । कीदृशं शिवरूपं हि यदर्थे तप उत्तमम्

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮುನೇ, ನಾನು ಮೊದಲು ಗಿರಿಜಾಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾರಿಗಾಗಿ ಈ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಆ ಶಿವನ ರೂಪ ಹೇಗಿದೆ?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । इत्यज्ञानपरा सा च दर्शनार्थं शिवस्य च । त्वया मुने समं सद्यश्चन्द्रशालां समागता

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಅವಳು ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಶಿವದರ್ಶನದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಹೇ ಮುನೇ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಚಂದ್ರಶಾಲೆಗೆ ಬಂದಳು.

Verse 3

तावद्ब्रह्मा समायातस्तेजसां गशिरुत्तमः । सर्षिवर्य्यसुतस्साक्षाद्धर्मपुंज इव स्तुतः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಗಮಿಸಿದನು—ತೇಜಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿ, ಕಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಮತ್ತು ಅವನು ಧರ್ಮಪೂಂಜವೇ ಸాక్షಾತ್ ಪ್ರಕಟವಾದಂತೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಯ ಯಶಸ್ವಿ ಪುತ್ರನಂತೆ, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 4

शिव उवाच । मदाज्ञया युवान्तातौ सदेवौ च पृथक्पृथक् । गच्छतं हि गिरिद्वारं वयं पश्चाद्व्रजेमहि

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರೇ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರ್ವತದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ; ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತೇವೆ.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य हरिस्सर्वानाहूयोवाच तन्मयाः । सुरास्सर्वे तथैवाशु गमनं चक्रुरुत्सुकाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕರೆಯಿಸಿ, ಆ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲೇ ತದೇಕಚಿತ್ತನಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ಉತ್ಸುಕಹೃದಯದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.

Verse 6

स्थितां शिरोगृहे मेनां मुने विश्वेश्वर त्वया । तथैव दर्शयामास हृद्विभ्रंशो यथा भवेत्

ಹೇ ಮುನೇ, ನೀನು—ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ—ಮೇನೆಯನ್ನು ಅವಳ ಅಂತರಂಗ ಗೃಹದಲ್ಲಿ (ಶಿರೋಗೃಹದಲ್ಲಿ) ನಿಂತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಹಾಗೆ ತೋರಿಸಿದೆ; ಅದರಿಂದ ಅವಳ ಹೃದಯವು ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಧೈರ್ಯವು ಭಂಗವಾಯಿತು.

Verse 7

एतस्मिन्समये मेना सेनां च परमां शुभाम् । निरीक्षन्ती मुने दृष्ट्वा सामान्यं हर्षिताऽभवत्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಮೇನಾ ಆ ಪರಮ ಶುಭ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಿತಳಾದಳು।

Verse 8

प्रथमं चैव गन्धर्वास्सुन्दरास्सुभगास्तदा । आयाताश्शुभवस्त्राढ्या नानालंकारभूषिताः

ಆಗ ಮೊದಲು ಗಂಧರ್ವರು ಬಂದರು—ಸುಂದರರೂ ಶುಭಲಕ್ಷಣರೂ. ಅವರು ಶುಭ್ರವಾದ ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 9

नानावाहनसंयुक्ता नानावाद्यपरा यणा । पताकाभिर्विचित्राभिरप्सरोगणसंयुताः

ಅವರು ನಾನಾವಿಧ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ನಾನಾವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ವಿಚಿತ್ರ ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿ, ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ್ದರು।

Verse 10

अथ दृष्ट्वा वसुं तत्र तत्पतिं परमप्रभुम् । मेना प्रहर्षिता ह्यासीच्छिवोयमिति चाब्रवीत्

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ವಸುವನ್ನು—ತನ್ನ ಪತಿ, ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪ್ರಭುವನ್ನು—ನೋಡಿ ಮೇನಾ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತಳಾಗಿ, “ಇವನೇ ಶಿವ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 11

शिवस्य गणका एते न शिवोयं शिवापतिः । इत्येवं त्वं ततस्तां वै अवोच ऋषिसत्तम

ಇವರು ಶಿವನ ಗಣಮಾತ್ರರು; ಇವನು ಸ್ವತಃ ಶಿವನಲ್ಲ, ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಪತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಹೇ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀನು ಆಕೆಗೆ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಿ।

Verse 12

एवं श्रुत्वा तदा मेना विचारे तत्पराऽभवत् । इतश्चाभ्यधिको यो वै स च कीदृग्भविष्यति

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೇನಾ ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೊಡಗಿದಳು. “ಇವನಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕನಾದವನು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಹೇಗಿರಬಹುದು?” ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದಳು.

