Adhyaya 13
Rudra SamhitaKumara KhandaAdhyaya 1339 Verses

गणेशोत्पत्ति-प्रसङ्गः / Episode on the Origin of Gaṇeśa (Śvetakalpa Account)

ಅಧ್ಯಾಯ 13ರಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ತಾರಕಾರೀ (ಸ್ಕಂದ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ನಾರದನು, ಗಣೇಶನ ಪರಮ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ಸರ್ವಮಂಗಳಕರ’ ಗಣೇಶನ ದಿವ್ಯ ಜನ್ಮಕಥೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ-ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಲ್ಪಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶನಿದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಿಶುವಿನ ಶಿರಚ್ಛೇದವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಗಜಶಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ನಂತರ ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಕಾರಣಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ—ಪರಮಕರ್ತ ಶಂಕರನೇ; ಶಂಭು ಜಗದೀಶ್ವರ, ನಿರ್ಗುಣವೂ ಸಗುಣವೂ; ಅವನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಪ್ರಳಯ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಶಿವವಿವಾಹದ ನಂತರ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯ ಪ್ರಾಕಟ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಪಾರ್ವತಿ ಜಯಾ-ವಿಜಯಾ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ, ಮುಂದಿನ ದ್ವಾರರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರವೇಶನಿಯಮ ಮತ್ತು ಗೃಹ-ದೈವ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಘಟನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆ ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । तारकारेरिति श्रुत्वा वृत्तमद्भुतमुत्तमम् । नारदस्सुप्रसन्नोथ पप्रच्छ प्रीतितो विधिम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ತಾರಕನ ಶತ್ರು (ಸ್ಕಂದ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾರದನು ಮಹಾಪ್ರಸನ್ನನಾದನು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ನಂತರ ವಿಧಿಯನ್ನು (ಪೂಜೆ‑ವ್ರತ ಕ್ರಮ) ಕೇಳಿದನು।

Verse 2

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ शिवज्ञाननिधे मया । श्रुतं कार्तिकसद्वृत्तममृतादपि चोत्तमम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಪ್ರಜಾನಾಥ, ಹೇ ಶಿವಜ್ಞಾನನಿಧೇ! ನಾನು ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನ ಸದುಪಚಾರದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಅಮೃತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।

Verse 3

अधुना श्रोतुमिच्छामि गाणेशं वृत्तमुत्तमम् । तज्जन्मचरितं दिव्यं सर्वमंगलमंगलम्

ಈಗ ನಾನು ಗಣೇಶನ ಕುರಿತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನ ದಿವ್ಯ ಜನ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಸರ್ವಮಂಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಮಂಗಳವಾದುದು।

Verse 4

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नारदस्य महामुने । प्रसन्नमानसो ब्रह्मा प्रत्युवाच शिवं स्मरन्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಮುನಿ ನಾರದನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । कल्पभेदाद्गणेशस्य जनिः प्रोक्ता विधेः परात् । शनिदृष्टं शिरश्छिन्नं संचितं गजमाननम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಕಲ್ಪಭೇದಗಳಿಂದ ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮಕಥೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶನಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಶಿರಸ್ಸು ಛಿನ್ನವಾಯಿತು; ನಂತರ ಗಜಮುಖ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 6

इदानीं श्वेतकल्पोक्ता गणेशोत्पत्तिरुच्यते । यत्र च्छिन्नं शिरस्तस्य शिवेन च कृपालुना

ಈಗ ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗಣೇಶೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಕೃಪಾಳು ಶಿವನು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ನಂತರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪುನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।

Verse 7

संदेहो नात्र कर्तव्यः शंकरस्सूतिकृन्मुने । स हि सर्वाधिपः शंभुर्निर्गुणस्सगुणो ऽपि हि

ಮುನಿಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಮಾಡಬೇಡ; ಶಂಕರನೇ ಜನನಕಾರಣನಾದನು. ಆ ಶಂಭುವೇ ಸರ್ವಾಧಿಪತಿ—ನಿರ್ಗುಣನೂ ಹೌದು, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸಗುಣರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 8

तल्लीलयाखिलं विश्वं सृज्यते पाल्यते तथा । विनाश्यते मुनिश्रेष्ठ प्रस्तुतं शृणु चादरात्

ಅವನ ಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಪಾಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈಗ ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 9

उद्वाहिते शिवे चात्र कैलासं च गते सति । कियता चैव कालेन जातो गणपतेर्भवः

ಶಿವನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಎಷ್ಟು ಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಗಣಪತಿಯ ಪ್ರಾಕಟ್ಯ (ಜನ್ಮ) ಸಂಭವಿಸಿತು?

Verse 10

एकस्मिन्नेव काले च जया च विजया सखी । पार्वत्या च मिलित्वा वै विचारे तत्पराभवत्

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಯಾ ಮತ್ತು ವಿಜಯಾ ಎಂಬ ಸಖಿಯರು ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.

Verse 11

रुद्रस्य च गणास्सर्वे शिवस्याज्ञापरायणाः । ते सर्वेप्यस्मदीयाश्च नन्दिभृंगिपुरस्सराः

ರುದ್ರನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಗಳು ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ—ಅವರಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಮತ್ತು ಭೃಂಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯವರು.

