द्वारपाल-गणेशसंवादः / The Dialogue at the Gate: Gaṇeśa and Śiva’s Gaṇas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । गणास्ते क्रोधसंपन्नास्तत्र गत्वा शिवाज्ञया । पप्रच्छुर्गिरिजापुत्रं तं तदा द्वारपालकम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಗಣರು ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಆಗ ದ್ವಾರಪಾಲನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಗಿರಿಜಾಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 2

शिवगणा ऊचुः । कोऽसि त्वं कुत आयातः किं वा त्वं च चिकीर्षसि । इतोऽद्य गच्छ दूरं वै यदि जीवितुमिच्छसि

ಶಿವಗಣರು ಹೇಳಿದರು—“ನೀನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ, ಏನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೀ? ಜೀವಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಇಂದುಲೇ ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರ ಹೋಗು।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । तदीयं तद्वचः श्रुत्वा गिरिजातनयस्स वै । निर्भयो दण्डपाणिश्च द्वारपानब्रवीदिदम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಿರಿಜಾತನಯ (ಗಣೇಶ) ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 4

गणेश उवाच । यूयं के कुत आयाता भवंतस्सुन्दरा इमे । यात दूरं किमर्थं वै स्थिता अत्र विरोधिनः

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದರು—“ನೀವು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿರಿ? ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ಸುಂದರರು ಯಾರು? ದೂರ ಹೋಗಿರಿ; ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ?”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । एवं श्रुत्वा वचस्तस्य हास्यं कृत्वा परस्परम् । ऊचुस्सर्वे शिवगणा महावीरा गतस्मयाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ಮಹಾವೀರರಾದ ಶಿವಗಣರು ಪರಸ್ಪರ ನಗಿದರು; ನಂತರ ಅಹಂಕಾರ-ಡಂಭಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಎಲ್ಲರೂ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 6

परस्परमिति प्रोच्य सर्वे ते शिवपार्षदाः । द्वारपालं गणेशं तं प्रत्यूचुः कुद्धमानसाः

ಪರಸ್ಪರ “ನಾವು ಹೇಳೋಣ” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ಆ ಎಲ್ಲ ಶಿವಪಾರ್ಷದರು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದ್ವಾರಪಾಲ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ಹೇಳಿದರು।

Verse 7

शिवगणा ऊचुः । श्रूयतां द्वारपाला हि वयं शिवगणा वराः । त्वां निवारयितुं प्राप्ताश्शंकरस्याज्ञया विभोः

ಶಿವಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದ್ವಾರಪಾಲರೇ, ಕೇಳಿರಿ; ನಾವು ಶಿವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣಗಳು. ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ।

Verse 8

त्वामपीह गणं मत्वा न हन्यामीन्यथा हतः । तिष्ठ दूरे स्वतस्त्वं च किमर्थं मृत्युमीहसे

ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಿವಗಣನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಇತರರನ್ನು ಹೊಡೆದಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಹತಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ದೂರ ನಿಲ್ಲು—ಏಕೆ ಮರಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?

Verse 9

ब्रह्मोवाच इत्युक्तोऽपि गणेशश्च गिरिजातनयोऽभयः । निर्भर्त्स्य शंकरगणान्न द्वारं मुक्तवांस्तदा

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಹೇಳಿದರೂ ಗಿರಿಜಾತನಯನಾದ ನಿರ್ಭಯ ಗಣೇಶನು ಶಂಕರಗಣರನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಕೂಡ ಆ ವೇಳೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದಿಲ್ಲ।

Verse 10

ते सर्वेपि गणाश्शैवास्तत्रत्या वचनं तदा । श्रुत्वा तत्र शिवं गत्वा तद्वृत्तांतमथाब्रुवन्

ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಶೈವ ಗಣರು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಡೆದದ್ದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು।

Verse 11

ततश्च तद्वचः श्रुत्वाद्भुतलीलो महेश्वरः । विनिर्भर्त्स्य गणानूचे निजांल्लोकगतिर्मुने

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಅದ್ಭುತಲೀಲಾಧಾರಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಗಣರನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಗದರಿಸಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ತನ್ನ ಲೋಕಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯೋಗ್ಯ ಆಚರಣೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 12

महेश्वर उवाच । कश्चायं वर्तते किं च ब्रवीत्यरिवदुच्छ्रितः । किं करिष्यत्यसद्बुद्धिः स्वमृत्युं वांछति ध्रुवम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇವನು ಯಾರು, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ? ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ? ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನು ಏನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲನು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಮರಣವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

दूरतः क्रियतां ह्येष द्रारपालो नवीनकः । क्लीबा इव स्थितास्तस्य वृत्तं वदथ मे कथम्

ಈ ಹೊಸ ದ್ವಾರಪಾಲನನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿರಿ. ನೀವು ಅವನ ಮುಂದೆ ಭೀತರಂತೆ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ? ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ—ಇವನ ವಿಷಯವೇನು?

