Rig Veda 5.42.2 — Mandala 5, Sukta 42, Mantra 2

Sukta 5.42

Rishi: Atri (Ātreya) (medium certainty)

Devata: Aditi; Mitra and Varuṇa

Chandas: Jagatī (probable; verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रति मे स्तोममदितिर्जगृभ्यात्सूनुं न माता हृद्यं सुशेवम् । ब्रह्म प्रियं देवहितं यदस्त्यहं मित्रे वरुणे यन्मयोभु ॥

Transliteration

práti me stómaṃ áditiḥ jagṛbhyāt sūnúṃ na mātā hṛ́dyaṃ suśévam | bráhma priyáṃ deváhitaṃ yád asty aháṃ mitré váruṇe yán mayobhú ||

Translation

ಅದಿತಿ ನನ್ನ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ—ತಾಯಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಹೃದಯಪ್ರಿಯನೂ ಸುಶರಣನೂ ಆದವನಂತೆ. ದೇವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ, ನನ್ನೊಳಗಿನ ಪ್ರಿಯ ಬ್ರಹ್ಮ (ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ) ಏನಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಿತ್ರ-ವರುಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ—ಮಯೋಭು, ಆನಂದದ ಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ.

Word by Word

• प्रति: towards; in return; in response
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/निपात)

• मे: to me; for me; of me
• मे: सम्प्रदान (हित/प्राप्त्यर्थे) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (अस्मद्-प्रातिपदिक)

• स्तोमम्: hymn of praise
• स्तोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्ता
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• जगृभ्यात्: may (she) accept; may (she) take
• जगृभ्यात्: —
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) < ज-गृभ् (वेद. परस्मैपद)

• सूनुम्: son
• सूनुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• माता: a mother
• माता: कर्ता (उपमान-कर्ता) / विशेषण-आश्रय
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• हृद्यम्: dear to the heart
• हृद्यम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: हृद्य (प्रातिपदिक; हृद्-सम्बन्धि)

• सुशेवम्: very gracious; kindly
• सुशेवम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सु-शेव (प्रातिपदिक; सु + शेव ‘kind/pleasant’)

• ब्रह्म: sacred formulation; prayer
• ब्रह्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear; pleasing
• प्रियम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• देवहितम्: set for the gods; beneficial to the gods
• देवहितम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: देव-हित (प्रातिपदिक; देव + हित)

• यत्: which; that which
• यत्: —
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्ति: is
• अस्ति: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (अस्मद्-प्रातिपदिक)

• मित्रे: in/with Mitra
• मित्रे: अधिकरण
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• वरुणे: in/with Varuṇa
• वरुणे: अधिकरण
• Type: Noun (proper/theonym)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• यत्: whatever; that which
• यत्: —
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मयोभु: beneficial; gladdening; welfare-giving
• मयोभु: —
• Type: Adjective (substantival)
• Root: मयोभु (प्रातिपदिक; ‘bringing delight/benefit’)