Verse 12

प्रमथास्ते ह्यसंख्याता अस्मदीयो न कश्चन । द्वारि तिष्ठन्ति ते सर्वे शंकराज्ञापरायणाः

ಆ ಪ್ರಮಥರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಮ್ಮವರಲ್ಲ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶಂಕರನ ಆಜ್ಞೆ ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशोत्पत्तिवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಚತುರ್ಥ ಕುಮಾರಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಗಣೇಶೋತ್ಪತ್ತಿ-ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ತ್ರಯೋದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पार्वती देवी सखीभ्यां सुन्दरं वचः । हितं मेने तदा तच्च कर्तुं स्माप्यध्यवस्यति

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸಖಿಯರಿಗೆ ಮಧುರವೂ ಸುಂದರವೂ ಆದ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು. ಅದನ್ನು ಹಿತವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.

Verse 15

ततः कदाचिन्मज्जत्यां पार्वत्यां वै सदाशिवः । नंदिनं परिभर्त्स्याथ ह्याजगाम गृहांतरम्

ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ, ಪಾರ್ವತಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸದಾಶಿವನು ನಂದಿಯನ್ನು ಗದರಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಳಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಣೆಗೆ ಹೋದನು.

Verse 16

आयांतं शंकरं दृष्ट्वाऽसमये जगदंबिका । उत्तस्थौ मज्जती सा वै लज्जिता सुन्दरी तदा

ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಜಗದಂಬಿಕೆ—ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವಳು—ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತಳು; ಆ ಸುಂದರಿ ದೇವಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಲಜ್ಜಿತಳಾದಳು.

Verse 17

तस्मिन्नवसरे देवी कौतुकेनातिसंयुता । तदीयं तद्वचश्चैव हितं मेने सुखावहम्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಅಪಾರ ಕೌತುಕದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಹಿತಕರವೂ ಸುಖಕರವೂ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।

Verse 18

एवं जाते सदा काले कदाचित्पार्वती शिवा । विचिंत्य मनसा चेति परमाया परेश्वरी

ಹೀಗೆ ಕಾಲ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಶಿವಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಶುಭಾ ಪಾರ್ವತಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳೇ ಪರಮಮಾಯೆ, ಪರೇಶ್ವರಿ.

Verse 19

मदीयस्सेवकः कश्चिद्भवेच्छुभतरः कृती । मदाज्ञया परं नान्यद्रेखामात्रं चलेदिह

ನನ್ನೊಬ್ಬ ಸೇವಕನು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭನಾಗಿ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಲಿ; ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ—ರೇಖಾಮಾತ್ರವೂ—ಚಲಿಸಬಾರದು।

Verse 20

विचार्येति च सा देवी वपुषो मलसंभवम् । पुरुषं निर्ममौ सा तु सर्वलक्षणसंयुतम्

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಆ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ದೇಹಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು; ಅವನು ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 21

सर्वावयवनिर्द्दोषं सर्वावयव सुन्दरम् । विशालं सर्वशोभाढ्यं महाबलपराक्रमम्

ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದೋಷನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಂದರನು, ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಸಮಸ್ತ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನು, ಮಹಾಬಲ ಮತ್ತು ವೀರಪರಾಕ್ರಮ ಹೊಂದಿದವನು।

Verse 22

वस्त्राणि च तदा तस्मै दत्त्वा सा विविधानि हि । नानालंकरणं चैव बह्वाशिषमनुत्तमाम्

ಆಗ ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ವಿಧವಿಧವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ನಾನಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅಪಾರವಾದ ಅನುತ್ತಮ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು.

Verse 23

मत्पुत्रस्त्वं मदीयोसि नान्यः कश्चिदिहास्ति मे । एवमुक्तस्य पुरुषो नमस्कृत्य शिवां जगौ

“ನೀನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನು; ನೀನು ನನ್ನವನೇ; ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಆ ಪುರುಷನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 24

गणेश उवाच । किं कार्यं विद्यते तेद्य करवाणि तवोदितम् । इत्युक्ता सा तदा तेन प्रत्युवाच सुतं शिवा

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದನು: “ಇಂದು ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವಿದೆ? ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.” ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಶಿವಾ (ದೇವಿ) ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 25

शिवोवाच । हे तात शृणु मद्वाक्यं द्वारपालो भवाद्य मे । मत्पुत्रस्त्वं मदीयोऽसि नान्यथा कश्चिदस्ति मे

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: “ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು. ಇಂದಿನಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ದ್ವಾರಪಾಲನಾಗು. ನೀನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನು, ನೀನು ನನ್ನವನೇ; ನನಗೆ ನಿನ್ನಂತ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ.”

Verse 26

विना मदाज्ञां मत्पुत्र नैवायान्म द्गृहान्तरम् । कोऽपि क्वापि हठात्तात सत्यमेतन्मयोदितम्

“ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದೆ, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ಯಾರೂ—ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ—ಹಠದಿಂದ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು. ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯವೇ.”

