Rig Veda 8.44.7 — Mandala 8, Sukta 44, Mantra 7

Sukta 8.44

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

प्रत्नं होतारमीड्यं जुष्टमग्निं कविक्रतुम् । अध्वराणामभिश्रियम् ॥

Transliteration

pratnáṁ hótāram ī́ḍyaṁ júṣṭam agníṁ kavíkratum | adhvarā́ṇām abhiśríyam ||

Translation

ಪ್ರಾಚೀನ ಹೋತೃ, ಸ್ತುತ್ಯನೂ ಆಕಾಂಕ್ಷನೀಯನೂ, ಪ್ರಿಯನೂ ಅನುಮೋದಿತನೂ, ಕವಿ-ಕ್ರತು ಆಗಿರುವ ಅಗ್ನಿ—ಅವನೇ ನಮ್ಮ ಅಧ್ವರಗಳ (ಯಜ್ಞಗಳ) ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾದ ಪ್ರಕಟ ಶ್ರೀ.

Word by Word

• प्रत्नम्: ancient, primeval
• प्रत्नम्: कर्म (स्तुत्य-वस्तु-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक) < PIE *per-?; Vedic ‘former, ancient’

• होतारम्: the Hotṛ-priest (invoker)
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice, offer’ से)

• ईड्यम्: praiseworthy, to be invoked
• ईड्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/√ईळ् ‘to praise, invoke’ + यत्)

• जुष्टम्: favored, well-pleased (accepted)
• जुष्टम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: जुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जुष् ‘to enjoy, be pleased, favor’ + क्त)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• कविक्रतुम्: whose resolve is that of a seer; wise in purpose
• कविक्रतुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: कवि-क्रतु (समास-प्रातिपदिक; कवि ‘seer/poet’ + क्रतु ‘will, resolve, ritual power’)

• अध्वराणाम्: of the sacrifices
• अध्वराणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक; ‘sacrifice/ritual’, lit. ‘unharmed’)

• अभिश्रियम्: the surpassing splendor/beauty (glory)
• अभिश्रियम्: कर्म
• Type: Noun (used adjectivally/appositionally)
• Root: अभि-श्री (समास-प्रातिपदिक; अभि + श्री ‘splendor, beauty, prosperity’)