Rig Veda 9.114.2: Mandala 9, Sukta 114, Mantra 2

Sukta 9.114

Rishi: Kāśyapa (explicitly named; likely rishi of the hymn per tradition).

Devata: Soma (King Soma), with Indra in refrain.

Chandas: Jagatī.

Samhita Patha (Devanagari)

ऋषे मन्त्रकृतां स्तोमैः कश्यपोद्वर्धयन्गिरः । सोमं नमस्य राजानं यो जज्ञे वीरुधां पतिरिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

Transliteration

ṛ́ṣe mantra-kṛtā́ṃ stómaiḥ káśyapod-vardháyan gíraḥ | sómaṃ namasya rā́jānaṃ yó jajñé vīrúd hāṃ pátir indrā́yendo pári srava ||

Translation

ಹೇ ಋಷಿ, ಮಂತ್ರದಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಕಶ್ಯಪನು ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿಗಳಾದ ಗಿರಃಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೀರುಧಗಳ ಪತಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ರಾಜ ಸೋಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿರಿ. ಹೇ ಇಂದ್ರನ ಸೋಮ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಹರಿದುಬಾ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋषे: O seer
• ऋषे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक) < √ऋष्/ऋष (to see/know; seer)

• मन्त्रकृताम्: of the makers of hymns/mantras
• मन्त्रकृताम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun (agent-noun, compound)
• Root: मन्त्र-कृत् (प्रातिपदिक); कृत् < √कृ (to make)

• स्तोमैः: with praises (hymns)
• स्तोमैः: करण
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• कश्यपः: Kaśyapa
• कश्यपः: कर्तृ
• Type: Proper Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• उत्: up, forth (intensifier)
• उत्: —
• Type: Indeclinable (prefix/preverb)
• Root: उत् (उपसर्ग)

• वर्धयन्: increasing, causing to grow
• वर्धयन्: कर्तृ (सहवर्ती क्रिया)
• Type: Verb (present participle)
• Root: √वृध् (to grow, increase) → वर्धयति (causative)

• गिरः: songs, chants
• गिरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक) ‘song, voice’

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• नमस्य: worship! bow to!
• नमस्य: —
• Type: Verb
• Root: √नम् (to bow) → नमस्यति (denominative/causative-like ‘to worship’)

• राजानम्: the king
• राजानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जज्ञे: was born, has been born
• जज्ञे: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √जन् (to be born) → जज्ञे (perf.)

• वीरुधाम्: of plants/herbs
• वीरुधाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: वीरुध् (प्रातिपदिक) ‘plant, herb’

• पतिः: lord
• पतिः: कर्तृ/विशेषण (यः … पतिः)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma)
• इन्दो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma-drop’

• परि: around, forth, fully
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रव: flow! stream forth!
• स्रव: —
• Type: Verb
• Root: √स्रु (to flow) → स्रव (impv.)