Rig Veda 5.31.3 — Mandala 5, Sukta 31, Mantra 3
Sukta 5.31
Rishi: Atri Bhauma (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)
Samhita Patha (Devanagari)
उद्यत्सहः सहस आजनिष्ट देदिष्ट इन्द्र इन्द्रियाणि विश्वा । प्राचोदयत्सुदुघा वव्रे अन्तर्वि ज्योतिषा संववृत्वत्तमोऽवः ॥
Transliteration
údyat saháḥ sáhasa ā́janiṣṭa dédiṣṭa índra indríyāṇi víśvā | prá codayat sudúghā vavré antár ví jyótiṣā saṃvavṛtvát támo ’vaḥ ||
Translation
ಬಲದಿಂದಲೇ ಬಲ ಉದಯವಾಯಿತು; ಇಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯ-ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು. ಅವನು ಸುದುಘಾ—ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದನು; ಒಳಗೇ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಕೆಳಗಿನ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಆವರಿಸಿದನು.
Word by Word
उद्यत्सहःhaving uplifted/roused might; energetic, mighty
उद्यत्सहः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउद्-यत् (यत् ‘प्रयत्न/उद्यम’)+ सहस् (प्रातिपदिक)
सहसाby/with might, forcibly
सहसा:
Karaṇa
TypeNoun (instrumental adverbial)
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
आtowards; forth (prefix)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अजनिष्टwas born; came into being
अजनिष्ट:
Kartā (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootजन् (जनँ प्रादुर्भावे)
देदिष्टapportioned; bestowed; directed
देदिष्ट:
Kartā (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootदिश् (दिशँ निर्देशे/प्रदानार्थे) [वेदिक-परिपूर्ण/अorist रूप]
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रियाणिpowers; might-powers; faculties
इन्द्रियाणि:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward (prefix)
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
अचोदयत्impelled; set in motion
अचोदयत्:
Kartā (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootचुद् (चुदँ प्रेरणे)
सुदुघाःthe well-milking (cows); richly yielding ones
सुदुघाः:
Karma
TypeAdjective (substantivized) / Noun
Rootसु-दुघा (प्रातिपदिक; दुह् ‘दोहने’ → ‘दुघा’ ‘yielding milk’)
वव्रेin the enclosure/cavern; in the covering
वव्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृ (वृञ् वरणे/आवरणे) अथवा वव्रि- ‘आवरण/गुहा’ (प्रातिपदिक) — वेदिक प्रयोग
अन्तःwithin; inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverb) / Noun-form
Rootअन्तर् (प्रातिपदिक)
विapart; forth (prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
ज्योतिषाwith light; by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
संtogether; completely (prefix)
सं:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
ववृत्त्वत्having enveloped/covered (it); having wrapped together
ववृत्त्वत्:
Kartā/भावविशेषणम् (क्रियाविशेषणवत्)
TypeAdjective (participial)
Rootवृत्/वृ (वृञ् वरणे/आवरणे) + वत् (कृदन्त-प्रत्यय)
तमःdarkness
तमः:
Karma
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
अवःhe drove away; he removed
अवः:
Kartā (इन्द्रः)
TypeVerb
Rootअव (उपसर्ग) + √अस्/√अव्? (वेदिक: ‘अव’ उपसर्गेण ‘अपहन्/अपाकरोत्’ अर्थः) — पदपाठे ‘अवः’ = ‘अव’ + ‘अः’ (लुङ् 3sg) संधि-रूप
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.