Rig Veda 5.79.2 — Mandala 5, Sukta 79, Mantra 2

Sukta 5.79

Rishi: Syāvāśva Ātreya (traditional)

Devata: Uṣas

Chandas: Jagatī (traditional classification; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

या सुनीथे शौचद्रथे व्यौच्छो दुहितर्दिवः । सा व्युच्छ सहीयसि सत्यश्रवसि वाय्ये सुजाते अश्वसूनृते ॥

Transliteration

yā sunīthé śáucadrathe vyàuccho duhitar divaḥ | sā vyùccha sahīyasi satyáśravasi vāyyé sujāte aśvasūnṛte ||

Translation

ಹೇ ದಿವಃ ದುಹಿತರ್ (ಉಷಾ), ನೀನು ಸುನೀಥೇ—ಸುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಶೌಚದ್ರಥೇ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯೌಚ್ಛಃ, ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದ್ದೀ. ಈಗಲೂ ವ್ಯುಚ್ಛ—ಉದಯಿಸು; ಇನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಸಹೀಯಸಿ—ಬಲಿಷ್ಠಳಾಗು; ಹೇ ಸತ್ಯಶ್ರವಸಿ—ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವವಳೇ, ವಾಯ್ಯೇ—ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವವಳೇ, ಸುಜಾತೇ—ಸುಜನ್ಮಳೇ, ಅಶ್ವಸೂನೃತೇ—ಅಶ್ವವೇಗವನ್ನೂ ಹರ್ಷವಾಣಿಯನ್ನೂ ತರುವವಳೇ.

Word by Word

• या: she who
• या: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुनीथे: in good guidance / in good leading
• सुनीथे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (locative) / epithet
• Root: सु-नीथ (प्रातिपदिक; सु + नीथ ‘नेतृत्व/मार्गदर्शन’)

• शौचद्रथे: in the bright/pure chariot
• शौचद्रथे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (locative) / epithet
• Root: शौच-द्रथ (समास; शौच ‘शुद्धि/दीप्ति’ + द्रथ ‘रथ’)

• वि: forth, apart
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• औच्छः: you shone forth / you dawned
• औच्छः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वच्/उच् (धातु; √उच्/√वच् ‘उषः-प्रकाशे/उदय’ → ‘उच्छ्’ in Vedic usage)

• दुहितः: O daughter
• दुहितः: Sampradāna (address) / Sambodhana
• Type: Noun (vocative)
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)

• सा: she (that one)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वि: forth
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• उच्छ: shine forth! / dawn!
• उच्छ: Kriyā
• Type: Verb
• Root: उच्छ् (धातु; √उच्छ् ‘उदय/प्रकाश’)

• सहीयसि: you are stronger / you prevail
• सहीयसि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु; √सह् ‘बल/सहन’) + ईयस् (तुलनात्मक-प्रत्यय) → ‘सहीयस्’

• सत्यश्रवसि: O of true fame
• सत्यश्रवसि: Sampradāna (address) / Sambodhana
• Type: Adjective (vocative) / epithet
• Root: सत्य-श्रवस् (समास; सत्य ‘true’ + श्रवस् ‘fame/glory’)

• वाय्ये: in the airy/atmospheric (realm)
• वाय्ये: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (locative) / epithet
• Root: वाय्य (प्रातिपदिक; ‘वायु-सम्बन्धिन्/वायव्य’)

• सुजाते: O well-born
• सुजाते: Sampradāna (address) / Sambodhana
• Type: Adjective (vocative)
• Root: सु-जात (कृदन्त/प्रातिपदिक; सु + √जन् ‘to be born’)

• अश्वसूनृते: O Ashva-sūnṛtā (lady of horses and good/true speech)
• अश्वसूनृते: Sampradāna (address) / Sambodhana
• Type: Noun/epithet (vocative)
• Root: अश्व-सूनृत (समास; अश्व ‘horse’ + सूनृत ‘good speech/true utterance’; वैदिक देवीनाम)