Rig Veda 5.80.2 — Mandala 5, Sukta 80, Mantra 2
Sukta 5.80
Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.80)
Devata: Uṣas
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
एषा जनं दर्शता बोधयन्ती सुगान्पथः कृण्वती यात्यग्रे । बृहद्रथा बृहती विश्वमिन्वोषा ज्योतिर्यच्छत्यग्रे अह्नाम् ॥
Transliteration
eṣā́ jánam darśatā́ bódhayantī sugā́n patháḥ kṛṇvatī yā́ty ágre | bṛhád-rathā bṛhatī́ viśvám-invā́ uṣā́ jyótir yacchaty ágre áhnām ||
Translation
ಈ ದರ್ಶನೀಯ ಉಷಸ್ಸು ಮಾನವಜನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸುಗಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮುಂಚೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಥವತಿ, ಮಹತ್ತಾದ ಸ್ವರೂಪವತಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಉಷಸ್ಸು ದಿನಗಳ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Word by Word
एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एषा
जनम्people, folk
जनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
दर्शताbeautiful to see, lovely
दर्शता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दर्शत (कृदन्त)
बोधयन्तीawakening, rousing
बोधयन्ती:
कर्तृ
TypeVerb-participle
Rootबुध् (धातु) → बोधयति (णिच्) → बोधयन्ती (शतृ)
सुगान्good to go on, easy (paths)
सुगान्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + ग (प्रातिपदिक) → सुग (विशेषण)
पथःpaths
पथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपथ्/पथ (प्रातिपदिक)
कृण्वतीmaking, forming
कृण्वती:
कर्तृ
TypeVerb-participle
Rootकृ (धातु) → कृणोति → कृण्वती (शतृ)
यातिgoes
याति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootया (धातु)
अग्रेin front, ahead
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (locative form used adverbially)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
बृहद्रथाhaving a great chariot
बृहद्रथा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् + रथ (समास-प्रातिपदिक)
बृहतीgreat, lofty
बृहती:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक)
विश्वम्all, the whole (world)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इन्वाimpelling, setting in motion
इन्वा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइ (धातु ‘to go/impel’) → इन्व (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)
उषाःDawn (Uṣas)
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
यच्छतिextends, bestows
यच्छति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootयम् (धातु) → यच्छति
अग्रेin front, first
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (locative form used adverbially)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.