Rig Veda 6.17.5: Mandala 6, Sukta 17, Mantra 5

Sukta 6.17

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional; needs confirmation)

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (likely; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

येभिः सूर्यमुषसं मन्दसानोऽवासयोऽप दृळ्हानि दर्द्रत् । महामद्रिं परि गा इन्द्र सन्तं नुत्था अच्युतं सदसस्परि स्वात् ॥

Transliteration

yébhíḥ sū́ryam uṣásaṃ mandasānó 'vāsayo 'pá dṛḷhā́ni dárdrat | mahā́m ádrim pári gā́ indra sántam nutthā́ ácyutaṃ sádasaḥ pári svā́t ||

Translation

ಯಾವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನೀನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಉಷಸ್ಸನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿ, ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದೆಯೋ—ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಮಹಾಶಿಲೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ತೆರೆ; ಇದುವರೆಗೆ ಅಚಲವಾಗಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಅದರ ಸತ್ತೆಯ ಆಸನದಿಂದ ದೂರ ತಳ್ಳು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येभिः: by/with which (ones)
• येभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘य’)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• उषसम्: Dawn
• उषसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• मन्दसानः: rejoicing; being exhilarated
• मन्दसानः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: मन्द् (धातु) → मन्दसान (कृदन्त, शानच्)

• अवासयः: he caused to shine forth / he made appear
• अवासयः: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव + वस्/वास् (धातु ‘वासयति’ caus.)

• अप: away; off
• अप: उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• दृळ्हानि: the firm/fast (things); strongholds
• दृळ्हानि: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दृळ्ह (प्रातिपदिक; ‘firm, fast’)

• दर्द्रत्: he burst open; he shattered
• दर्द्रत्: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृ/दॄ (धातु; ‘to split, burst’—Vedic intensive/iterative form)

• महाम्: great
• महाम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• अद्रिम्: the rock; mountain
• अद्रिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• परि: around; all around
• परि: उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• गाः: the cows
• गाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सन्तम्: being; existing
• सन्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: अस् (धातु) → सत् (कृदन्त) / सन्त् (प्रातिपदिक)

• नुत्थाः: he raised up; he lifted
• नुत्थाः: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: नु + स्था (धातु) → उत्था/उत्थाति (वैदिक)

• अच्युतम्: unshaken; immovable
• अच्युतम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + च्युत (कृदन्त; √च्युत्/च्यु ‘to move, fall’)

• सदसः: of the seat/assembly; of the dwelling
• सदसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सदस् (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वात्: from its own place; from itself
• स्वात्: अपादान
• Type: Indeclinable (Ablatival adverb)
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / स्वात् (अव्ययीभाव/तद्धित-प्राय ‘from oneself’)