Rig Veda 8.2.41 — Mandala 8, Sukta 2, Mantra 41

Sukta 8.2

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)

Devata: Indra (indirectly; generosity under Indra’s auspices)

Chandas: Anuṣṭubh-like brevity / mixed (probable; short pādas)

Samhita Patha (Devanagari)

शिक्षा विभिन्दो अस्मै चत्वार्ययुता ददत् । अष्टा परः सहस्रा ॥

Transliteration

śíkṣā vibhindo asmai catvā́ry ayutā́ dádat | aṣṭā́ paráḥ sahásrā ||

Translation

ಇದನ್ನು ಕಲಿತು ತಿಳಿ: ವಿಭಿಂದು ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅಯುತಗಳನ್ನು (ನಾಲ್ಕು ದಶಸಹಸ್ರ) ನೀಡಿದನು; ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲೆ ಎಂಟು ಸಹಸ್ರಗಳನ್ನು (ಎಂಟು ಸಾವಿರ) — ಇಂದ್ರಬಲ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವಾಗ ದಾನಶಕ್ತಿ ಹೀಗೆ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Word by Word

• शिक्षा: instruction; teaching (personified/abstract)
• शिक्षा: Kartā (as subject of ददत्) / or appositional subject-name
• Type: Noun
• Root: √शिक्ष् (शिक्षा- ‘instruction/teaching’; also ‘to instruct’)

• विभिन्दो: O Vibhindu (name/epithet)
• विभिन्दो: Sambodhana (addressed)
• Type: Noun (Proper name/epithet)
• Root: विभिन्दु (प्रातिपदिक; likely a proper name/epithet)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• चत्वारि: four
• चत्वारि: Karma (object of ददत्)
• Type: Numeral (Adjective)
• Root: चतुर्

• अयुता: ten-thousands
• अयुता: Karma (quantifier of the object)
• Type: Numeral (Noun/Adjective)
• Root: अयुत (प्रातिपदिक ‘ten-thousand’; Vedic numeral)

• ददत्: gave
• ददत्: Kriyā (verbal action)
• Type: Verb
• Root: √दा (ददाति)

• अष्टा: eight
• अष्टा: Karma (elliptic: ‘(gave) eight …’)
• Type: Numeral
• Root: अष्टन्

• परः: further; moreover
• परः: Viśeṣaṇa/Adverbial qualifier
• Type: Adjective/Indeclinable-like adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक ‘further, beyond, additional’)

• सहस्राः: thousands
• सहस्राः: Karma (elliptic object with अष्टा: ‘eight thousands’)
• Type: Noun (numeral noun)
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक ‘thousand’)