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे यक्षा मणिग्रीवादयश्च ये । तेषां सेना तया दृष्टा शोभादिद्विगुणीकृता

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಣಿಗ್ರೀವ ಮೊದಲಾದ ಯಕ್ಷರು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡರು; ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ಅವರ ಸೇನೆಯ ಶೋಭೆಯೂ ಉತ್ಸಾಹವೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತು.

Verse 14

तत्पतिं च मणिग्रीवं दृष्ट्वा शोभान्वितं हि सा । अयं रुद्रश्शिवास्वामी मेना प्राहेति हर्षिता

ತನ್ನ ಪತಿ ಮಣಿಗ್ರೀವನನ್ನು ಕಿರಣಮಯನಾಗಿ ಕಂಡು ಅವಳು ಹರ್ಷಗೊಂಡಳು. ಆಗ ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಮೇನಾ ಹೇಳಿದಳು—“ಇವನೇ ರುದ್ರ—ಸ್ವಯಂ ಶಿವ, ಪರಮಸ್ವಾಮಿ.”

Verse 15

नायं रुद्रश्शिवास्वामी सेवकोयं शिवस्य वै । इत्यवोचोगपत्न्यै त्वं तावद्वह्निस्स आगतः

“ಇವನು ರುದ್ರನಲ್ಲ, ಶಿವನಂತೆ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಇವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವನ ಸೇವಕ.” ಎಂದು ಋಷಿಪತ್ನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಗ್ನಿದೇವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 16

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

ಅವನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದ್ವಿಗುಣವಾದ ಕాంతಿಶೋಭೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು— “ಇವನೇ ಗಿರಿಜೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ರುದ್ರ.” ಆಗ ನೀನು ಉತ್ತರಿಸಿದಿ— “ಇಲ್ಲ, ಹಾಗಲ್ಲ.”

Verse 17

तावद्यमस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಯಮನು ಬಂದನು; ಅವನ ಪ್ರಭೆ ಇನ್ನೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಹೊಳೆಯಿತು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಮೇನಾ ಹರ್ಷದಿಂದ—“ಇವನೇ ರುದ್ರ (ಶಿವ)!” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 18

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावन्निरृतिरागतः । बिभ्राणो द्विगुणां शोभां शुभः पुण्यजनप्रभुः

ನೀನು ಅವಳಿಗೆ “ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಿರೃತಿಯು ಬಂದನು—ಶುಭನು, ಪುಣ್ಯಜನಗಳ ಪ್ರಭು, ದ್ವಿಗುಣ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

Verse 19

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्वरुण आगतः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಮೇನಾ ಹರ್ಷದಿಂದ—“ಇವನೇ ರುದ್ರ (ಶಿವ)!” ಎಂದಳು. ಆದರೆ ನೀನು ಅವಳಿಗೆ—“ಇಲ್ಲ” ಎಂದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವರುಣನು ಬಂದನು.

Verse 20

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तद्वा नेति त्वमब्रवीः

ಆಗ ಅವನ ಶೋಭೆ ಇನ್ನೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಇವನೇ ಗಿರಿಜಾಸ್ವಾಮಿ ರುದ್ರನು.” ಆದರೆ ನೀನು ಉತ್ತರಿಸಿದಿ—“ಇದು ಸತ್ಯವೇ, ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ?”

Verse 21

तावद्वायुस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोयमिति हर्षिता

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಾಯು ದೇವರು ಬಂದನು; ಅವನ ಪ್ರಭೆ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಹೊಳೆಯಿತು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಮೇನಾ ಹೇಳಿದಳು—“ಇವನೇ ರುದ್ರನು.”

Verse 22

नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावद्धनद आगतः । ततोऽपि द्विगुणां शोभां बिभ्राणो गुह्यकाधिपः

ನೀನು ಅವಳಿಗೆ “ಇಲ್ಲ” ಎಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಬಂದನು; ಮತ್ತು ಗುಹ್ಯಕರ ಅಧಿಪತಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರकटನಾದನು.

