Rig Veda 5.85.2 — Mandala 5, Sukta 85, Mantra 2

Sukta 5.85

Rishi: Atri (Ātreya) (hymn-level confirmation recommended)

Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

वनेषु व्यन्तरिक्षं ततान वाजमर्वत्सु पय उस्रियासु । हृत्सु क्रतुं वरुणो अप्स्वग्निं दिवि सूर्यमदधात्सोममद्रौ ॥

Transliteration

vánēṣu vy àntárikṣaṃ tatāna vā́jam árvatsu páya usríyāsu | hṛtsú krátum váruṇo apsv àgníṃ diví sū́ryam adadhāt sómam ádrau ||

Translation

ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು; ಅಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವಾಜ (ಬಲ-ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನು, ಉಸ್ರಿಯಾ (ದೀಪ್ತ ಗೋವುಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಪಯ (ಹಾಲು)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ವರుణನು ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ), ಅಪ್ಸು ಅಗ್ನಿ, ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಮತ್ತು ಅದ್ರೌ ಸೋಮವನ್ನು ಇಟ್ಟನು—ಪ್ರತಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅದರ ಯೋಗ್ಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

Word by Word

• वनेषु: in the woods/forests
• वनेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely (as prefix)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• अन्तरिक्षम्: the mid-air, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• ततान: he stretched/spread
• ततान: —
• Type: Verb
• Root: √तन् (तनू)

• वाजम्: strength, prize, (victorious) might
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• अर्वत्सु: among the steeds/horses
• अर्वत्सु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक)

• पयः: milk, nourishing fluid
• पयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• उस्रियासु: among the ruddy cows (dawn-cows), in the cows
• उस्रियासु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (प्रातिपदिक)

• हृत्सु: in the hearts
• हृत्सु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: हृत्/हृद् (प्रातिपदिक)

• क्रतुम्: will, resolve, sacred intelligence
• क्रतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni, fire
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• दिवि: in heaven, in the sky
• दिवि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• अदधात्: he placed, set
• अदधात्: —
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति)

• सोमम्: Soma (the pressed drink/deity)
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• अद्रौ: on/at the stone (pressing-stone; rock)
• अद्रौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)