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च ददौ तस्मै यष्टिं चातिदृढां मुने । तदीयं रूपमालोक्य सुन्दरं हर्षमागता

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ದಂಡವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ತನ್ನದೇ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದಳು.

Verse 28

मुखमाचुंब्य सुप्रीत्यालिंग्य तं कृपया सुतम् । स्वद्वारि स्थापयामास यष्टिपाणिं गणाधिपम्

ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ಮುದ್ದಿಟ್ಟು, ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆ ಪುತ್ರನನ್ನು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಗಣಾಧಿಪ ಗಣೇಶನನ್ನು—ತನ್ನ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾವಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು.

Verse 29

अथ देवीसुतस्तात गृहद्वारि स्थितो गणः । यष्टिपाणिर्महावीरः पार्वतीहितकाम्यया

ನಂತರ, ಓ ತಾತ, ದೇವಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಗಣನು ಮನೆಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಮಹಾವೀರನು—ಪಾರ್ವತಿಯ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ.

Verse 30

स्वद्वारि स्थापयित्वा तं गणेशं स्वसुतं शिवा । स्वयं च मज्जती सा वै संस्थितासीत्सखीयुता

ತನ್ನ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಗಣೇಶನನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ತಾನೇ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದಳು; ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲೀಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಳು.

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु शिवो द्वारि समागतः । कौतुकी मुनिर्शादूल नानालीलाविशारदः

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದನು—ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಆತನು ಕೌತುಕಪ್ರಿಯನು, ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಲೀಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು।

Verse 32

उवाच च शिवेशं तमविज्ञाय गणाधिपः । मातुराज्ञां विना देव गम्यतां न त्वया धुना

ಆ ಶಿವೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಗಣಾಧಿಪತಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದೇವಾ! ತಾಯಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈಗ ನೀನು ಹೋಗಬಾರದು.”

Verse 33

मज्जनार्थं स्थिता माता क्व यासीतो व्रजाधुना । इत्युक्त्वा यष्टिकां तस्य रोधनाय तदाग्रहीत्

ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ತಾಯಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಈಗ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ಈಗಲೇ ಹಿಂದಿರುಗು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ತಕ್ಷಣ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದಳು.

Verse 34

तं दृष्ट्वा तु शिवः प्राह कं निषेधसि मूढधीः । मां न जानास्यसद्बुद्धे शिवोहमिति नान्यथा

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಮೂಢಬುದ್ಧಿ! ನೀನು ಯಾರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ಓ ತಪ್ಪಾದ ಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ನಾನು ಶಿವನೇ—ಇದೇ ಸತ್ಯ, ಬೇರೆಲ್ಲ.”

Verse 35

ताडितस्तेन यष्ट्या हि गणेशेन महेश्वरः । प्रत्युवाच स तं पुत्रं बहुलीलश्च कोपितः

ಗಣೇಶನು ಆ ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ, ಅನೇಕ ದಿವ್ಯಲೀಲಾರೂಪನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 36

शिव उवाच । मुर्खोसि त्वं न जानासि शिवोहं गिरिजापतिः । स्वगृहं यामि रे बाल निषेधसि कथं हि माम्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—“ನೀನು ಮೂರ್ಖ; ನಾನು ಶಿವನು, ಗಿರಿಜಾಪತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ—ಓ ಬಾಲಾ, ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ನಿಷೇಧ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ?”

Verse 37

इत्युक्त्वा प्रविशंतं तं महेशं गणनायकः । क्रोधं कृत्वा ततो विप्र दंडेनाताडयत्पुनः

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಮಹೇಶನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಗಣನಾಯಕನು—ಓ ವಿಪ್ರ—ಕೋಪಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ದಂಡದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 38

ततश्शिवश्च संक्रुद्धो गणानाज्ञापयन्निजान् । को वायं वर्तते किंच क्रियते पश्यतां गणाः

ಆಮೇಲೆ ಶಿವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ತನ್ನ ಗಣರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು—“ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುವವನು ಯಾರು? ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ? ಗಣಗಳೇ, ನೋಡಿ ತಕ್ಷಣ ತಿಳಿದು ತಿಳಿಸಿರಿ।”

Verse 39

इत्युक्त्वा तु शिवस्तत्र स्थितः क्रुद्धो गृहाद्बहिः । भवाचाररतस्स्वामी बह्वद्भुतसुलीलकः

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ನಿಂತನು—ಭವಾಚಾರದಲ್ಲಿ ರತನಾದ ಸ್ವಾಮಿ, ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಲೀಲೆಗಳ ಧಣಿ।

Frequently Asked Questions

The chapter introduces the Gaṇeśa birth/origin narrative, explicitly referencing the head-severing motif (linked to Śani’s gaze in another kalpa) and beginning the Śvetakalpa version of events.

It foregrounds Śiva’s supreme agency and the teaching that Śiva is simultaneously nirguṇa and saguṇa; the Gaṇeśa episode is framed as līlā through which cosmic order and auspiciousness are disclosed.

Śiva as the universal overlord and cosmic agent; Gaṇeśa as the ‘all-auspicious’ divine figure whose origin story functions as a charter for maṅgala and devotional access; Pārvatī’s household sphere as the narrative locus.