Rig Veda 9.73.6: Mandala 9, Sukta 73, Mantra 6

Sukta 9.73

Rishi: Unknown/uncertain in provided input

Devata: Soma Pavamāna as purifier and establisher of ṛta through measured chant

Chandas: Jagatī (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रत्नान्मानादध्या ये समस्वरञ्छ्लोकयन्त्रासो रभसस्य मन्तवः । अपानक्षासो बधिरा अहासत ऋतस्य पन्थां न तरन्ति दुष्कृतः ॥

Transliteration

pratnā́n mā́nād adhyā́ yé sám asvarañ chlokayántrāso rabhasásya mántavaḥ | ápānakṣāso badhirā́ ahāsata ṛtásya pánthāṃ ná taranti duṣkṛ́taḥ ||

Translation

ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅವರು ಏಕಸ್ವರವಾಗಿ ಏಳುತ್ತಾರೆ—ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಯಂತ್ರದಂತೆ ಬಂಧಿತವಾದ, ರಭಸ ವೇಗದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಈ ಮಂತವ್ಯಗಳು. ಆದರೆ ದುಷ್ಕೃತರು—ಅಕ್ಷವಿಲ್ಲದವರು, ಬಧಿರರು—ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಋತದ ಪಥವನ್ನು ದಾಟಲಾರರು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रत्नात्: from of old, from ancient times
• प्रत्नात्: Apādāna
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक) < *pra-tna-

• मानात्: from the measure/standard (from the rule)
• मानात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: मान (प्रातिपदिक) < √मा (माने/मितौ) / ‘measure, standard’

• अध्या: over, upon; in addition/thereupon
• अध्या: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय) + आ (अव्यय) → अध्या (वैदिक)

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: (preverb)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्वरन्: they sounded/sang together
• अस्वरन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्वर् (स्वरे/ध्वनौ) with सम्; अस्वरन्

• छ्लोकयन्त्रासः: hymn-instrumented ones; those furnished with praise as their means
• छ्लोकयन्त्रासः: Kartā (apposition to ये)
• Type: Noun (compound)
• Root: छ्लोक-यन्त्र (समास; प्रातिपदिक) < छ्लोक/श्लोक ‘hymn, praise’ + यन्त्र ‘instrument, contrivance’

• रभसस्य: of impetuosity/vehemence
• रभसस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: रभस (प्रातिपदिक)

• मन्तवः: thinkers, sages
• मन्तवः: Kartā (apposition)
• Type: Noun
• Root: मन्तु (प्रातिपदिक) < √मन् (मनुते) ‘think’

• अपानक्षासः: not-reaching, failing to attain
• अपानक्षासः: Kartā (apposition)
• Type: Adjective (compound)
• Root: अप-नक्ष (समास/प्रातिपदिक); नक्ष ‘reach/attain’ (cf. √नश्/नक्ष् in Vedic) with अप- ‘away’

• बधिराः: deaf
• बधिराः: Kartā (apposition)
• Type: Adjective
• Root: बधिर (प्रातिपदिक)

• अहासत: they laughed (mocked)
• अहासत: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हस् (हासे) with अ- (augment); अहासत

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• पन्थाम्: the path
• पन्थाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• तरन्ति: they cross, pass over
• तरन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तॄ (तरणे)

• दुष्कृतः: evil-doers, wrong-doers
• दुष्कृतः: Kartā
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: दुष्-कृत (समास; प्रातिपदिक) < दुष् ‘bad’ + कृत ‘done’