Rig Veda 5.15.2: Mandala 5, Sukta 15, Mantra 2

Sukta 5.15

Devata: Agni (as upholder of ṛta through yajña) / broader Ṛta-vision within Agni hymn context

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतेन ऋतं धरुणं धारयन्त यज्ञस्य शाके परमे व्योमन् । दिवो धर्मन्धरुणे सेदुषो नॄञ्जातैरजाताँ अभि ये ननक्षुः ॥

Transliteration

ṛténa ṛtáṃ dharúṇaṃ dhārayanta yajñásya śā́ke paramé vyòman | divó dhármān dharúṇe sedúṣo nṝ́ñ jātáir ájātāṃ abhí yé nanakṣúḥ ||

Translation

ಋತ (ಸತ್ಯ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ)ದಿಂದ ಅವರು ಋತದ ಧರುಣ—ಆಧಾರವನ್ನು—ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಜ್ಞದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ. ದಿವ್ಯದ ಧರ್ಮಗಳ ಧರುಣದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿ, ಅವರು—ಬಲಿಷ್ಠರು—ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಜನಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅಜನ್ಮ (ಅಜಾತ)ವಾದುದನ್ನೂ ಅಭಿಗಮಿಸಿ ಪಡೆದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतेन: by/with ṛta (cosmic order)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (गतौ/ऋ-क्रमे) → ‘ऋत’ (cosmic order, truth)

• ऋतम्: ṛta, the right order/truth
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• धरुणम्: support, firm foundation
• धरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे) ‘support, foundation’

• धारयन्त: they upheld/maintained
• धारयन्त: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासङ्गतिकरणदानेषु)

• शाके: in the branch/seat (of the rite)
• शाके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शाक (प्रातिपदिक) ‘branch; (fig.) power/seat’

• परमे: in the highest
• परमे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) ‘highest’

• व्योमन्: in the sky/firmament
• व्योमन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक) ‘sky, firmament’

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) ‘heaven’

• धर्मन्: ordinance/law; sustaining order
• धर्मन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे) ‘law, ordinance; support’

• धरुणे: in/on the support (foundation)
• धरुणे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक)

• सेदुषः: having sat down; seated/settled
• सेदुषः: कर्तृ
• Type: Participle (Adjective/Noun-like)
• Root: √सद् (सीदति/षद्; उपवेशने) → क्त्वसु-प्रत्ययान्त ‘सेदुष्’ (Vedic perfect participle)

• नॄन्: men, heroes
• नॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक) ‘man, hero’

• जातैः: with/by the born ones
• जातैः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: जात (प्रातिपदिक) < √जन् (जनने) ‘born’

• अजातान्: the unborn (ones)
• अजातान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-जात (प्रातिपदिक) < √जन्; ‘unborn/not yet born’

• अभि: towards, against, over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• ये: who (they)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ननक्षुः: have reached/attained; have come up to
• ननक्षुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नश्/नक्ष् (व्याप्तौ/प्रापणे; Vedic perfect)