Mantra 14
Sukta 6.18
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अनु त्वाहिघ्ने अध देव देवा मदन्विश्वे कवितमं कवीनाम् । करो यत्र वरिवो बाधिताय दिवे जनाय तन्वे गृणानः ॥
Transliteration
ánu tvā́highne ádha deva devā́ madán víśve kavitamáṃ kavīnā́m | karó yátra várivo bādhitā́ya divé jánāya tanvé gṛṇānáḥ ||
Translation
ಹೇ ಅಹಿಘ್ನೇ (ವೃತ್ರಹನ್), ಹೇ ದೇವ—ನಿನ್ನ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ಸಹ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ. ಒತ್ತಡಗೊಂಡು ಸುತ್ತುವರಿದವನಿಗಾಗಿ ನೀನು ವಿಶಾಲ ಅವಕಾಶವನ್ನು (ವರಿವಃ) ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತೀ—ದಿವಕ್ಕಾಗಿ, ಜನರಿಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ದೇಹಧಾರಿಯಾದ ಜೀವಿಗಾಗಿ—ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಗಾನ ಮಾಡುವಾಗ.
Word by Word
अनुafter, along, in accordance
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
घ्नेO slayer
घ्ने:
—
TypeNoun (agent-epithet)
Rootहन् (धातु) → घ्न (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार)
अधthen, now
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
देवO god
देव:
—
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मदन्rejoicing, exhilarated
मदन्:
Kartā
TypeParticiple
Rootमद् (धातु) → मदत्/मदन् (वर्तमान-कृदन्त)
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
कवितमम्the most sage-like / best poet
कवितमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकवि (प्रातिपदिक) + तमप् (श्रेष्ठार्थे)
कवीनाम्of the seers/poets
कवीनाम्:
—
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
करोmake! do!
करो:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
वरिवःwide space; room; help/favor
वरिवः:
Karma
TypeNoun
Rootवरिवस् (प्रातिपदिक)
बाधितायfor the oppressed/afflicted
बाधिताय:
Sampradāna
TypeParticiple (used adjectivally)
Rootबाध् (धातु) → बाधित (कृदन्त)
दिवेfor heaven; for the day/sky
दिवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्)
जनायfor the people
जनाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
तन्वेfor (one’s) body/self
तन्वे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
गृणानःpraising, singing
गृणानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootगृ (धातु) → गृणान (वर्तमान-आत्मनेपद कृदन्त)