Rig Veda 8.48.9: Mandala 8, Sukta 48, Mantra 9

Sukta 8.48

Devata: Soma

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं हि नस्तन्वः सोम गोपा गात्रेगात्रे निषसत्था नृचक्षाः । यत्ते वयं प्रमिनाम व्रतानि स नो मृळ सुषखा देव वस्यः ॥

Transliteration

tvaṃ hí nas tanváḥ soma gopā́ gā́tre-gā́tre ní-sasatthā nṛ-cákṣāḥ | yát te vayáṃ prá-mināma vratā́ni sá no mṛḷa su-sákhā deva vásyaḥ ||

Translation

ಹೇ ಸೋಮ, ನೀನೇ ನಮ್ಮ ತನುವಿನ (ಅಸ್ತಿತ್ವದ) ಗೋಪಾ; ಅಂಗಾಂಗದಲ್ಲೂ, ಗಾತ್ರಗಾತ್ರದಲ್ಲೂ ನೀನು ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದೀಯ—ಹೇ ನೃಚಕ್ಷಸ್ (ಮಾನವರ ದ್ರಷ್ಟಾ). ನಾವು ನಿನ್ನ ವ್ರತಗಳನ್ನು (ಋತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರು; ಹೇ ದೇವ, ಸುಸಖಾ (ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ), ಶ್ರೇಷ್ಠವನ್ನು ದಾನಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಾದವನೇ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed / for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तन्वः: body, person (of us)
• तन्वः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: तनू (स्त्री. प्रातिपदिक)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: सोम (पुं. प्रातिपदिक)

• गोपाः: protector, guardian
• गोपाः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण त्वम्-सम्बद्धः)
• Type: Noun
• Root: गोपा (पुं. प्रातिपदिक; गो+पा)

• गात्रे: in (each) limb
• गात्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गात्र (नपुं. प्रातिपदिक)

• गात्रे: in every limb
• गात्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गात्र (नपुं. प्रातिपदिक)

• निषसत्थाः: you have sat down / you are seated
• निषसत्थाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नि-षद् (धातु: षद् ‘to sit’; उपसर्ग: नि)

• नृचक्षाः: man-observing, watching men
• नृचक्षाः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: नृचक्षस् (प्रातिपदिक; नृ+चक्षस् ‘man-seeing’)

• यत्: whatever (that)
• यत्: कर्म (प्रमिनाम् इत्यस्य)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रमिनाम: we have diminished / violated
• प्रमिनाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र-मी (धातु: मी ‘to diminish/measure’; उपसर्ग: प्र)

• व्रतानि: vows, ordinances
• व्रतानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: व्रत (नपुं. प्रातिपदिक)

• सः: he / that (one)
• सः: कर्तृ (आशीर्वचन/प्रार्थना-वाक्ये ‘सः’ = ‘he/that one (Soma)’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: us
• नः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मृळ: be gracious (to), have mercy
• मृळ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मृळ्/मृड् (धातु ‘to be gracious, to pity’)

• सुषखा: O good friend
• सुषखा: सम्बोधन
• Type: Adjective/Noun
• Root: सु- + सखि/सख (प्रातिपदिक; ‘good friend’)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव (पुं. प्रातिपदिक)

• वस्यः: what is better / a better boon
• वस्यः: कर्म (मृळ इत्यस्य—‘grant (what is) better’)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: वस्/वसु (तुल्य-प्रातिपदिक; वस्यस् ‘better, more excellent’)