Verse 23

तं दृष्ट्वा प्राह सा मेना रुद्रोऽयमिति हर्षिता । नेति त्वमब्रवीस्तां वै तावदीशान आगतः

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಮೇನಾ ಹರ್ಷದಿಂದ “ಇವನೇ ರುದ್ರ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು; ಆದರೆ ನೀನು ಅವಳಿಗೆ “ಇಲ್ಲ” ಎಂದೆ. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ—ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವ—ಬಂದನು.

Verse 24

ततोऽपि द्विगुणां शोभां दृष्ट्वा तस्य च साब्रवीत् । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

ಅವನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದ್ವಿಗುಣ ಶೋಭೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು “ಇವನೇ ರುದ್ರ—ಗಿರಿಜೆಯ ಸ್ವಾಮಿ” ಎಂದಳು; ಆದರೆ ಆಗ ನೀನು “ಇಲ್ಲ, ಇವನು ಅಲ್ಲ” ಎಂದೆ.

Verse 25

तावदिन्द्रस्समायातस्ततोऽपि द्विगुणप्रभः । सर्वामरवरो नानादिव्यभस्त्रिदिवेश्वरः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಬಂದನು—ಅವನ ಪ್ರಭೆ ಇನ್ನೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಸರ್ವ ಅಮರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರ, ನಾನಾವಿಧ ದಿವ್ಯ ಕాంతಿಗಳಿಂದಲೂ ಪವಿತ್ರ ವಿಭೂತಿಯಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 26

तं दृष्ट्वा शंकरस्सोऽयमिति सा प्राह मेनका । शक्रस्सुरपतिश्चायं नेति त्वं तदाब्रवीः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಮೇನಕಾ ಹೇಳಿದಳು—“ಇವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಂಕರ.” ಆದರೆ ನೀನು ಆಗ ಉತ್ತರಿಸಿದಿ—“ಇಲ್ಲ; ಇವನು ಶಂಕರನಲ್ಲ, ದೇವರ ಅಧಿಪತಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ).”

Verse 27

तावच्चन्द्रस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत । दृष्ट्वा तं प्राह रुद्रोऽयं तां तु नेति त्वमब्रवीः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಬಂದನು; ಅವನು ದ್ವಿಗುಣ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ರುದ್ರನು ‘ಇವನೇ’ ಎಂದನು; ಆದರೆ ನೀನು ಅವಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಲ್ಲ, ಇದು ಅಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

Verse 28

तावत्सूर्यस्समायातश्शोभा तद्द्विगुणा दधत् । दृष्ट्वा तं प्राह सा सोयन्तांतु नेति त्वमब्रवीः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಬಂದನು; ಅವನು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು; ಆದರೆ ನೀನು ‘ಇಲ್ಲ—ಇವನು ಇಲ್ಲಿ ಬರದಿರಲಿ’ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 29

तावत्समागतास्तत्र भृग्वाद्याश्च मुनीश्वराः । तेजसो राशयस्सर्वे स्वशिष्यगणसंयुताः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ಮುನೀಶ್ವರರು ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತೇಜೋರಾಶಿಗಳಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು.

Verse 30

तन्मध्ये चैव वागीशं दृष्ट्वा सा प्राह मेनका । रुद्रोऽयं गिरिजास्वामी तदा नेति त्वमब्रवीः

ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ವಾಗೀಶನನ್ನು ಕಂಡು ಮೇನಕಾ ಹೇಳಿದರು—“ಇವನೇ ಗಿರಿಜಾಸ್ವಾಮಿ ರುದ್ರ.” ಆಗ ನೀನು ಉತ್ತರಿಸಿದೆ—“ಇಲ್ಲ, ಇವನು ಅಲ್ಲ.”

Verse 32

दृष्ट्वा सा तं तदा मेना महाहर्षवती मुने । सोऽयं शिवापतिः प्राह तां तु नेति त्वमब्रवीः

ಮುನಿಯೇ, ಆಗ ಮೇನಾ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ—“ಇವನೇ ನಮ್ಮ ಮಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಶಿವಪತಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ನೀನು ಅವಳಿಗೆ—“ಇಲ್ಲ, ಹಾಗಲ್ಲ” ಎಂದೆ.

