Rig Veda 9.114.3: Mandala 9, Sukta 114, Mantra 3

Sukta 9.114

Rishi: Kāśyapa (hymn context).

Devata: Soma; with protective invocation via Ādityas and ritual powers.

Chandas: Jagatī.

Samhita Patha (Devanagari)

सप्त दिशो नानासूर्याः सप्त होतार ऋत्विजः । देवा आदित्या ये सप्त तेभिः सोमाभि रक्ष न इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

Transliteration

saptá díśo nā́nā-sūryāḥ saptá hótāra ṛtvíjaḥ | devā́ ādityā́ yé saptá tébhiḥ somā́bhi rakṣa na indrā́yendo pári srava ||

Translation

ಅನೇಕ ಸೂರ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಏಳು ದಿಕ್ಕುಗಳು; ಏಳು ಹೋತೃ-ಯಾಜಕರು ಮತ್ತು ಋತ್ವಿಜರು ಏಳು. ದೇವರಾದ ಏಳು ಆದಿತ್ಯರು—ಅವರ ಮೂಲಕ, ಹೇ ಸೋಮ, ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು. ಹೇ ಇಂದ್ರನ ಸೋಮ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಿದು, ನಮ್ಮೊಳಗೂ ಹರಿದು ಬಾ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (दिशः/होतारः/देवाः इत्यादीनाम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)

• दिशः: directions, quarters
• दिशः: Kartā (वाक्ये नामवाक्य-कर्तृभावः)
• Type: Noun
• Root: दिश् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक: दिश्/दिशा)

• नाना: variously, in diverse ways
• नाना: विशेषण/क्रियाविशेषण (विविधतां दर्शयति)
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय)

• सूर्याः: suns (solar ones)
• सूर्याः: Kartā (दिशः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (होतॄणाम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)

• होतारः: Hotar-priests, invokers
• होतारः: Kartā (नामवाक्य-कर्तृभावः)
• Type: Noun
• Root: होतृ (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; √हु ‘यजने/आह्वाने’ इत्यस्मात्)

• ऋत्विजः: seasonal priests, officiants
• ऋत्विजः: Kartā (होतारः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज् (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; ऋतु + √यज् ‘यजने’)

• देवाः: gods
• देवाः: Kartā (नामवाक्य-कर्तृभावः)
• Type: Noun
• Root: देव (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• आदित्याः: Ādityas
• आदित्याः: Kartā (देवाः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• ये: who, which
• ये: सम्बन्ध/अन्वय (देवाः/आदित्याः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विधेय-विशेषण (ये… ते इत्यस्य)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)

• ते: those
• ते: Kartā (अन्वय-प्रत्यवस्थानम्: ‘those’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तेभिः: with them, by them
• तेभिः: Karaṇa (सह/उपाय-भावः: ‘with/by them’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमाभिः: with Soma (draughts/drops)
• सोमाभिः: Karaṇa (सहकारि-करणम्: ‘with soma-drops’)
• Type: Noun
• Root: सोम (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• रक्ष: protect
• रक्ष: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (पालने/रक्षणे)

• नः: us, our
• नः: Karma (रक्षणस्य विषयः: ‘us’) / सम्भाव्य-सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna (यस्यार्थे: ‘for Indra’)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma)
• इन्दो: सम्बोधन (आह्वानम्)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; सोमस्य नाम)

• परि: around, forth (as preverb)
• परि: क्रियाविशेषण (परितः/समन्तात्-भावः)
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रव: flow, stream
• स्रव: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √स्रु (स्रवणे/प्रवाहे)