Rig Veda 6.64.5: Mandala 6, Sukta 64, Mantra 5

Sukta 6.64

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in edition)

Samhita Patha (Devanagari)

सा वह योक्षभिरवातोषो वरं वहसि जोषमनु । त्वं दिवो दुहितर्या ह देवी पूर्वहूतौ मंहना दर्शता भूः ॥

Transliteration

sā́ vaha yókṣabhir avā́toṣo váraṃ váhasi jóṣam ánu | tváṃ divó duhitár yā́ ha devī pū́rvahūtau maṃhánā darśatā́ bhūḥ ||

Translation

ಹೇ ಉಷಸ್ಸೇ, ನಿನ್ನ ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ; ಹರ್ಷಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀನು ಆಯ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ದ್ಯೌವಿನ ದುಹಿತೆ, ದೇವಿ; ಪೂರ್ವದಿಂದಲೇ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ದಾನಶೀಲಳಾಗಿ, ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ದರ್ಶನೀಯಳಾಗುತ್ತೀಯೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सा: she (that goddess)
• सा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सा

• वः: to/for you (pl.)
• वः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वः

• योक्षभिः: with the yoked (horses/teams)
• योक्षभिः: करण
• Type: Noun (instrumental plural of a kṛdanta-stem)
• Root: युज् (धातु) → योक्ष (कृदन्त-प्रातिपदिक, भविष्यत्/इच्छार्थक-भावः) + -भिस्

• अवातोषः: the dawn-bringer / the one coming with the dawn (epithet)
• अवातोषः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: अव-आ-तुष्/तुष् (धातु) → अवातोष (प्रातिपदिक; उषस्-सम्बद्धः विशेषण/नाम)

• वरम्: a choice boon; the best (thing)
• वरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• वहसि: you carry/bring
• वहसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• जोषम्: delight; favor; gracious enjoyment
• जोषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक; √जुष् ‘to enjoy, be pleased’)

• अनु: after; along; in accordance
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) / द्यौः-शब्द

• दुहितरि: as/ in the daughter (i.e., O daughter)
• दुहितरि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• या: who
• या: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या

• ह: indeed; surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• देवी: the goddess
• देवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• पूर्वहूतौ: in the earlier invocation; when previously invoked
• पूर्वहूतौ: अधिकरण
• Type: Adjective (compound)
• Root: पूर्व-हूत (समास; पूर्व + √ह्वा/हू ‘to call, invoke’) → पूर्वहूत (प्रातिपदिक)

• मंहना: with bounty; by munificence
• मंहना: करण
• Type: Noun
• Root: मंहना (प्रातिपदिक; ‘bounty, munificence’, from √मंह्/महि ‘to be great, to bestow’)

• दर्शता: beautiful to see; splendid
• दर्शता: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: दर्शत (प्रातिपदिक; from √दृश् ‘to see’)

• भूः: you became/are (you have been)
• भूः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)