Rig Veda 8.19.16: Mandala 8, Sukta 19, Mantra 16

Sukta 8.19

Devata: Agni (with a syncretic appeal to the powers of Varuṇa, Mitra, Aryaman, Nāsatyas, Bhaga; and Indra as helper)

Samhita Patha (Devanagari)

येन चष्टे वरुणो मित्रो अर्यमा येन नासत्या भगः । वयं तत्ते शवसा गातुवित्तमा इन्द्रत्वोता विधेमहि ॥

Transliteration

yéna cáṣṭe váruṇo mitró aryamā́ yéna nā́satyā bhágaḥ | vayáṃ tát te śávasā gātuvíttamā índratvotā vidhemahi ||

Translation

ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವರುಣನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಮತ್ತು ಮಿತ್ರನೂ ಅರ್ಯಮಾನನೂ; ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾಸತ್ಯರು ಮತ್ತು ಭಗನು ಋತಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿರುವರೋ—ಹೇ ಇಂದ್ರ! ನಿನ್ನ ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ-ವಿತ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ನಾವು, ಇಂದ್ರತ್ವದಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗಿ, ನಿನಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸೋಣ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येन: by which; whereby
• येन: करण (हेतु/साधन) — ‘येन’ = ‘जिसके द्वारा/जिस कारण से’
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• चष्टे: proclaims; makes known; beholds
• चष्टे: क्रिया (मुख्य क्रिया) — ‘प्रकट करता/कहता/दिखाता है’
• Type: Verb
• Root: √चक्ष् (चक्षँ) ‘देखना/प्रकट करना/कहना’

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (चष्टे का) — Varuṇa
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ (चष्टे का) — Mitra
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: कर्तृ (चष्टे का) — Aryaman
• Type: Noun
• Root: अर्यमा (प्रातिपदिक)

• येन: by which; whereby
• येन: करण (हेतु/साधन) — ‘जिसके द्वारा/जिस कारण से’
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• नासत्या: the Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: कर्तृ (चष्टे का) — the Nāsatyas (Aśvins)
• Type: Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• भगः: Bhaga
• भगः: कर्तृ (चष्टे का) — Bhaga
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ (विधेमहि का) — we
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वयम्

• तत्: that
• तत्: कर्म (विधेमहि का) — ‘that (act/thing)’
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (तत्ते) — ‘of you/thy’
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्

• शवसा: with might; by strength
• शवसा: करण (विधेमहि का) — ‘by (your) might’
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक) ‘बल’

• गातुवित्तमा: most path-finding; best guide to the way
• गातुवित्तमा: कर्म-विशेषण — ‘the most path-finding/most granting of ways’
• Type: Adjective
• Root: गातुवित्तम (प्रातिपदिक) < गातु ‘मार्ग/गति’ + वित्तम ‘अत्यन्त-लाभद/प्राप्तिद’ (तमप्-प्रत्यय, superlative)

• इन्द्रत्वोता: aided by Indra’s power
• इन्द्रत्वोता: कर्म-विशेषण — ‘helped/protected by Indrahood (Indra’s power)’
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रत्वोत (प्रातिपदिक) < इन्द्रत्व ‘इन्द्र-भाव/इन्द्र-शक्ति’ + ऊत ‘सहाय/रक्षा’ (√अव्/√उ ‘रक्षा’ से)

• विधेमहि: we perform; we offer; we do (for you)
• विधेमहि: क्रिया (मुख्य) — ‘we perform/offer/ordain’
• Type: Verb
• Root: √धा (धाञ्) उपसर्ग वि- ‘विधान/स्थापन/अर्पण करना’