Adhyaya 2
Rudra SamhitaKumara KhandaAdhyaya 273 Verses

शिवपुत्रजननवर्णनम् — Description of the Birth/Manifestation of Śiva’s Son

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ—ಮಹಾದೇವನು ಯೋಗಜ್ಞಾನಾಧಿಪತಿ, ಕಾಮತ್ಯಾಗಿಯಾದರೂ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಅಸಂತೋಷಪಡಿಸಬಾರದೆಂಬ ಭಯ-ಗೌರವದಿಂದ ದಾಂಪತ್ಯಸಂಯೋಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಶಿವನು ದೈತ್ಯಪೀಡಿತ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವರ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ವಿಷ್ಣು-ಬ್ರಹ್ಮರೊಂದಿಗೆ ದೇವಗಣ ಹರ್ಷಿಸಿ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ, ತಾರಕಾದಿ ದೈತ್ಯರ ಸಂಹಾರದಿಂದ ದೇವರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು—ಭವಿತವ್ಯವಾದುದು ತಪ್ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜಿತ/ವಿಚ್ಯುತ ವೀರ್ಯ-ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಯಾರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಧರಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ದೇವಸಂಕಟ, ಶಿವಾನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಪುತ್ರಪ್ರಾಕಟ್ಯದ ಕಾರಣಸಂಬಂಧ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य महादेवो योगज्ञानविशारदः । त्यक्तकामो न तत्याज संभोगं पार्वतीभयात्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಯೋಗಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಮಹಾದೇವನು, ಕಾಮರಹಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಅಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಭಯದಿಂದ ದಾಂಪತ್ಯಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे शिवपुत्रजननवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಚತುರ್ಥ ಕುಮಾರಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವಪುತ್ರಜನನ ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 3

देवास्सर्वे प्रभुं दृष्ट्वा हरिणा च मया शिवम् । बभूबुस्सुखिनश्चाति तदा वै भक्तवत्सलम्

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಹರಿಯೂ ನನ್ನೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಜೊತೆಗೆ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಪ್ರಭು ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಏಕೆಂದರೆ ಆತನು ಸದಾ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಸ्नेಹವಂತನು।

Verse 4

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां भगवान्भवः । प्रत्युवाच विषण्णात्मा दूयमानेन चेतसा

ದೇವತೆಗಳ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ)ನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು; ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮ ವಿಷಣ್ಣವಾಗಿತ್ತು, ಮನಸ್ಸು ಶೋಕದಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 5

प्रणम्य सुमहाप्रीत्या नतस्कंधाश्च निर्जराः । तुष्टुवुः शंकरं सर्वे मया च हरिणा मुने

ಅತೀವ ಹರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಾಲಿದ ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಮರ ದೇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಮುನೇ, ನಾನೂ ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಿದೆನು।

Verse 6

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । अन्तर्यामी हि सर्वेषां सर्वं जानासि शंकर

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ದೇವದೇವಾ, ಮಹಾದೇವಾ, ಕರುಣಾಸಾಗರ ಪ್ರಭೋ! ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಅಂತర్యಾಮಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶಂಕರಾ, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವೆ।

Verse 7

देवकार्यं कुरु विभो रक्ष देवान् महेश्वर । जहि दैत्यान् कृपां कृत्वा तारकादीन् महाप्रभून्

ಹೇ ವಿಭೋ, ಮಹೇಶ್ವರನೇ! ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ದೇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ತಾರಕಾದಿ ಮಹಾಬಲ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸು।

Verse 8

शिव उवाच । हे विष्णो हे विधे देवास्सर्वेषां वो मनोगतिः । यद्भावि तद्भवत्येव कोऽपि नो तन्निवारकः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಹೇ ವಿಧೇ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಹೇ ದೇವರೆ! ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನೋಗತಿ ತಿಳಿದಿದೆ. ಭವಿತವ್ಯವಾದದ್ದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 9

यज्जातं तज्जातमेव प्रस्तुतं शृणुताऽमराः । शिरस्तस्खलितं वीर्यं को ग्रहीष्यति मेऽधुना

ನಡೆದುದು ನಡೆದುಹೋಗಿದೆ—ಓ ದೇವತೆಗಳೇ, ಈಗ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದುದನ್ನು ಕೇಳಿ. ನನ್ನ ವೀರ್ಯವು ಸ್ಖಲಿತವಾಗಿದೆ; ಈಗ ಇದನ್ನು ಯಾರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವರು?

