Rig Veda 9.95.1 — Mandala 9, Sukta 95, Mantra 1
Sukta 9.95
Devata: Soma Pavamāna (Hari)
Samhita Patha (Devanagari)
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥
Transliteration
kaníkranti hárir ā́ sṛjyámānaḥ sī́dan vánasya jaṭháre punānás | nṛ́bhir yatáḥ kṛṇute nírṇijaṃ gā́ áto matī́r janayat svadhā́bhiḥ ||
Translation
ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಾಗ ಹರಿಯ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ) ಗೂಂಜುತ್ತಾನೆ; ತಾನೇ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾ, ಮರದ ಪಾತ್ರೆಯ ಜಠರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಧೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇರಿತ ಮತಿಗಳನ್ನು ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
कनि॑क्रन्तिthey resound / they roar
कनि॑क्रन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकनिक्रन्द् (कन्द्/क्रन्द् ‘ध्वनिते/नादयति’ का पुनरुक्त-धातुरूप)
हरिराःthe tawny ones (horses/steeds)
हरिराः:
Kartā
TypeNoun (masc.)
Rootहरि- (प्रातिपदिक)
सृज्यमानःbeing released / being let loose
सृज्यमानः:
Kartā (सह-कर्तृ/विशेषणरूपेण) / Karma (कर्मणि-भावः: ‘being released’)
TypeParticiple
Rootसृज् (धातु) → सृज्यमान-
सीदन्sitting down / settling
सीदन्:
Kartā
TypeParticiple
Rootसद् (धातु) → सीदत्/सीदन्
वनस्यof the wood / of the forest
वनस्य:
Adhikaraṇa (सम्बन्धे: ‘of the wood/forest’)
TypeNoun (neut.)
Rootवन- (प्रातिपदिक)
जठरेin the belly (i.e., in the vat/inside)
जठरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun (neut.)
Rootजठर- (प्रातिपदिक)
पुनानःpurifying himself / being purified (Soma)
पुनानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootपू (धातु ‘पवते/पुनाति’) → पुनान-
नृभिःby men
नृभिः:
Karaṇa
TypeNoun (masc.)
Rootनृ- (प्रातिपदिक)
यतःfrom where / whence
यतः:
Apādāna (भावार्थे) / सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
कृणुतेhe makes / he fashions
कृणुते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
निर्णिजम्a shining garment / covering (splendour)
निर्णिजम्:
Karma
TypeNoun (fem.)
Rootनिर्णिज्/निर्णिज्- (प्रातिपदिक; ‘आवरण/वस्त्र/दीप्ति’)
गाःcows (rays)
गाः:
Karma
TypeNoun (fem.)
Rootगो- (प्रातिपदिक)
अतःtherefore / from that
अतः:
(सम्बन्ध/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतस् (अव्यय)
मतीःthoughts / hymns
मतीः:
Karma
TypeNoun (fem.)
Rootमति- (प्रातिपदिक)
जनयतlet him generate / may he produce
जनयत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जनयति
स्वधाभिःby his own powers / by inherent might
स्वधाभिः:
Karaṇa
TypeNoun (fem.)
Rootस्वधा- (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.