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्देवस्समागतः । सर्वशोभान्वितः श्रीमान्मेघश्यामश्चतुर्भुजः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ವಿಷ್ಣು ಆಗಮಿಸಿದರು—ಎಲ್ಲಾ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಮೇಘಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣದ, ಚತುರ್ಭುಜ।

Verse 34

कोटिकन्दर्प्यलावण्यः पीताम्बरधरस्स्वराट् । राजीवलोचनश्शान्तः पक्षीन्द्रवरवाहनः

ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯ ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ಸ್ವಾಧೀನಸ್ವರೂಪಿ, ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವನು. ಪದ್ಮನೇತ್ರ, ಪರಮ ಶಾಂತ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ ಗರುಡವಾಹನನು.

Verse 35

शंखादिलक्षणैर्युक्तो मुकुटादिविभूषितः । श्रीवत्सवक्षा लक्ष्मीशो ह्यप्रमेय प्रभान्वितः

ಅವನು ಶಂಖಾದಿ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನು, ಮುಕುಟಾದಿ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು. ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ—ಅಪ್ರಮೇಯ, ಅನಂತ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು.

Verse 36

तं दृष्ट्वा चकिताक्ष्यासीन्महाहर्षेण साब्रवीत् । सोऽयं शिवापतिः साक्षाच्छिवो वै नात्र संशयः

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ವಿಶಾಲನೇತ್ರಳಾಗಿ, ಮಹಾಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು—“ಇವನೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವಾಪತಿ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 37

अथ त्वं मेनकावाक्यमाकर्ण्योवाच ऊतिकृत् । नायं शिवापतिरयं किन्त्वयं केशवो हरिः

ನಂತರ ಮೇನಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೂತನು ಹೇಳಿದನು—“ಇವನು ಶಿವಾಪತಿ ಅಲ್ಲ; ಇವನೇ ಕೇಶವ, ಸ್ವಯಂ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು)!”

Verse 38

शंकरोखिलकार्य्यस्य ह्यधिकारी च तत्प्रियः । अतोऽधिको वरो ज्ञेयस्स शिवः पार्वतीपतिः

ಶಂಕರನು ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಆ ಪರಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಳಿಯಿರಿ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರ ಇದು: ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ಶಿವನು.

Verse 39

तच्छोभां वर्णितुं मेने मया नैव हि शक्यते । स एवाखिलब्रह्माण्डपतिस्सर्वेश्वरः स्वराट्

ಆ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಅವನೇ ಏಕೈಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಸ್ವರಾಟ್, ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಮಾಧಿಪತಿ.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मेना मेने च तां शुभाम् । महाधनां भाग्यवती कुलत्रयसुखावहाम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೇನಾ ಆ ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು—ಮಹಾಧನಸಂಪನ್ನಳು, ಭಾಗ್ಯವತಿ, ಮೂರು ಕುಲಗಳಿಗೆ ಸುಖ ತರುವವಳು.

Verse 41

उवाच च प्रसन्नास्या प्रीतियुक्तेन चेतसा । स्वभाग्यमधिकं चापि वर्णयन्ती मुहुर्मुहुः

ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖದಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳು ಮಾತನಾಡಿದಳು—ಮರುಮರು ತನ್ನ ಅಧಿಕ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ.

Verse 42

मेनोवाच । धन्याहं सर्वथा जाता पार्वत्या जन्मनाधुना । धन्यो गिरीश्वरोप्यद्य सर्वं धन्यतमं मम

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದರು—ಇಂದು ಪಾರ್ವತಿಯ ಜನ್ಮದಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಧನ್ಯಳಾದೆ. ಇಂದು ಗಿರೀಶ್ವರ (ಶಿವ)ನೂ ಧನ್ಯನು; ನನ್ನದೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಧನ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 43

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवाद्भुतलीलावर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗವಾದ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ಶಿವನ ಅದ್ಭುತ ದಿವ್ಯಲೀಲಾವರ್ಣನೆ” ಎಂಬ ನಲವತ್ತ್ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 44

अस्याः किं वर्ण्यते भाग्यमपि वर्षशतैरपि । वर्णितुं शक्यते नैव तत्प्रभुप्राप्तिदर्शनात

ಅವಳ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಏನು ವರ್ಣಿಸಲಿ—ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ? ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವರ್ಣನಾತೀತವಾಗಿದೆ.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्यवादीच्च सा मेना प्रेमनिर्भरमानसा । तावत्समागतो रुद्रोऽद्भुतोतिकारकः प्रभुः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇನಾ ಮುಂದುವರಿದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತಾತಿಶಯ ಮಹಿಮೆಯ ಪ್ರಭು ರುದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 47

तमागतमभिप्रेत्य नारद त्वं मुने तदा । मेनामवोचः सुप्रीत्या दर्शयंस्तं शिवापतिम्

ಓ ಮುನಿ ನಾರದಾ, ನಿನ್ನ ಆಗಮನದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು ನೀನು ಆಗ ಮೇನಾಳಿಗೆ ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿ, ಅವಳಿಗೆ ಆ ಶಿವಾಪತಿಯನ್ನು—ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯ ಪರಮ ಪತಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು—ತೋರಿಸಿದೆ.