Verse 10

स गृह्णीयादिति प्रोच्य पातयामास तद्भुवि । अग्निर्भूत्वा कपोतो हि प्रेरितस्सर्वनिर्जरैः

ಅವನು ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿದರು. ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯೇ ಪಾರಿವಾಳದ ರೂಪ ತಾಳಿದ್ದನು.

Verse 11

अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा । एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने

ಆಗ ಆ ಪಾರಿವಾಳವು ತನ್ನ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂಭವ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿತು. ಓ ಮುನಿಯೇ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಗಿರಿಜೆ ಬಂದಳು.

Verse 12

शिवागमविलंबे च ददर्श सुरपुंगवान् । ज्ञात्वा तद्वृत्तमखिलं महाक्रोधयुता शिवा

ಶಿವಾ ಬರುವುದು ತಡವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ದೇವತೆಗಳು ಗಮನಿಸಿದರು. ನಡೆದ ವಿಷಯವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಶಿವಾ ಮಹಾ ಕೋಪಗೊಂಡಳು.

Verse 13

उवाच त्रिदशान् सर्वान् हरिप्रभृतिकांस्तदा

ಆಗ ಅವನು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ತ್ರಿದಶರನ್ನು (ದೇವರನ್ನು) ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 14

देव्युवाच । रे रे सुरगणास्सर्वे यूयं दुष्टा विशेषतः । स्वार्थसंसाधका नित्यं तदर्थं परदुःखदाः

ದೇವಿಯು ನುಡಿದಳು—ರೆ ರೆ! ಹೇ ಸರ್ವ ದೇವಗಣಗಳೇ, ನೀವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುಷ್ಟರು. ನೀವು ನಿತ್ಯ ಸ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗೆ ತೊಡಗಿ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪರರಿಗೆ ದುಃಖಕಾರಣರಾಗುತ್ತೀರಿ.

Verse 15

स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम् । नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वंध्याऽभवमहं सुराः

ಸ್ವಾರ್ಥಹೇತುವಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಪರಮಪ್ರಭು ಮಹೇಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು. ಅವರು ನನ್ನ ಕ್ರೀಡಾವಿಹಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು; ಹೇ ದೇವರೇ, ನಾನು ವಂಧ್ಯೆಯಾದೆ.

Verse 16

मां विरोध्य सुखं नैव केषांचिदपि निर्जराः । तस्माद्दुःखं भवेद्वो हि दुष्टानां त्रिदिवौकसाम्

ನನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಅಮರರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಎಂದಿಗೂ ಸುಖ ದೊರೆಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದುಷ್ಟ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ದುಃಖವೇ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विष्णुप्रमुखान् सुरान्सर्वान् शशाप सा । प्रज्वलंती प्रकोपेन शैलराजसुता शिवा

ಬ್ರಹ್ಮನು ನುಡಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಶೈಲರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಶಿವೆ ಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುಪ್ರಮುಖರಾದ ಸರ್ವ ದೇವರನ್ನು ಶಪಿಸಿದಳು.

Verse 18

पार्वत्युवाच । अद्यप्रभृति देवानां वंध्या भार्या भवन्त्विति । देवाश्च दुःखितास्संतु निखिला मद्विरोधिनः

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಇಂದಿನಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಪತ್ನಿಯರು ವಂಧ್ಯರಾಗಲಿ. ನನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಇರಲಿ.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वाखिलान्देवान् विष्ण्वाद्यान्सकलेश्वरी । उवाच पावकं क्रुद्धा भक्षकं शिवरेतसः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣುವಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರನ್ನು ಶಪಿಸಿ, ಸರ್ವೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪಾವಕ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—“ನೀನು ಶಿವರೇತಸ್ಸಿನ ಭಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯ.”