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे गणविवादवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಚತುರ್ಥ ಕುಮಾರಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಗಣವಿವಾದವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 15

शिवगणा ऊचुः । रे रे द्वारप कस्त्वं हि स्थितश्च स्थापितः कुतः । नैवास्मान्गाणयस्येवं कथं जीवितुमिच्छसि

ಶಿವಗಣರು ಹೇಳಿದರು—“ಏ ದ್ವಾರಪಾಲಾ! ನೀ ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ, ಮತ್ತು ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ? ನೀ ನಮ್ಮನ್ನು ಗಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ನೀ ಹೇಗೆ ಬದುಕಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ?”

Verse 16

द्वारपाला वयं सर्वे स्थितः किं परिभाषसे । सिंहासनगृहीतश्च शृगालः शिवमीहते

ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ—ನೀನು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ? ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಹಿಡಿದ ನರಿಯೂ ಶಿವನನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದರ ದರ್ಪ ಅದನ್ನು ಆ ಆಸನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 17

तावद्गर्जसि मूर्ख त्वं यावद्गण पराक्रमः । नानुभूतस्त्वयात्रैव ह्यनुभूतः पतिष्यसि

ಓ ಮೂರ್ಖನೇ! ನೀನು ಶಿವಗಣಗಳ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸದಿರುವ ತನಕವೇ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತೀಯ. ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಈಗಲೇ, ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕ್ಷಣ ನೀನು ಬೀಳುವೆ.

Verse 18

इत्युक्तस्तैस्सुसंकुद्धो हस्ताभ्यां यष्टिकां तदा । गृहीत्वा ताडयामास गणांस्तान्परिभाषिणः

ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆಗ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವಮಾನವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದ ಆ ಗಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 19

उवाचाथ शिवापुत्रः परिभर्त्स्य गणेश्वरान् । शंकरस्य महावीरान्निर्भयस्तान्गणेश्वरः

ನಂತರ ಶಿವಪುತ್ರನು ಶಂಕರನ ಮಹಾವೀರ ಗಣೇಶ್ವರರನ್ನು ಗದರಿಸಿ, ಅವರ ನಾಯಕನಾದ ಗಣೇಶ್ವರನಾಗಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 20

शिवापुत्र उवाच । यात यात ततो दूरे नो चेद्वो दर्शयामि ह । स्वपराक्रममत्युग्रं यास्यथात्युपहास्यताम्

ಶಿವಪುತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೋಗಿರಿ, ಹೋಗಿರಿ, ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಿರಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ನೀವು ಭಾರೀ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹಾಸ್ಯದ ಪಾತ್ರರಾಗುವಿರಿ.

Verse 21

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गिरिजातनयस्य हि । परस्परमथोचुस्ते शंकरस्य गणास्तदा

ಗಿರಿಜಾತನಯನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ಶಂಕರನ ಗಣರು ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 22

शिवगणा ऊचुः । किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं माक्रियते स न किं पुनः । मर्यादा रक्ष्यतेऽस्माभिरन्यथा किं ब्रवीति च

ಶಿವಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು? ಅವನು ಏನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಬಹುದು? ನಾವು ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ?

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ततश्शंभुगणास्सर्वे शिवं दूरे व्यवस्थितम् । क्रोशमात्रं तु कैलासाद्गत्वा ते च तथाब्रुवन्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಶಂಭುಗಣರೆಲ್ಲರು ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರ ಹೋಗಿ, ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಿವನನ್ನು ಕಂಡರು; ಸಮೀಪಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 24

शिवो विहस्य तान्सर्वांस्त्रिशूलकर उग्रधीः । उवाच परमेशो हि स्वगणान् वीरसंमतान्

ಆಗ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯಾದ, ಉಗ್ರನಿಶ್ಚಯದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ನಗುತ್ತಾ, ವೀರರೆಂದು ಸಮ್ಮತವಾದ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 25

शिव उवाच । रेरे गणाः क्लीबमता न वीरा वीरमानिनः । मदग्रे नोदितुं योग्या भर्त्सितः किं पुनर्वदेत्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು— ಏ ಗಣಗಳೇ! ನೀವು ಭೀತಸ್ವಭಾವದ, ನಪುಂಸಕ ಮನಸ್ಸಿನವರು; ವೀರರು ಅಲ್ಲ, ವೀರರೆಂದು ತಾವೇ ಭಾವಿಸುವವರು. ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಲು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ; ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಏನು ಹೇಳುವಿರಿ?

