Rig Veda 8.46.12: Mandala 8, Sukta 46, Mantra 12

Sukta 8.46

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

य ऋष्वः श्रावयत्सखा विश्वेत्स वेद जनिमा पुरुष्टुतः । तं विश्वे मानुषा युगेन्द्रं हवन्ते तविषं यतस्रुचः ॥

Transliteration

yá ṛṣváḥ śrāváyat-sakhā víśvet sá veda jánimā puruṣṭutáḥ | táṃ víśve mā́nuṣā yugéndraṃ havante tavíṣaṃ yatásrucaḥ ||

Translation

ಯನು ಉನ್ನತನು (ಋಷ್ವ), ಶ್ರವಣವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಸಖನು—ಅವನೇ ಬಹುಸ್ತುತನು; ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳನ್ನೂ ಉಂಟಾಗುವಿಕೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ಅವನನ್ನೇ—ಇಂದ್ರನನ್ನು—ಎಲ್ಲ ಮಾನವ ಯುಗಗಳು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ; ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸ್ರುಚಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದವರು ಅವನ ತವಿಷಾ (ಮಹಾಶಕ್ತಿ)ಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: सम्बन्ध/विशेषण (यः = ‘who’ introducing relative clause)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋष्वः: lofty, exalted
• ऋष्वः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• श्रावयत्: made hear, proclaimed
• श्रावयत्: क्रिया (यः … श्रावयत्)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → caus. श्रावय-

• सखा: friend
• सखा: कर्तृ (श्रावयत् का?)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• विश्वेत्: everything indeed
• विश्वेत्: कर्म (श्रावयत् किम्?)
• Type: Adjective + particle
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + इत् (निपात) अव्ययार्थे

• सः: he
• सः: कर्तृ (वेद)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वेद: knows
• वेद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु) [परस्मैपद]

• जनिमा: birth, origin
• जनिमा: कर्म (वेद किम्?)
• Type: Noun
• Root: जन् (धातु) → जनिमन्/जनिमा (नपुंसक-प्रातिपदिक)

• पुरुष्टुतः: much-praised
• पुरुष्टुतः: विशेषण/क्रियाविशेषण (स्तुत्या सम्बन्धः)
• Type: Adjective (indeclinable adverbial) / epithet
• Root: पुरु-स्तुत (प्रातिपदिक) → अव्ययीभाव/तद्धित-रूप ‘-तः’

• तम्: him
• तम्: कर्म (हवन्ते कम्?)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (हवन्ते के?)
• Type: Adjective used substantively
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• मानुषाः: men, humans
• मानुषाः: कर्तृ-विशेषण (विश्वे मानुषाः)
• Type: Noun/Adjective (human)
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• युगे: in the age, in the generation
• युगे: अधिकरण (कस्मिन्? in each age)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हवन्ते कम्?)
• Type: Proper noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हवन्ते: they call, invoke
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वे (धातु) → हव-

• तविषम्: mighty, strength
• तविषम्: कर्म/विशेषण (इन्द्रम्—‘the mighty’ / ‘his might’ as object of praise)
• Type: Noun/Adjective (strength)
• Root: तविष (प्रातिपदिक)

• यतस्रुचः: with extended ladles (offering-spoons), offering priests
• यतस्रुचः: कर्तृ-विशेषण (विश्वे मानुषाः … यतस्रुचः)
• Type: Noun/Adjective (ritual epithet)
• Root: यत-स्रुच् (प्रातिपदिक; ‘with outstretched ladles’)