Verse 20

पार्वत्युवाच । सर्वभक्षी भव शुचे पीडितात्मेति नित्यशः । शिवतत्त्वं न जानासि मूर्खोऽसि सुरकार्यकृत्

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ದುಃಖಿತನೇ! ನೀನು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕನಾಗು; ಸದಾ ‘ಪೀಡಿತಾತ್ಮ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗು. ನೀನು ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಮೂರ್ಖ, ದೇವಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುವವನು.

Verse 21

रे रे शठ महादुष्ट दुष्टानां दुष्टबोधवान् । अभक्षश्शिववीर्यं यन्नाकार्षीरुचितं हि तत्

ಏ ಏ, ವಂಚಕ ಮಹಾದುಷ್ಟನೇ! ದುಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೂ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯವನೇ! ಭಕ್ಷಿಸಬಾರದ ಶಿವವೀರ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನೀನು ಮಾಡಿದುದು ಪರಮ ಅನೌಚಿತ್ಯ.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वा शिवा वह्निं सहेशेन नगात्मजा । जगाम स्वालयं शीघ्रमसंतुष्टा ततो मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಿ, ಪರ್ವತಪುತ್ರಿ ಶಿವಾ ಮಹೇಶನೊಂದಿಗೆ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅಸಂತೃಪ್ತಳಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆರಳಿದಳು.

Verse 23

गत्वा शिवा शिवं सम्यक् बोधयामास यत्नतः । अजीजनत्परं पुत्रं गणेशाख्यं मुनीश्वर

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ, ಆಗ ಶಿವಾ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವಳು ಗಣೇಶನೆಂಬ ಪರಮ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮನೀಡಿದಳು.

Verse 24

तद्वृत्तांतमशेषं च वर्णयिष्ये मुनेऽग्रतः । इदानीं शृणु सुप्रीत्या गुहोत्पत्तिं वदाम्यहम्

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ಸಂತೋಷಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳು; ಗುಹ (ಸ್ಕಂದ)ನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 25

पावकादितमन्नादि भुंजते निर्जराः खलु । वेदवाण्येति सर्वे ते सगर्भा अभवन्सुराः

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಮರ ದೇವತೆಗಳು ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ)ಯಿಂದ ಮೊದಲು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಾದ ಅನ್ನಾದಿಗಳನ್ನು ಭುಂಜಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ವೇದವಾಣಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಸಗರ್ಭರು, ಅಂದರೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಮರ್ಥರಾದರು.

Verse 26

ततोऽसहंतस्तद्वीर्यं पीडिता ह्यभवन् सुराः । विष्ण्वाद्या निखिलाश्चाति शिवाऽऽज्ञा नष्टबुद्धयः

ನಂತರ ಆ ಮಹಾವೀರ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ದೇವತೆಗಳು ಬಹಳ ಪೀಡಿತರಾದರು. ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಶಿವಾಜ್ಞೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡರು.

Verse 27

अथ विष्णुप्रभृतिकास्सर्वे देवा विमोहिताः । दह्यमाना ययुः शीघ्रं शरणं पार्वतीपतेः

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಮೋಹಿತರಾದರು; ಆ ದಾಹದಿಂದ ದಗ್ಧರಾಗುತ್ತಾ ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ (ಶಿವ)ನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 28

शिवालयस्य ते द्वारि गत्वा सर्वे विनम्रकाः । तुष्टुवुस्सशिवं शंभुं प्रीत्या सांजलयस्सुराः

ಆ ಶಿವಾಲಯದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ವಿನಮ್ರರಾದರು. ಪ್ರೀತಿಯಾನಂದದಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಶಿವಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಂಭುವನ್ನು—ಮಂಗಳಪ್ರಭುವನ್ನು—ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 29

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव गिरिजेश महाप्रभो । किं जातमधुना नाथ तव माया दुरत्यया

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಮಹಾದೇವ, ಗಿರಿಜೇಶ, ಮಹಾಪ್ರಭೋ! ಹೇ ನಾಥ, ನಿನ್ನ ದುರತ್ಯಯ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಈಗ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿದೆ?

