Rig Veda 9.86.14 — Mandala 9, Sukta 86, Mantra 14
Sukta 9.86
Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
द्रापिं वसानो यजतो दिविस्पृशमन्तरिक्षप्रा भुवनेष्वर्पितः । स्वर्जज्ञानो नभसाभ्यक्रमीत्प्रत्नमस्य पितरमा विवासति ॥
Transliteration
drāpíṃ vásāno yajató divi-spṛ́śam antarikṣa-prā́ bhuváneṣv arpítaḥ | svàr jajñānó nábhasā́bhy àkramīt pratnám asya pitáram ā́ vivāsati ||
Translation
ದ್ರಾಪಿ (ಆವರಣ)ಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಜ್ಯನಾಗಿ, ದಿವಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಭುವನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿ ಅವನು ಇರುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವರ್ (ಪ್ರಕಾಶ)ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು, ನಭಸಿನ ವಿಶಾಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟನು; ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿತೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಆ ಆದಿಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Word by Word
द्रापिम्a covering/garment (skin, cloak)
द्रापिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रापि- (प्रातिपदिक; ‘द्रापि’ = आवरण/चर्म/वस्त्र) अथवा द्राप् (धातु, ‘आच्छादन’)
वसानःwearing, clothed
वसानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वस् (वसँ आच्छादने) → वस (कृदन्त)
यजतःworthy of worship, venerable
यजतः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Root√यज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु) → यजत- (प्रातिपदिक)
दिविस्पृशम्sky-touching, reaching heaven
दिविस्पृशम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootदिवि (द्यु/दिव्- ‘स्वर्ग’) + √स्पृश् (स्पृशँ संस्पर्शने) → स्पृश् (कृदन्त/विशेषण ‘स्पृश्/स्पृशम्’)
अन्तरिक्षप्राःfilling/reaching the midspace (atmosphere)
अन्तरिक्षप्राः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootअन्तरिक्ष- (प्रातिपदिक) + √प्रा/√पॄ (पॄ पूरणे/प्रापणे; ‘प्रा’ = ‘पूरयति/प्राप्नोति’ अर्थे) → प्रा- (विशेषण)
भुवनेषुin the worlds/realms
भुवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक; √भू ‘to be’ से)
अर्पितःset/placed, established
अर्पितः:
कर्तृ (विशेषण; ‘स्थित/निहित’ अर्थे)
TypeParticiple
Root√अर्प्/अर्पय् (अर्पँ/अर्पयति ‘समर्पणे/निक्षेपे’) → अर्पित (कृदन्त)
स्वःto heaven; heaven
स्वः:
अधिकरण/दिशा (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable (Vedic particle/noun used adverbially)
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग’)
जज्ञानःhaving been born, born forth
जज्ञानः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Root√जन् (जनँ प्रादुर्भावे) → जज्ञान (कृदन्त)
नभसाwith/by the cloud/sky, by mist (nabhás-)
नभसा:
करण
TypeNoun
Rootनभस्- (प्रातिपदिक)
अभ्यक्रमीत्he strode forth/advanced toward
अभ्यक्रमीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअभि + √क्रम् (क्रमँ पादविक्षेपे) → अभ्य-क्रम्
प्रत्नम्the ancient one; primeval
प्रत्नम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootप्रत्न- (प्रातिपदिक)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → अस्य
पितरम्father
पितरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितृ- (प्रातिपदिक)
आtoward, unto
आ:
दिशा/उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विवासतिhe serves/honors, pays reverence
विवासति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि + √वस् (वसँ निवासे/सेवायाम्; वैदिक ‘विवास’ = ‘पूजयति/सेवते’) → विवास
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.