Verse 48

नारद उवाच । अयं स शंकरस्साक्षाद्दृश्यतां सुन्दरि त्वया । यदर्थे शिवया तप्तं तपोऽति विपिने महत्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸುಂದರಿ, ಇವನೇ ಸాక్షಾತ್ ಶಂಕರ; ನೀನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡು. ಇವರಿಗಾಗಿ ಶಿವೆಯು ಘೋರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದ್ದಳು।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा हर्षिता मेना तं ददर्श मुदा प्रभुम् । अद्भुताकृतिमीशानमद्भुतानुगमद्भुतम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಮೇನಾ ಆನಂದದಿಂದ ಪ್ರಭು ಈಶಾನನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದಳು; ಅದ್ಭುತಾಕೃತಿಯುಳ್ಳ, ಅದ್ಭುತ ಪರಿವಾರದಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಮಯನು।

Verse 50

तावदेव समायाता रुद्रसेना महाद्भुता । भूतप्रेतादिसंयुक्ता नानागणसमन्विता

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ಭುತವಾದ ರುದ್ರಸೇನೆ ಆಗಮಿಸಿತು—ಭೂತ, ಪ್ರೇತಾದಿ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾನಾವಿಧ ಗಣಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿ।

Verse 51

वात्यारूपधराः केचित्पताकामर्मरस्वना । वक्रतुंडास्तत्र केचिद्विरूपाश्चापरे तथा

ಕೆಲವರು ವಾತ್ಯಾ (ಚಕ್ರವಾತ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮರ್ಮರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವಕ್ರ ತುಂಡುಗಳಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹಾಗೆಯೇ ವಿರೂಪರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 52

करालाः श्मश्रुलाः केचित्केचित्खञ्जा ह्यलोचनाः । दण्डपाशधराः केचित्केचिन्मुद्गरपाणयः

ಕೆಲವರು ಕರಾಳವಾಗಿ ಭೀಕರರೂಪಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ದಾಡಿಯವರಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಕುಂಟರು, ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ನೇತ್ರಹೀನರು. ಕೆಲವರು ದಂಡ ಮತ್ತು ಪಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ಗರ (ಗದೆ) ಹಿಡಿದಿದ್ದರು.

Verse 53

विरुद्धवाहनाः केचिच्छृंगनादविवादिनः । डमरोर्वादिनः केचित्केचिद्गोमुखवादिनः

ಕೆಲವರು ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ವಿರೋಧಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಶೃಂಗನಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಾದವಿವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಡಮರು ಮಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗೋಮುಖ ವಾದ್ಯ ಊದುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 54

अमुखा विमुखाः केचित्केचिद्बहुमुखा गणाः । अकरा विकराः केचित्केचिद्बहुकरा गणाः

ಕೆಲವು ಗಣರು ಮುಖವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಬಹುಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಕೈಗಳಿಲ್ಲದವರು, ಕೆಲವರು ವಿಕೃತ ಕೈಗಳವರು, ಮತ್ತೂ ಕೆಲವರು ಬಹುಕೈಗಳವರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 55

अनेत्रा बहुनेत्राश्च विशिराः कुशिरास्तथा । अकर्णा बहुकर्णाश्च नानावेषधरा गणाः

ಗಣರು ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು—ಕೆಲವರು ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವರು, ಕೆಲವರು ಬಹುಕಣ್ಣಿನವರು; ಕೆಲವರು ವಿಕೃತ ಶಿರಸ್ಸಿನವರು, ಕೆಲವರು ಸುಗಠಿತ ಶಿರಸ್ಸಿನವರು. ಕೆಲವರು ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದವರು, ಕೆಲವರು ಬಹುಕಿವಿಯವರು; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಷಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.