Verse 30

सगर्भाश्च वयं जाता दह्यमानाश्च रेतसा । तव शंभो कुरु कृपां निवारय दशामिमाम्

ನಾವು ಗರ್ಭಿಣಿಗಳಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಆ ಬೀಜಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೇ ಶಂಭೋ, ಕೃಪೆಮಾಡು; ನಮ್ಮ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸು।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्याऽमरनुतिं परमेशश्शिवापतिः । आजगाम द्रुतं द्वारि यत्र देवाः स्थिता मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅಮರರ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವಾಪತಿ ಮಹಾದೇವನು, ಓ ಮುನಿಯೇ, ದೇವರು ನಿಂತಿದ್ದ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದನು।

Verse 32

आगतं शंकरं द्वारि सर्वे देवाश्च साच्युताः । प्रणम्य तुष्टुवुः प्रीत्या नर्तका भक्तवत्सलम्

ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನು ಬಂದಾಗ, ಅಚ್ಯುತನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಾನಂದದಿಂದ ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ನಟರಾಜನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 33

देवा ऊचुः । शंभो शिव महेशान त्वां नतास्स्म विशेषतः । रक्ष नश्शरणापन्नान्दह्यमानांश्च रेतसा

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಶಂಭೋ, ಓ ಶಿವ, ಓ ಮಹೇಶಾನ! ನಾವು ವಿಶೇಷ ವಿನಯದಿಂದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಶರಣಾಗತರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು, ರೇತಸ್ಸಿನಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನು, ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 34

इदं दुःखं हर हर भवामो हि मृता ध्रुवम् । त्वां विना कस्समर्थोऽद्य देवदुःखनिवा रणे

ಓ ಹರಾ, ಓ ಹರಾ! ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಹರಿಸು; ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನಾವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವೆವು. ಇಂದು ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ದುಃಖವನ್ನು ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಯಾರು ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 35

ब्रह्मोवाच । इति दीनतरं वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् प्रभुः । प्रत्युवाच विहस्याऽथ स सुरान् भक्तवत्सलः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅತಿದೀನವಾದ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಾಧಿರಾಜನಾದ, ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಪ್ರಭು ನಗುತ್ತಾ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 36

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवास्सर्वे शृणुत मद्वचः । भविष्यति सुखं वोऽद्य सावधाना भवन्तु हि

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಹರಿ, ಹೇ ವಿಧಾತಾ (ಬ್ರಹ್ಮ), ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ದೇವರೇ, ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಇಂದು ನಿಮಗೆ ಸುಖವೂ ನಿವಾರಣೆಯೂ ದೊರೆಯುವುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಿ.

Verse 37

एतद्वमत मद्वीर्यं द्रुतमेवाऽखिलास्सुराः । सुखिनस्तद्विशेषेण शासनान्मम सुप्रभो

ಇದನ್ನು ನನ್ನ ವಾಮಭಾಗದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಹೇ ದೇವರೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಶೀಘ್ರ ಸುಖಿಗಳಾಗಿ, ವಿಶೇಷ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ.

Verse 38

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञां शिरसाऽधाय विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरंतश्शिवमव्ययम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಅವ್ಯಯ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಮನ ಮಾಡಿದರು।

Verse 39

तच्छंभुरेतस्स्वर्णाभं पर्वताकारमद्भुतम् । अभवत्पतितं भूमौ स्पृशद् द्यामेव सुप्रभम्

ಆಮೇಲೆ ಶಂಭುವಿನ ರೇತಸ್ಸು ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣದಂತೆ, ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪರ್ವತಾಕಾರವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಅದರ ಪ್ರಭೆ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು।

Verse 40

अभवन्सुखिनस्सर्वे सुरास्सर्वेऽच्युतादयः । अस्तुवन् परमेशानं शंकरं भक्तवत्सलम्

ಆಗ ಅಚ್ಯುತಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಪರಮಾನಂದಿತರಾದರು. ಅವರು ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಪರಮೇಶಾನ ಶಂಕರನನ್ನು, ಪರಮ ಪ್ರಭುವನ್ನು, ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 41

