
Sukta 7.83
Vasiṣṭha
Triṣṭubh
ಈ ಸೂಕ್ತವು ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಋತಧರ್ಮದ ಏಕೀಕೃತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇಂದ್ರ–ವರುಣರನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ; ದಶರಾಜ್ಞ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಧಾಸನಿಗೂ ತೃತ್ಸುಗಳಿಗೂ ಅವರು ನೀಡಿದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ವೃತ್ರಸಮಾನ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಸರ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದುದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಜಯವನ್ನು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸತ್ಯನಿರ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಕಾಶ, ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
युवां नरा पश्यमानास आप्यं प्राचा गव्यन्तः पृथुपर्शवो ययुः । दासा च वृत्रा हतमार्याणि च सुदासमिन्द्रावरुणावसावतम् ॥
ಹೇ ನರಾ (ವೀರ) ಇಂದ್ರ-ವರುಣ! ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ, ಆಪ್ಯ (ಜೀವನದಾಯಕ) ಜಲಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿ ಸಾಗಿದಿರಿ—ಗವ್ಯ (ಕಿರಣ/ಗೋ)ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವವರು, ವಿಶಾಲ ಪಾರ್ಶ್ವವಂತರು (ಪ್ರಬಲ ಬದಿಯವರು). ನೀವು ದಾಸ (ದಾಸ್ಯು) ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೃತ್ರದ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಿರಿ; ಮತ್ತು ಸುಧಾಸ (ಸು-ದಾತ)ನಿಗೂ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಆರ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗೂ, ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಹಾಯ-ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಿರಿ.
Mantra 2
यत्रा नरः समयन्ते कृतध्वजो यस्मिन्नाजा भवति किं चन प्रियम् । यत्रा भयन्ते भुवना स्वर्दृशस्तत्रा न इन्द्रावरुणाधि वोचतम् ॥
ಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ನರಾ, ಯುದ್ಧಪ್ರವೃತ್ತ ಪುರುಷರು ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಯಲ್ಲಿ ಆ ಘರ್ಷಣೆ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ದೃಶ (ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ನೋಡುವ) ಭುವನಗಳೂ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತವೆ—ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವರುಣ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಧಿ ವೋಚತಂ: ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸ್ಥೈರ್ಯ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ವಚನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.
Mantra 3
सं भूम्या अन्ता ध्वसिरा अदृक्षतेन्द्रावरुणा दिवि घोष आरुहत् । अस्थुर्जनानामुप मामरातयोऽर्वागवसा हवनश्रुता गतम् ॥
ಭೂಮಿಯ ಅಂತ್ಯಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಕಂಡವು; ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವರುಣ, ಘೋಷವು ದಿವಿಗೆ ಆರೋಹಿಸಿತು. ಜನರೊಳಗಿಂದ ಶತ್ರುಬಲಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಎದ್ದವು; ಹವನಶ್ರುತಾ (ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಕೇಳುವವರು) ನೀವು, ಅವಸಾ (ಸಹಾಯ)ಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ವಾಕ್—ನಿಕಟದಿಂದ—ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬನ್ನಿರಿ; ಒಳಗಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿರಿ.
Mantra 4
इन्द्रावरुणा वधनाभिरप्रति भेदं वन्वन्ता प्र सुदासमावतम् । ब्रह्माण्येषां शृणुतं हवीमनि सत्या तृत्सूनामभवत्पुरोहितिः ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವರುಣರೇ! ನಿಮ್ಮ ವಧಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನೀವು ಅಪ್ರತಿಹತ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ; ಸುಧಾಸನಿಗೆ ನೆರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿರಿ. ಹವಿರ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಯಜ್ಞಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ) ಅವರ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ—ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು—ಕೇಳಿರಿ; ತೃತ್ಸುಗಳಿಗೆ ಸತ್ಯ ಪುರೋಹಿತಿಃ (ಮುಂಚೂಣಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಶಕ್ತಿ) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ, ಯಾತ್ರೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.
Mantra 5
इन्द्रावरुणावभ्या तपन्ति माघान्यर्यो वनुषामरातयः । युवं हि वस्व उभयस्य राजथोऽध स्मा नोऽवतं पार्ये दिवि ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವರುಣರೇ! ಅರಾದತಿ (ಅದಾತ) ಶತ್ರುಬಲಗಳು ನಮ್ಮ ಮಾಘಾ (ದಾನ/ಸಮೃದ್ಧಿ) ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ನೀವು ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ವಸ್ವಿನ ರಾಜರು—ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರದಿವಿಯಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿರಿ.
