Rig Veda 8.23.16: Mandala 8, Sukta 23, Mantra 16
Sukta 8.23
Rishi: Vyaśva (explicitly named)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
व्यश्वस्त्वा वसुविदमुक्षण्युरप्रीणादृषिः । महो राये तमु त्वा समिधीमहि ॥
Transliteration
vyàśvas tvā vasuvídam ukṣaṇyúr aprīṇād ṛ́ṣiḥ | mahó rāyé tám u tvā sám idhīmahi ||
Translation
ವ್ಯಶ್ವ ಋಷಿಯು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ವಸುವಿದ್—ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನು—ಎಂದು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು; ಮಹಾ ರಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತೇವೆ—ಹೌದು, ನಿನ್ನನ್ನೇ—ನಮ್ಮ ಅಂತರದಲ್ಲಿ.
Word by Word
व्यश्वःVyashva (the seer; ‘horse-possessing’)
व्यश्वः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/epithet)
Rootव्यश्व (प्रातिपदिक) < व्यश्व ‘घोड़े-युक्त/अश्ववान्’
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसुविदम्finder/winner of wealth
वसुविदम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवसु-विद् (प्रातिपदिक; ‘वसु’ + ‘विद्’ < √विद् ‘जानना/पाना’)
उक्षण्युःthe eager/strong one (epithet of the seer)
उक्षण्युः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootउक्षण्यु (प्रातिपदिक; इच्छार्थक -यु; ‘उक्षन्/उक्ष’ ‘वृषभ/बलवान्’ से)
अप्रीणात्(he) pleased/satisfied
अप्रीणात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√प्री (प्रीणाति ‘तृप्त/प्रसन्न करना’)
ऋषिःthe seer
ऋषिः:
कर्तृ (उक्षण्युः/व्यश्वः के साथ समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
महोof the great (one)
महो:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक ‘धन/समृद्धि’)
तम्him
तम्:
कर्म (समिध्-क्रिया का)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed/and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (समिध्-क्रिया का)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together/fully
सम्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग)
इधीमहिwe kindle / we invoke (lit. ‘we enkindle’)
इधीमहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√इध् (इन्धे ‘प्रज्वलित करना/समिध् करना’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.