पावकस्त्वभवन्नैव सुखी तत्र मुनीश्वर । तस्याज्ञां परमोऽदाद्वै शंकरः परमेश्वरः

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಅಲ್ಲಿ ಪಾವಕನು (ಅಗ್ನಿದೇವನು) ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಸುಖವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನು ಅವನ ಆಜ್ಞೆ/ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 42

ततस्सवह्निर्विकलस्सांजलिर्नतको मुने । अस्तौच्छिवं सुखी नात्मा वचनं चेदमब्रवीत्

ಆಮೇಲೆ, ಓ ಮುನೇ! ಆ ಅಗ್ನಿದೇವನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಅಂಜಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಮಂಗಳಕರ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತಗೊಂಡು, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 43

अग्निरुवाच । देवदेव महेशान मूढोऽहं तव सेवकः । क्षमस्व मेऽपराधं हि मम दाहं निवारय

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು— ದೇವದೇವಾ, ಮಹೇಶಾನಾ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನನ್ನ ದಹನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸು।

Verse 44

त्वं दीनवत्सल स्वामिञ्शंकरः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावको दीनवत्सलम्

ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನ ಪಾವಕನು ದೀನವತ್ಸಲನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ದೀನವತ್ಸಲ ಸ್ವಾಮಿ, ಶಂಕರ, ಪರಮೇಶ್ವರ.”

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य शुचेर्वाणीं स शंभुः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावकं दीनवत्सलः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಶುಚಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಶಂಭು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀನವತ್ಸಲನಾಗಿ ಪಾವಕನಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 46

शिव उवाच । कृतं त्वनुचितं कर्म मद्रेतो भक्षितं हि यत् । अतोऽनिवृत्तस्ते दाहः पापाधिक्यान्मदाज्ञया

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ಅನುಚಿತವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಪಾಪದ ಅತಿರೇಕದಿಂದ ನಿನ್ನ ಉರಿಯು ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 47

इदानीं त्वं सुखी नाम शुचे मच्छरणागतः । अतः प्रसन्नो जातोऽहं सर्वं दुःखं विनश्यति

ಓ ಪವಿತ್ರನೇ, ಈಗ ನೀನು ಸುಖಿಯಾಗುವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ಶರಣಾಗತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 48

कस्याश्चित्सुस्त्रियां योनौ मद्रेतस्त्यज यत्नतः । भविष्यति सुखी त्वं हि निर्दाहात्मा विशेषतः

ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಬಿಡು. ಆಗ ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸುಖಿಯಾಗುವೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮವು ಉರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವುದು.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । शंभुवाक्यं निशम्येति प्रत्युवाच शनैः शुचिः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या शंकरं भक्तशंकरम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಶಂಭುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಪವಿತ್ರನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಗಿದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಶಂಕರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 50

दुरासदमिदं तेजस्तव नाथ महेश्वर । काचिन्नास्ति विना शक्त्या धर्तुं योनौ जगत्त्रये

ಓ ನಾಥ ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ತೇಜಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹವಾದುದು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬಲ್ಲವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 51

इत्थं यदाऽब्रवीद्वह्निस्तदा त्वं मुनिसत्तम । शंकरप्रेरितः प्रात्थ हृदाग्निमुपकारकः

ಅಗ್ನಿಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಂಕರನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀನು ಆ ಹೃದಯಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅದರ ಪ್ರಜ್ವಲನಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರಕನಾದೆ.

Verse 52

नारद उवाच । शृणु मद्वचनं वह्ने तव दाहहरं शुभम् । परमानंददं रम्यं सर्वकष्टनिवारकम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ), ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು; ಇದು ಶುಭವಾದ ವಚನ, ನಿನ್ನ ದಾಹವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವುದು, ರಮ್ಯ, ಪರಮಾನಂದದಾಯಕ ಮತ್ತು ಸರ್ವಕಷ್ಟನಿವಾರಕ.