Verse 26

गम्यतां ताड्यतां चैष यः कश्चित्प्रभवेदिह । बहुनोक्तेन किं चात्र दूरीकर्तव्य एव सः

ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುವನೋ, ಅವನನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಹೊಡೆದು ದಂಡಿಸಿರಿ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅವನನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೂರವಿಡಬೇಕು.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इति सर्वे महेशेन जग्मुस्तत्र मुनीश्वर । भर्त्सितास्तेन देवेन प्रोचुश्च गणसत्तमाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮಹೇಶನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋದರು. ಆ ದೇವರಿಂದ ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿವಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು ಆಗ ಹೇಳಿದರು.

Verse 28

शिवगणा ऊचुः । रेरे त्वं शृणु वै बाल बलात्किं परिभाषसे । इतस्त्वं दूरतो याहि नो चेन्मृत्युर्भविष्यति

ಶಿವಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಏ ಬಾಲಾ, ಕೇಳು! ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯ? ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರ ಹೋಗು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮರಣವೇ ನಿನ್ನ ಗತಿ.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तेषां शिवाज्ञाकारिणां ध्रुवम् । शिवासुतस्तदाभूत्स किं करोमीति दुःखितः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಶಿವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುವವರ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವಪುತ್ರನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ, “ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे देवी तेषां तस्य च वै पुनः । श्रुत्वा तु कलहं द्वारि सखीं पश्येति साब्रवीत्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಅವರ ಮತ್ತು ಅವನ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆ ಕಲಹದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಖಿಗೆ—“ಹೋಗಿ ನೋಡಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 31

समागत्य सखी तत्र वृत्तांतं समबुध्यत । क्षणमात्रं तदा दृष्ट्वा गता हृष्टा शिवांतिकम्

ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆ ಸಖಿಯು ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನೋಡಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 32

तत्र गत्वा तु तत्सर्वं वृत्तं तद्यदभून्मुने । अशेषेण तया सख्या कथितं गिरिजाग्रतः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏನನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಆ ಸಖಿ ಗಿರಿಜಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಳು।

Verse 33

सख्युवाच । अस्मदीयो गणो यो हि स्थितो द्वारि महेश्वरि । निर्भर्त्सयति तं वीराश्शंकरस्य गणा ध्रुवम्

ಸಖಿ ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ! ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನಮ್ಮ ಗಣನನ್ನು ಶಂಕರನ ವೀರ ಗಣಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಗದರಿಸುತ್ತಿವೆ।

Verse 34

शिवश्चैव गणास्सर्वे विना तेऽवसरं कथम् । प्रविशंति हठाद्गेहे नैतच्छुभतरं तव

ಶಿವನೇ ಸ್ವತಃ ಮತ್ತು ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಗಳು ನಿನ್ನ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಹಠಾತ್ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವರು? ನಿನಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶುಭಕರವಾದುದು ಇನ್ನಿಲ್ಲ।

Verse 35

सम्यक् कृतं ह्यनेनैव न हि कोपि प्रवेशितः । दुःखं चैवानुभूयात्र तिरस्कारादिकं तथा

ಇವನು ಮಾಡಿದುದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯುಕ್ತವೇ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಾದಿಗಳೊಡನೆ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 36

अतः परन्तु वाग्वादः क्रियते च परस्परम् । वाग्वादे च कृते नैव तर्ह्यायान्तु सुखेन वै

ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಈ ಮಾತಿನ ಜಗಳ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯದು; ಹೀಗಾಗಿ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಸೇರಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿರಿ.