Mantra 6
युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥
ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ—ಜಯಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ಸತ್ಯಧನದ ಸ್ವಾಮಿಗಳೇ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣ! ದಶ ರಾಜರು ಸುಧಾಸನನ್ನು ಒತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ತೃತ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಂದಿರಿ; ಬಂಧನದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಆತ್ಮಬಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಿರಿ.
Mantra 7
दश राजानः समिता अयज्यवः सुदासमिन्द्रावरुणा न युयुधुः । सत्या नृणामद्मसदामुपस्तुतिर्देवा एषामभवन्देवहूतिषु ॥
ಹತ್ತು ರಾಜರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದರು—ಯಜ್ಞವಿಲ್ಲದವರು; ಇಂದ್ರ-ವರುಣರು ಸುದಾಸನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಸುದಾಸನೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಸಮರಿಸಲಾರದೆ ಹೋದರು. ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಆಸನಗೊಳ್ಳುವ ನರರ ಸತ್ಯಸ್ತುತಿ ಫಲವತ್ತಾಯಿತು; ದೇವಹೂತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಅವರಿಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು.
Mantra 8
दाशराज्ञे परियत्ताय विश्वतः सुदास इन्द्रावरुणावशिक्षतम् । श्वित्यञ्चो यत्र नमसा कपर्दिनो धिया धीवन्तो असपन्त तृत्सवः ॥
ದಶರಾಜ್ಞರ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವರುಣ, ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸುದಾಸನನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸಿದಿರಿ. ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ತೃತ್ಸುಗಳು—ಜಟಾಧಾರಿಗಳು—ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ವಂದಿಸಿ, ಧಿಯಾ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ)ಯಿಂದ ಧೀಮಂತರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗ ಸಂಯಮವೇ ಶಕ್ತಿಯಾಯಿತು.
Mantra 9
वृत्राण्यन्यः समिथेषु जिघ्नते व्रतान्यन्यो अभि रक्षते सदा । हवामहे वां वृषणा सुवृक्तिभिरस्मे इन्द्रावरुणा शर्म यच्छतम् ॥
ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ವೃತ್ರ-ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಸದಾ ಋತದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ವೃಷಣರೇ, ಸುವೃಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ—ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವರುಣ, ನಮಗೆ ಶರ್ಮ (ಶಾಂತಿ-ಆಶ್ರಯ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.
Mantra 10
अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥
ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಇಂದ್ರನು, ವರುಣನು, ಮಿತ್ರನು, ಅರ್ಯಮನು—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ದ್ಯುಮ್ನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ; ಮಹತ್ತಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಶರ್ಮ—ಶಾಂತಿ-ಆಶ್ರಯ—ನಮಗೆ ದೊರಕಲಿ. ಋತದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದ ಅಡಿತಿಯ ಅಚ್ಯುತ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ನಾವು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ದೇವ ಸವಿತೃನ ಶ್ಲೋಕ—ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ತುತಿ—ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Indra–Varuṇa are praised as strong, forward-moving powers who perceive and restore the ‘right waters’ and strike down obstructing forces.
The hymn links cosmic victory (over Vṛtra-like coverings) with historical remembrance: their decisive aid to Sudās and the Tṛtsus amid intense pressure and rivalry.
The turning point is the rescue and ‘bringing forward’ of Sudās when hemmed in by the Ten Kings—victory granted by the dual gods in the heart of constraint.
It widens into a universal benediction: Indra–Varuṇa with Mitra and Aryaman grant luminous plenitude and vast peace, while Aditi’s unfallen light and Savitṛ’s inspired utterance are contemplated.
युवां नरा पश्यमानास आप्यं प्राचा गव्यन्तः पृथुपर्शवो ययुः । दासा च वृत्रा हतमार्याणि च सुदासमिन्द्रावरुणावसावतम् ॥युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥avadhraṃ jyotir aditeḥ
It praises Indra–Varuṇa as powers of victory and right order, remembering how they helped Sudās and the Tṛtsus in the conflict with the Ten Kings, and it ends with a prayer for light, prosperity, and peace.
Indra represents conquering force that breaks obstacles, while Varuṇa represents ṛta—truth and lawful order. Together they signify victory that is guided by righteousness, not mere aggression.
Beyond history, the battle can be read as an inner struggle: Indra–Varuṇa help the seeker overcome constriction and confusion while staying aligned with truth, leading to ‘unfallen light’ and a broad peace.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.