Verse 53

कृत्वोपायमिमं वह्ने सुखी भव विदाहकः । शिवेच्छया मया सम्यगुक्तं तातेदमादरात्

ಹೇ ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ), ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಸುಖಿಯಾಗಿರು ಮತ್ತು ಯಥೋಚಿತ ದಾಹಕ (ಹವಿಭೋಕ್ತ)ನಾಗು. ಶಿವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ತಾತ, ಆದರದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 54

तपोमासस्नानकर्त्र्यस्त्रियो यास्स्युः प्रगे शुचे । तद्देहेषु स्थापय त्वं शिवरेतस्त्विदं महत्

ಹೇ ಶುಚಿಯೇ! ತಪೋಮಾಸದ ಸ್ನಾನವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ಶಿವನ ಈ ಮಹತ್ತಾದ ಬೀಜ-ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Verse 55

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तत्रा ऽगतास्सप्तमुनिस्त्रियः । तपोमासि स्नानकामाः प्रातस्सन्नियमा मुने

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಯೇ! ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮುನಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರು ಆಗಮಿಸಿದರು. ತಪೋಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ, ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿತಳಾಗಿ ಬಂದರು.

Verse 56

स्नानं कृत्वा स्त्रियस्ता हि महाशीतार्द्दिताश्च षट् । गंतुकामा मुने याता वह्निज्वालासमीपतः

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಆ ಆರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ತೀವ್ರ ಚಳಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ; ಹೊರಡಲು ಬಯಸಿ, ಹೇ ಮುನೇ, ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 57

विमोहिताश्च ता दृष्ट्वारुन्धती गिरिशाज्ञया । निषिषेध विशेषेण सुचरित्र सुबोधिनी

ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮೋಹಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುಚರಿತ್ರೆಯೂ ಸುಬೋಧಿನಿಯೂ ಆದ ಅರುಂಧತಿ ಗಿರಿಜೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತಡೆದು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು।

Verse 58

ताः षड् मुनिस्त्रियो मोहाद्धठात्तत्र गता मुने । स्वशीतविनिवृत्त्यर्थं मोहिताः शिवमायया

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ಆರು ಮುನಿಪತ್ನಿಯರು ಮೋಹದಿಂದ ಹಠಾತ್ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರು; ತಮ್ಮ ಚಳಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದರು।

Verse 59

तद्रेतःकणिकास्सद्यस्तद्देहान् विविशुर्मुने । रोमद्वाराऽखिला वह्निरभूद्दाहविवर्जितः

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅವನ ರೇತಸ್ಸಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ರೋಮರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು; ರೋಮರೋಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ದಹನಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತವಾಯಿತು।

Verse 60

अंतर्धाय द्रुतं वह्निर्ज्वालारूपो जगाम ह । सुखी स्वलोकं मनसा स्मरंस्त्वां शंकरं च तम्

ಆಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು—ಶುಭ ಶಂಕರನನ್ನು—ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 61

सगर्भास्ताः स्त्रियस्साधोऽभवन् दाहप्रपीडिताः । जग्मुस्स्वभवनं तातारुंधती दुःखिताऽग्निना

ಹೇ ಸಾಧೋ, ಗರ್ಭಿಣಿಯರಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ದಹನವೇದನೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು; ಅರುಂಧತೀ ಕೂಡ ಅಗ್ನಿಜ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಥಿತಳಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದಲೇ ಮರಳಿದಳು.

Verse 62

दृष्ट्वा स्वस्त्रीगतिं तात नाथाः क्रोधाकुला द्रुतम् । तत्यजुस्ताः स्त्रियस्तात सुसंमंत्र्य परस्परम्

ಹೇ ತಾತ, ತಮ್ಮ ಹೆಂಡಿರ ಗತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರ ಪತಿಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ಅಶಾಂತರಾದರು. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

Verse 63

अथ ताः षट् स्त्रियस्सर्वा दृष्ट्वा स्वव्यभिचारकम् । महादुःखान्वितास्ताताऽभवन्नाकुलमानसाः

ಆಗ ಆ ಆರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮದೇ ವ್ಯಭಿಚಾರಕರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾದವು।

Verse 64

तत्यजुश्शिव रेतस्तद्गर्भरूपं मुनिस्त्रियः । ता हिमाचलपृष्ठेऽथाभवन् दाहविवर्जिताः

ಆಗ ಮುನಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರು ಗರ್ಭರೂಪ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶಿವರೇತಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು; ನಂತರ ಹಿಮಾಚಲದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ದಾಹಪೀಡೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು।

Verse 65

असहञ्शिवरेतस्तद्धिमाद्रिः कंपमुद्वहन् । गंगायां प्राक्षिपत्तूर्णमसह्यं दाहपीडितः

ಆ ಅಸಹ್ಯವಾದ ಶಿವಬೀಜವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ದಾಹಪೀಡೆಯಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಮಾಲಯನು ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಸೆದನು।

Verse 66

गंगयाऽपि च तद्वीर्यं दुस्सहं परमात्मनः । निःक्षिप्तं हि शरस्तंबे तरंगैः स्वैर्मुनीश्वर

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಪರಮಾತ್ಮನ ಆ ವೀರ್ಯವು ಗಂಗೆಯಿಗೂ ದುಸ್ಸಹವಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ತನ್ನ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಶರಸ್ತಂಬದಲ್ಲಿ ಎಸೆದಳು।

Verse 67

पतितं तत्र तद्रेतो द्रुतं बालो बभूव ह । सुन्दरस्सुभगः श्रीमांस्तेजस्वी प्रीतिवर्द्धनः

ಅಲ್ಲಿ ಆ ರೇತಸ್ಸು ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣವೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ಸುಂದರ, ಶುಭಲಕ್ಷಣ, ಶ್ರೀಮಂತ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಪ್ರೀತಿವರ್ಧಕ।

Verse 68

मार्गमासे सिते पक्षे तिथौ षष्ठ्यां मुनीश्वर । प्रादुर्भावोऽभवत्तस्य शिवपुत्रस्य भूतले

ಓ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಷಷ್ಠೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಶಿವಪುತ್ರನು ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 69

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मन्न कस्माद्धिम शैलजा । अभूतः सुखिनौ तत्र स्वगिरौ गिरिशोऽपि च

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹಿಮಶೈಲಜಾ ದುಃಖಿತಳಾದಳು; ತಮ್ಮದೇ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನೂ ಸುಖದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 70

शिवाकुचाभ्यां सुस्राव पय आनन्दसंभवम् । तत्र गत्वा च सर्वेषां सुखमासीन्मुनेऽधिकम्

ಶಿವೆಯ ಸ್ತನಗಳಿಂದ ಆನಂದಸಂಭವವಾದ ಹಾಲು ಹರಿಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಾಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮುನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಹರ್ಷವಾಯಿತು।

Verse 71

मंगलं चाऽभवत्तात त्रिलोक्यां सुखदं सताम् । खलानामभवद्विघ्नो दैत्यानां च विशेषतः

ಆಗ, ಹೇ ತಾತ, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಸುಖದಾಯಕವಾದ ಮಂಗಳ ಉಂಟಾಯಿತು; ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಅದು ವಿಘ್ನವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಯಿತು।

Verse 72

अकस्मादभवद्व्योम्नि परमो दुंदुभिध्वनिः । पुष्पवृष्टिः पपाताऽशु बालकोपरि नारद

ಓ ನಾರದ, ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ದುಂದುಭಿಗಳ ಪರಮ ಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಬಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು।

Verse 73

विष्ण्वादीनां समस्तानां देवानां मुनिसत्तम । अभूदकस्मात्परम आनन्दः परमोत्सवः

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪರಮಾನಂದ ಮತ್ತು ಪರಮೋತ್ಸವ ಉಂಟಾಯಿತು।

Frequently Asked Questions

The chapter introduces the narrative mechanism for Śiva’s son’s manifestation by foregrounding the devas’ plea against Tāraka and Śiva’s mention of his displaced vīrya/tejas—an essential causal step toward the birth/appearance of Kumāra (Skanda).

It frames cosmic events as simultaneously compassionate interventions and inevitable unfoldings: Śiva’s action is not arbitrary but aligned with an unavoidable telos in which divine will and world-order (dharma) reassert themselves.

Śiva is presented as yogajñānaviśārada (expert in yogic knowledge), tyaktakāma (beyond desire), bhaktavatsala (tender toward devotees), and as the bearer of tejas/vīrya whose proper channeling enables the restoration of cosmic balance.