Verse 37

कृतश्चैवात्र वाग्वादस्तं जित्वा विजयेन च । प्रविशंतु तथा सर्वे नान्यथा कर्हिचित्प्रिये

“ಇಲ್ಲಿ ವಾಗ್ವಾದವು ನಡೆದೇ ಇದೆ; ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ—ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಿಯೆ।”

Verse 38

अस्मिन्नेवास्मदीये वै सर्वे संभर्त्सिता वयम् । तस्माद्देवि त्वया भद्रे न त्याज्यो मान उत्तमः

ಈ ನಮ್ಮ ವಿಷಯದಲ್ಲೇ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಂದಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಿನ್ನ ಪರಮ ಮಾನವನ್ನೂ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಡ.

Verse 39

शिवो मर्कटवत्तेऽद्य वर्तते सर्वदा सति । किं करिष्यत्यहंकारमानुकूल्यं भविष्यति

ಹೇ ಸತೀ, ಇಂದು ಶಿವನು ಕೋತಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಸದಾ ಹಾಗೆಯೇ. ಅಹಂಕಾರ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು? ಅದರಿಂದ ಅನೂಕೂಲತೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । अहो क्षणं स्थिता तत्र शिवेच्छावशतस्सती

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಅಹೋ! ಸತೀ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತಳು, ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಶಳಾಗಿ.”

Verse 41

मनस्युवाच सा भूत्वा मानिनी पार्वती तदा

ಆಗ ಮಾನಿನಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.

Verse 42

शिवोवाच । अहो क्षणं स्थितो नैव हठात्कारः कथं कृतः । कथं चैवात्र कर्त्तव्यं विनयेनाथ वा पुनः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಅಹೋ! ನೀನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು? ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು—ವಿನಯದಿಂದ, ನಮ್ರ ಸಮರ್ಪಣೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಿಂದ?”

Verse 43

भविष्यति भवत्येव कृतं नैवान्यथा पुनः । इत्युक्त्वा तु सखी तत्र प्रेषिता प्रियया तदा

“ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದುದು ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಆಗದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಪ್ರಿಯೆ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಖಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಳು।

Verse 44

समागत्याऽब्रवीत्सा च प्रियया कथितं हि यत् । तमाचष्ट गणेशं तं गिरिजातनयं तदा

ಆ ಸಖಿ ಬಂದು, ಪ್ರಿಯೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು; ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗಿರಿಜಾತನಯ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಆ ವಿಷಯವನ್ನೆಲ್ಲ ನಿವೇದಿಸಿದಳು।

Verse 45

सख्युवाच । सम्यक्कृतं त्वया भद्र बलात्ते प्रविशंतु न । भवदग्रे गणा ह्येते किं जयंतु भवादृशम्

ಸಖನು ಹೇಳಿದನು—ಭದ್ರ, ನೀನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಅವರು ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸದಿರಲಿ. ಈ ಗಣರು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ; ನಿನ್ನಂತಹವನನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಜಯಿಸುವರು?

Verse 46

कृतं चेद्वाकृतं चैव कर्त्तव्यं क्रियतां त्वया । जितो यस्तु पुनर्वापि न वैरमथ वा ध्रुवम्

ಮಾಡಿದದ್ದಾಗಲಿ ಮಾಡದದ್ದಾಗಲಿ—ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡು. ಮತ್ತೆ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ವೈರ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲ.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या मातुश्चैव गणेश्वरः । आनन्दं परमं प्राप बलं भूरि महोन्नतिम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ಗಣೇಶ್ವರನು ಪರಮಾನಂದ, ಅಪಾರ ಬಲ ಮತ್ತು ಮಹೋನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 48

बद्धकक्षस्तथोष्णीषं बद्ध्वा जंघोरु संस्पृशन् । उवाच तान्गणान् सर्वान्निर्भयं वचनं मुदा

ನಂತರ ಅವನು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಗಟ್ಟಿ, ಉಷ್ಣೀಷವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಜಂಘೆ-ಊರುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಆ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳಿಗೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿರ್ಭಯ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 49

गणेश उवाच । अहं च गिरिजासूनुर्यूयं शिवगणास्तथा । उभये समतां प्राप्ताः कर्तव्यं क्रियतां पुनः

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನೂ ಗಿರಿಜೆಯ ಪುತ್ರನು; ನೀವೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಿವಗಣಗಳು. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಮತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ।

Verse 50

भवंतो द्वारपालाश्च द्वारपोहं कथं न हि । भवंतश्च स्थितास्तत्राऽहं स्थितोत्रेति निश्चितम्

ನೀವು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು, ನಾನೂ ದ್ವಾರಪಾಲನೇ—ಇದು ಬೇರೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ನೀವು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ.