Verse 56

इत्यादिविकृताकारा अनेके प्रबला गणाः । असंख्यातास्तथा तात महावीरा भयंकराः

ಹೀಗೆ ವಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಭಯಂಕರ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಲಿಷ್ಠ ಗಣರು ಇದ್ದರು. ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತರು—ಮಹಾವೀರರು, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರರು.

Verse 57

अंगुल्या दर्शयंस्त्वं तां मुने रुद्रगणांस्ततः । हरस्य सेवकान्पश्य हरं चापि वरानने

ಬೆರಳಿನಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಆ ವರಾನನೆ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರಗಣಗಳನ್ನು ನೋಡು. ಹರನ ಸೇವಕರನ್ನು ನೋಡು; ಸ್ವಯಂ ಹರನನ್ನೂ ದರ್ಶನ ಮಾಡು.”

Verse 58

असंख्यातान् गणान् दृष्ट्वा भूतप्रेतादिकान् मुने । तत्क्षणादभवत्सा वै मेनका त्राससंकुला

ಹೇ ಮುನೇ, ಭೂತ-ಪ್ರೇತಾದಿಗಳೊಡನೆ ಅಸಂಖ್ಯ ಗಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮೇನಕಾ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದಳು।

Verse 59

तन्मध्ये शंकरं चैव निर्गुणं गुणवत्तरम् । वृषभस्थं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रं भूतिभूषितम्

ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಶಂಕರನನ್ನು ಕಂಡಳು—ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿಯೂ ಗುಣಾತೀತ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನನ್ನು—ವೃಷಭಾರೂಢ, ಪಂಚವಕ್ತ್ರ, ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮತ್ತು ಭಸ್ಮವಿಭೂಷಿತನಾಗಿ।

Verse 60

कपर्दिनं चन्द्रमौलिं दशहस्तं कपालि नम् । व्याघ्रचर्मोत्तरीयञ्च पिनाकवरपाणिनम्

ಜಟಾಧಾರಿ, ಚಂದ್ರಮೌಳಿ, ಕಪಾಲಧಾರಿ, ದಶಹಸ್ತ, ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಿನಾಕಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 61

शूलयुक्तं विरूपाक्षं विकृताकारमाकुलम् । गजचर्म वसानं हि वीक्ष्य त्रेसे शिवाप्रसूः

ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಿಚಿತ್ರ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ, ವಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಅಶಾಂತ ರೂಪದ, ಗಜಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಶಿವೆಯ ತಾಯಿ ಮೇನಾ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದಳು।

Verse 62

चकितां कम्पसंयुक्तां विह्वलां विभ्रमद्धियम् । शिवोऽयमिति चांगुल्या दर्शयंस्तां त्वमब्रवीः

ಅವಳು ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದು ನಡುಗುತ್ತಾ, ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನೀನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ತೋರಿಸಿ “ಇವನೇ ಶಿವ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಅವಳಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದೆ।

Verse 63

त्वदीयं तद्वचः श्रुत्वा वाताहतलता इव । सा पपात द्रुतम्भूमौ मेना दुःखभरा सती

ನಿನ್ನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ದುಃಖಭಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸತೀ ಮೇನಾ, ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಗೆ ಬಡಿದ ಲತೆಯಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟಳು।

Verse 64

किमिदं विकृतं दृष्ट्वा वञ्चिताहं दुराग्रहे । इत्युक्त्वा मूर्च्छिता तत्र मेनका साऽभवत्क्षणात्

ಈ ವಿಕೃತವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು, “ಇದೇನು! ನನ್ನ ದುರುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಾನು ವಂಚಿತಳಾದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಮೇನಕಾ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಳಾದಳು.

Verse 65

अथ प्रयत्नैर्विविधैस्सखीभिरुपसेविता । लेभे संज्ञां शनै मेना गिरीश्वरप्रिया तदा

ನಂತರ ಸಖಿಯರು ವಿವಿಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು; ಗಿರೀಶ್ವರನ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಮೇನಾ ಆಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 446

अद्भुतात्मागणास्तात मेनागर्वापहारकाः । आत्मानं दर्शयन् मायानिर्लिप्तं निर्विकारकम्

ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಮೇನಾಳ ಗರ್ವವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಆ ಅದ್ಭುತ ಆತ್ಮಗಣಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು—ಮಾಯೆಗೆ ಅಲಿಪ್ತ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು.