तृतीयनेत्राग्निनिवृत्तिः / Quelling the Fire of the Third Eye (Vāḍava Fire Placed in the Ocean)

Verse 1

नारद उवाच । विधे नेत्रसमुद्भूतवह्निज्वाला हरस्य सा । गता कुत्र वद त्वं तच्चरित्रं शशिमौलिनः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಧಾತಾ, ಹರನ ನೇತ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು? ಶಶಿಮೌಲಿಯ ಆ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । यदा भस्म चकाराशु तृतीयनयनानलः । शम्भोः कामं प्रजज्वाल सर्वतो विफलस्तदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಶಂಭುವಿನ ತೃತೀಯ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ (ಕಾಮನನ್ನು) ಭಸ್ಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕಾಮನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದಗ್ಧನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲನೂ ಶಕ್ತಿಹೀನನೂ ಆಯಿತ್ತನು.

Verse 3

हाहाकारो महानासीत्त्रैलोक्ये सचराचरे । सर्वदेवर्षयस्तात शरणं मां ययुर्द्रुतम्

ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ—ಚರಾಚರ ಸಮೇತ—ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ, ತಾತಾ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ದೇವರ್ಷಿಗಳೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನನ್ನ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದರು.

Verse 4

सर्वे निवेदयामासुस्तद्दुखं मह्यमाकुलाः । सुप्रणम्य सुसंस्तुत्य करौ बद्ध्वा नतानना

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಆ ಶೋಕವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನನಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಕೈ ಜೋಡಿಸಿ, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 5

तच्छ्रुत्वाहं शिवं स्मृत्वा तद्धेतुं सुविमृश्य च । गतस्तत्र विनीतात्मा त्रिलोकावनहेतवे

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದೆ. ನಂತರ ವಿನೀತ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕದ ರಕ್ಷಣೆ-ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದೆನು.

Verse 6

संदग्धुकामः स शुचिज्वालामालातिदीपितः । स्तंभितोऽरं मया शंभुप्रसादाप्तसुतेजसा

ಅವನು ದಹಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ, ಶುದ್ಧ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿದನು. ಆದರೆ ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪಡೆದ ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಡೆದೆನು.

Verse 7

अथ क्रोधमयं वह्निं दग्धुकाम जगत्त्रयम् । वाडवांतकमार्षं च सौम्यज्वालामुखं मुने

ಅಂದು, ಓ ಮುನಿಯೇ, ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ದಹಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಕ್ರೋಧಮಯ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು—ಅದು ವಾಡವಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು, ಋಷಿಗಳ ಅಪ್ರತಿಹತ ಜ್ವಾಲೆ, ಆದರೂ ಸೌಮ್ಯ ದೀಪ್ತಮುಖವಂತಾಗಿತ್ತು।

Verse 8

तं वाडवतनुमहं समादाय शिवेच्छया । सागरं समगां लोकहिताय जगतां पतिः

ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆ ವಾಡವ-ತನು (ಅಶ್ವಮುಖ) ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಲೋಕಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು—ಜಗತ್ಪತಿ—ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆನು।

Verse 9

आगतं मां समालोक्य सागरस्सांजलिर्मुने । धृत्वा च पौरुषं रूपमागतस्संनिधिं मम

ಓ ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಮುದ್ರನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ವಂದಿಸಿದನು; ನಂತರ ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 10

सुप्रणम्याथ मां सिंधुस्संस्तूय च यथा विधि । स मामुवाच सुप्रीत्या सर्वलोकपितामहम्

ನಂತರ ಸಿಂಧು (ಸಮುದ್ರ) ನನಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು; ಆ ಸರ್ವಲೋಕ ಪಿತಾಮಹನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 11

सागर उवाच । किमर्थमागतोऽसि त्वं ब्रह्मन्नत्राखिलाधिप । तन्निदेशय सुप्रीत्या मत्वा मां च स्वसेवकम्

ಸಾಗರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಇಲ್ಲಿ ಅಖಿಲಾಧಿಪನೇ! ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಬಂದಿರುವೆ? ನನನ್ನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸು।

Verse 12

अथाहं सागरवचश्श्रुत्वा प्रीतिपुरस्सरम् । प्रावोचं शंकरं स्मृत्वा लौकिकं हितमावहन्

ಆಗ ನಾನು ಸಾಗರದ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ಣ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ತರುವ ಉಪದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದೆನು।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाधीमन्सर्वलोकहितावह । वच्म्यहं प्रीतितस्सिंधो शिवेच्छाप्रेरितो हृदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ತಾತ, ಓ ಮಹಾಧೀಮಾನ್, ಕೇಳು. ನಾನು ಸರ್ವಲೋಕಹಿತವನ್ನು ತರುವ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ಪ್ರೀತಿಸಿಂಧು, ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಹೃದಯದಿಂದ ಆನಂದದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 14

अयं क्रोधो महेशस्य वाडवात्मा महाप्रभुः । दग्ध्वा कामं द्रुतं सर्वं दग्धुकामोऽभवत्ततः

ಮಹೇಶನ ಈ ಕ್ರೋಧವು ವಾಡವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಮಹಾಪ್ರಭು. ಕಾಮನನ್ನು ಶೀಘ್ರ ದಹಿಸಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಹಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು।

Verse 15

प्रार्थितोऽहं सुरैश्शीघ्रं पीडितैश्शंकरेच्छया । तत्रागत्य द्रुतं तं वै तात स्तंभितवाञ्शुचिम्

ಶಂಕರನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಓ ತಾತ, ನಾನು ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸ್ಥಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದೆನು।

Verse 16

वाडवं रूपमाधत्त तमादायाग तोत्र ह । निर्दिशामि जलाधार त्वामहं करुणाकरः

ವಾಡವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲಿ ಬಾ. ಓ ಜಲಾಧಾರ, ನಾನು ಕರుణಾಕರನು; ನಿನ್ನನ್ನು (ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ) ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 17

अयं क्रोधी महेशस्य वाडवं रूपमाश्रितः । ज्वालामुखस्त्वया धार्य्यो यावदाभूतसंप्लवम्

ಈ ಉಗ್ರ ಕ್ರೋಧಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ವಾಡವ-ರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಇದು ಜ್ವಾಲಾಮುಖ ಶಕ್ತಿ. ಹೇ ನದೀಪತೇ, ಸರ್ವಭೂತ-ಪ್ರಳಯಕಾಲದವರೆಗೆ ನೀನು ಇದನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

Verse 18

यदात्राहं समागम्य वत्स्यामि सरितां पते । तदा त्वया परित्याज्यः क्रोधोऽयं शांकरोऽद्भुतः

ಹೇ ಸರಿತಾಂ ಪತೇ! ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ವಾಸಿಸುವಾಗ, ನೀನು ಈ ಅದ್ಭುತ ಶಾಂಕರ-ಜನ್ಯ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 19

भोजनं तोयमेतस्य तव नित्यं भविष्यति । यत्नादेवावधार्य्योऽयं यथा नोपैति चांतरम्

ಇದಕ್ಕೆ ಆಹಾರವೂ ನೀರೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಿತ್ಯ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳು, ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಯ ಅಥವಾ ಅಂತರ ಉಂಟಾಗದಂತೆ.

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे वडवानलचरितं नाम विंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ವಡವಾನಲಚರಿತ” ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 21

ततः प्रविष्टो जलधौ स वाडवतनुः शुचिः । वार्योघान्सुदहंस्तस्य ज्वालामालाभिदीपितः

ಆಮೇಲೆ ಆ ಶುದ್ಧನು ವಾಡವಾಗ್ನಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಉಗ್ರ ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ದಹಿಸಿದನು।

Verse 22

ततस्संतुष्टचेतस्कस्स्वं धामाहं गतो मुने । अंतर्धानमगात्सिंधुर्दिव्यरूपः प्रणम्य माम्

ನಂತರ, ಓ ಮುನೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಗೊಂಡು ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಸಮುದ್ರವೂ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು।

Verse 23

स्वास्थ्यं प्राप जगत्सर्वं निर्मुक्तं तद्भवाद्भयात् । देवा बभूवुः सुखिनो मुनयश्च महामुने

ಓ ಮಹಾಮುನೇ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿತರಾದರು, ಮುನಿಗಳೂ ಸುಖಿಗಳಾದರು।