Verse 51

भवद्भिश्च स्थितं ह्यत्र यदा भवति निश्चितम् । तदा भवद्भिः कर्त्तव्यं शिवाज्ञापरिपालनम्

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾದಾಗ, ಆಗ ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಪಾಲಿಸುವುದು ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೇ.

Verse 52

इदानीं तु मया चात्र शिवाज्ञापरिपालनम् । सत्यं च क्रियते वीरा निर्णीतं मे यथोचितम्

ಈಗ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಓ ವೀರರೇ—ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ನಾನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 53

तस्माच्छिवगणास्सर्वे वचनं शृणुतादरात् । हठाद्वा विनयाद्वा न गंतव्यं मन्दिरे पुनः

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ಸರ್ವ ಶಿವಗಣಗಳೇ, ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದಾಗಲಿ ವಿನಯದಿಂದಾಗಲಿ, ಮತ್ತೆ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तास्ते गणेनैव सर्वे ते लज्जिता गणाः । ययुश्शिवांतिकं तं वै नमस्कृत्य पुरः स्थिताः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಗಣನೇ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ಎಲ್ಲ ಗಣರು ಲಜ್ಜಿತರಾದರು. ಅವರು ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು.

Verse 55

स्थित्वा न्यवेदयन्सर्वे वृत्तांतं च तदद्भुतम् । करौ बद्ध्वा नतस्कंधाश्शिवं स्तुत्वा पुरः स्थिताः

ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವರು ಆ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಿದರು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭುಜಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು.

Verse 56

तत्सर्वं तु तदा श्रुत्वा वृत्तं तत्स्वगणोदितम् । लौकिकीं वृत्तिमाश्रित्य शंकरो वाक्यमब्रवीत्

ತನ್ನ ಗಣರು ಹೇಳಿದ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಂಕರನು ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಆಗ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 57

शंकर उवाच श्रूयतां च गणास्सर्वे युद्धं योग्यं भवेन्नहि । यूयं चात्रास्मदीया वै स च गौरीगणस्तथा

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಗಣಗಳೇ! ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿರಿ; ಇದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಂದರ್ಭವಲ್ಲ. ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ಸೇವಕರು; ಮತ್ತು ಆ ಗುಂಪೂ ಗೌರೀಗಣವೇ.”

Verse 58

विनयः क्रियते चेद्वै वश्यश्शंभुः स्त्रिया सदा । इति ख्यातिर्भवेल्लोके गर्हिता मे गणा धुवम्

ನಾನು ವಿನಯ ತೋರಿದರೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ‘ಶಂಭು ಸ್ತ್ರೀಯ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಗಣರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಂದಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 59

कृते चैवात्र कर्तव्यमिति नीतिर्गरीयसी । एकाकी स गणो बालः किं करिष्यति विक्रमम्

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೀತಿ ಇದೇ—ಕರ್ತವ್ಯವಾದುದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಆ ಒಂಟಿ ಗಣನು ಬಾಲಕ; ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಏನು ವೀರಕೃತ್ಯ ಮಾಡಬಲ್ಲನು?

Verse 60

भवंतश्च गणा लोके युद्धे चाति विशारदाः । मदीयाश्च कथं युद्धं हित्वा यास्यथ लाघवम्

ನೀವು ಗಣರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ನೀವು ನನ್ನದೇ ಅನುಚರರು; ಹೀಗಿರಲು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಷ್ಟು ಲಘುವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ?

Verse 61

स्त्रिया ग्रहः कथं कार्यो पत्युरग्रे विशेषतः । कृत्वा सा गिरिजा तस्य नूनं फलमवाप्स्यति

ಸ್ತ್ರೀ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪತಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಹಠ ಹಿಡಿಯಬೇಕು? ಗಿರಿಜಾ ಅವನಿಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವಳು।

Verse 62

तस्मात्सर्वे च मद्वीराः शृणुतादरतो वचः । कर्त्तव्यं सर्वथा युद्धं भावि यत्तद्भवत्विति

ಆದುದರಿಂದ, ನನ್ನ ವೀರರೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಆದರದಿಂದ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಕರ್ತವ್ಯ; ಭವಿತವ್ಯವಾದುದು ಆಗಲಿ।

Verse 63

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा शंकरो ब्रह्मन् नानालीलाविशारदः । विरराम मुनिश्रेष्ठ दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಶಂಕರನು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೊರಗೆ ಲೋಕಾಚಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ಮೌನನಾದನು।